Ngày 27 Tết, các cơ sở sản xuất bánh gai Ninh Giang (xã Ninh Giang, thành phố Hải Phòng) làm không hết việc.
Vụ Tết, mỗi ngày cơ sở sản xuất bánh gai Nga Tới làm ra khoảng 5.000 chiếc bánh, trong đó có 3.000 bánh gai và 2.000 bánh gấc.
Sản lượng bánh gai, bánh gấc dịp này tiêu thụ gấp đôi so với ngày thường. Những cơ sở lớn phải thuê thêm lao động thời vụ mới đáp ứng kịp nhu cầu của khách hàng.
Về làng nghề bánh gai Ninh Giang (Hải Phòng) những ngày cận Tết, có thể dễ dàng nhận ra nét đặc trưng là hương thơm của những mẻ bánh vừa mới ra lò lan tỏa vào trong không khí.
Ngày cận Tết, tại cơ sở bánh gai Nga Tới ở xã Ninh Giang, một trong những cơ sở có quy mô lớn sản xuất bánh gai lớn nhất xã, không khí làm việc hối hả. Những người thợ gói bánh tập trung cao độ, mỗi người một việc, bàn tay thoăn thoắt đánh bột, làm nhân, nặn bánh, gói bánh, hấp bánh, giao bánh cho khách đến mua. Một ngày làm việc của những người thợ làm bánh ở đây bắt đầu từ sáng sớm và đến hơn 8 giờ tối mới kết thúc.
Nghề làm bánh gai đã giúp nhiều hộ gia đình có kinh tế khá giả, tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động địa phương.
Theo chị Phạm Thị Thúy, chủ cơ sở bánh gai Nga Tới, từ trước Tết khoảng 10 ngày là bước vào cao điểm sản xuất bánh Tết. Những ngày thường, bánh làm ra chủ yếu được bán cho các đại lý và các mối buôn nhưng ngày Tết đa phần là khách lẻ để đi lễ hoặc làm quà biếu, tặng.
Hiện nay, mỗi ngày cơ sở sản xuất bánh gai này làm ra 5.000 bánh, trong đó 3.000 bánh gai và 2.000 bánh gấc.
Theo bà Nguyễn Thị Lệ, người có hơn 10 năm làm thợ gói bánh tại đây, bí quyết để có được chiếc bánh dẻo, thơm, ngon, phải kỹ lưỡng từ khâu chọn gạo, đánh bột, làm nhân. Bánh gai làm từ nguyên liệu tự nhiên, an toàn cho người tiêu dùng, đó là bột lá gai, nhân là đỗ xanh, dừa, dầu thơm, mứt bí, mỡ. Tỷ lệ các thành phần là công thức gia truyền của từng cơ sở, làm nên chất riêng cho chiếc bánh. Bánh được gói bằng lá chuối khô và hấp với thời gian hơn 2 tiếng. Do làm từ nguyên liệu tự nhiên không có chất bảo quản nên thời hạn sử dụng của bánh gai, bánh gấc chỉ ngắn từ 3-4 ngày.
Trước kia, bánh gai được làm hoàn toàn thủ công. Hiện nay, một số công đoạn vẫn làm thủ công nhưng máy móc hiện đại cũng đã được ứng dụng trong một số khâu để vừa tăng năng suất vừa đảm bảo vệ sinh như khâu đánh bột, khâu vắt bánh và khâu hấp bánh. Nhờ vậy, thợ làm bánh gai đỡ vất vả hơn trước.
Dịp Tết, bên cạnh bánh gai, món bánh gấc với màu đỏ bắt mắt cũng được nhiều gia đình lựa chọn để đi lễ. Từ món bánh gai truyền thống, người dân làng nghề sáng tạo thêm bánh gấc sử dụng thêm gấc chín đỏ để tạo màu và giúp bánh tăng hương thơm tự nhiên. Bánh gấc mang hương vị độc đáo, giàu giá trị dinh dưỡng từ gấc với hàm lượng cao vitamin A cao.
Ngày nay, thị trường bánh gai Ninh Giang được mở rộng đến với nhiều tỉnh, thành phố lớn, đặc biệt là Hưng Yên, Quảng Ninh, Hà Nội. Chị Phạm Thị Thúy, chủ cơ sở bánh gai Nga Tới cho biết, từ khi sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao, việc tiêu thụ thuận lợi hơn trước.
Bánh gai được có mặt tại nhiều hội chợ và mở thêm nhiều đại lý phân phối.
Ngày Tết, bánh gai là một món đặc sản được nhiều người dân Hải Phòng lựa chọn gửi biếu, tặng người thân và bạn bè nơi xa.
Không chỉ là một thứ quà quê dân dã, bánh gai Ninh Giang giờ đây đã trở thành một sản phẩm ẩm thực, du lịch độc đáo của địa phương. Nghề làm bánh gai đã giúp nhiều hộ gia đình có kinh tế khá giả, tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động địa phương. Tại cơ sở bánh gai Nga Tới, mỗi lao động có thu nhập khoảng 7 triệu đồng/tháng. Riêng những tháng Tết, ngày công của thợ làm bánh cao gấp đôi so với ngày thường.
"Học nghề gói bánh không khó, chỉ cần khoảng 1 tháng là thạo việc. Mỗi nghề có một vất vả riêng nhưng gắn bó với nghề làm bánh gai từ hơn 10 năm nay, tôi rất vui vì giờ đây bánh gai Ninh Giang đã có tiếng trên khắp cả nước và được bán quanh năm, những người lao động nông thôn như chúng tôi có nguồn thu nhập ổn định", bà Nguyễn Thị Lệ cho biết.
Thương hiệu bánh gai, bánh gấc Nga Tới được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao từ năm 2022, được người tiêu dùng nhiều tỉnh xa biết đến.
Số lượng cơ sở sản xuất bánh gai ở xã Ninh Giang hiện nay khoảng hơn 30 cơ sở sản xuất. Những năm gần đây, làng nghề bánh gai Ninh Giang đã trở thành một trong những tuyến, điểm du lịch được nhiều doanh nghiệp lữ hành khai thác. Chị Phạm Thị Thúy chia sẻ: "Cơ sở chúng tôi luôn coi trọng giữ vững chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm để kế thừa nghề truyền thống của cha ông. Vào dịp hè, khoảng tháng 4 và tháng 5, chúng tôi rất vui được đón các đoàn du khách tham quan, tìm hiểu về quy trình làm bánh". Trong thời gian tới, các cơ sở sản xuất bánh gai cũng mong muốn sẽ được kết nối nhiều hơn với các doanh nghiệp lữ hành để góp phần quảng bá mạnh mẽ cho