Giữa lúc căng thẳng quân sự với Iran leo thang và ngân sách quốc phòng Mỹ đạt mức kỷ lục 1.500 tỷ USD, Không quân Mỹ (USAF) đang bất ngờ thay đổi kế hoạch đối với nhiều dòng máy bay từng được lên lịch “nghỉ hưu”. Các oanh tạc cơ chiến lược B-1B Lancer, B-2 Spirit cùng cường kích A-10 Warthog đều được kéo dài thời gian phục vụ, trong khi phi đội B-52 huyền thoại tiếp tục được nâng cấp để hoạt động tới tận giữa thế kỷ XXI.

Theo tờ The EurAsian Times, USAF trước đây dự kiến loại biên B-1B và B-2 vào đầu những năm 2030, còn A-10 Warthog sẽ dừng hoạt động trong giai đoạn 2026 - 2029. Tuy nhiên, các kế hoạch này hiện đã thay đổi khi quân đội Mỹ muốn duy trì các nền tảng chiến đấu kỳ cựu ít nhất đến cuối thập niên 2030.

“Hồi sinh” B-1B từ nghĩa địa máy bay

Không quân Mỹ thông báo một chiếc B-1B Lancer từng nằm “đắp chiếu” tại sa mạc Arizona đã chính thức quay trở lại bầu trời sau quá trình phục hồi kéo dài gần hai năm.

Chiếc máy bay mang số hiệu 86-0115, trước đây có biệt danh “Rage”, từng bị đưa vào diện niêm cất Type 2000 tại căn cứ Davis-Monthan, nơi được mệnh danh là “nghĩa địa máy bay” lớn nhất thế giới. Đây là chế độ bảo quản đặc biệt dành cho các máy bay đã loại biên nhưng vẫn có thể tái kích hoạt nếu cần thiết do tổn thất chiến đấu hoặc tai nạn.

Quá trình khôi phục được thực hiện tại căn cứ không quân Tinker, bang Oklahoma, với sự tham gia của hơn 200 kỹ thuật viên và nhân sự dân sự thuộc Phi đội bảo dưỡng máy bay số 567. Các nhóm kỹ thuật đã thay thế hơn 500 linh kiện, tiến hành sửa chữa cấu trúc và đại tu toàn diện hệ thống.

Sau khi hoàn tất các chuyến bay kiểm tra kỹ thuật, chiếc B-1B này được xác nhận đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn trước khi quay trở lại biên chế tại căn cứ Dyess với tên gọi mới “Apocalypse”.

Jason “JJ” Justice, chuyên gia kỹ thuật thuộc Văn phòng chương trình B-1 tại căn cứ Tinker, cho biết việc chiếc máy bay quay trở lại hoạt động là một khoảnh khắc hiếm có.

“Tôi đã gắn bó với chiếc máy bay này suốt 32 năm. Được thấy nó quay trở lại để tiếp tục phục vụ chiến đấu là cảm giác tuyệt vời”, ông nói.

B-1B được giữ lại vì B-21 chậm tiến độ

Không quân Mỹ từng cho nghỉ hưu 17 chiếc B-1B vào năm 2021 nhằm tinh giản phi đội từ 62 xuống còn 45 máy bay, đồng thời tập trung nguồn lực cho chương trình oanh tạc cơ tàng hình thế hệ mới B-21 Raider.

Tuy nhiên, việc B-21 chậm tiến độ cùng hiệu quả tác chiến của B-1B trong chiến dịch Operation Epic Fury gần đây tại Iran đã khiến Washington thay đổi tính toán.

B-1B được đánh giá đặc biệt quan trọng nhờ khả năng mang tải trọng vũ khí lớn mà ít máy bay hiện nay có thể thay thế. Không quân Mỹ hiện dự định duy trì loại máy bay này ít nhất tới năm 2037.

Đáng chú ý, B-1B cũng đang được nghiên cứu cho các vai trò tác chiến mới. Đầu tuần này, một chiếc B-1B được phát hiện mang theo tên lửa siêu vượt âm AGM-183 ARRW. USAF hiện muốn phát triển phiên bản nâng cấp của ARRW cùng một loại tên lửa đạn đạo phóng từ trên không mới và B-1B nhiều khả năng sẽ đóng vai trò nền tảng mang phóng chính.

Quốc hội Mỹ hiện yêu cầu USAF duy trì tối thiểu 45 chiếc B-1B trong biên chế. Tài liệu ngân sách tài khóa 2027 cũng phân bổ 342 triệu USD để duy trì hoạt động và hiện đại hóa phi đội này trong vòng 5 năm.

B-2 Spirit và A-10 cũng được “gia hạn”

Không chỉ B-1B, oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit cũng được kéo dài tuổi thọ hoạt động. Tài liệu ngân sách mới của Mỹ dành 1,35 tỷ USD để duy trì phi đội B-2 trong 5 năm tới.

Bộ chỉ huy tấn công toàn cầu của Không quân Mỹ khẳng định B-2 sẽ tiếp tục hoạt động chừng nào còn cần thiết, kể cả sau khi B-21 Raider được đưa vào biên chế.

Theo Air and Space Forces Magazine, quyết định kéo dài thời gian phục vụ của các máy bay cũ xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là hiệu quả chiến đấu của B-1B và B-2 trong các chiến dịch gần đây ở Iran. Thứ hai là ngân sách quốc phòng khổng lồ năm 2027 cho phép USAF cùng lúc duy trì nhiều dòng máy bay thay vì buộc phải ưu tiên một số chương trình nhất định.

Ngoài ra, USAF cũng hủy kế hoạch cho nghỉ hưu các tiêm kích F-22 Block 20, một số phi đội F-15C/D và ba phi đội cường kích A-10 Warthog.

B-52 sẽ phục vụ hơn 100 năm

Song song với việc kéo dài vòng đời của các oanh tạc cơ cũ, USAF cũng đang triển khai chương trình hiện đại hóa sâu rộng đối với B-52 Stratofortress - dòng máy bay đã phục vụ từ năm 1955.

Hiện Mỹ duy trì 76 chiếc B-52H và toàn bộ sẽ được nâng cấp lên chuẩn B-52J với động cơ Rolls-Royce F130 mới tại Chương trình Thay thế Động cơ Thương mại (CERP).

Không quân Mỹ cho biết chiếc B-52 đầu tiên được lắp động cơ F130 sẽ được chuyển tới cơ sở của Boeing tại bang Texas vào cuối năm nay để bắt đầu quá trình cải tiến.

Trung tá Tim Cleaver, quản lý chương trình CERP, nhận định việc nâng cấp sẽ giúp B-52 tiếp tục tham chiến qua nhiều thế hệ tương lai.

Ngoài động cơ mới, B-52J còn được bổ sung nhiều hệ thống điện và thiết bị hiện đại nhằm đáp ứng các yêu cầu tác chiến tương lai. Sau khi hoàn tất thử nghiệm tại căn cứ Edwards ở California, chương trình sẽ được triển khai trên toàn bộ phi đội B-52H.

Sau đợt nâng cấp này, USAF dự kiến duy trì hoạt động của B-52 tới tận những năm 2050 - 2060. Điều đó đồng nghĩa loại chiến đấu cơ ra đời từ thập niên 1950 có thể đạt tuổi phục vụ hơn 100 năm, một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử hàng không quân sự Mỹ.

Việc Washington tiếp tục “hồi sinh” và kéo dài tuổi thọ các máy bay kỳ cựu cho thấy, dù công nghệ chiến đấu cơ thế hệ sáu và tác chiến bằng máy bay không người lái đang phát triển mạnh, Mỹ vẫn chưa tìm được giải pháp thay thế hoàn toàn cho các oanh tạc cơ tầm xa truyền thống.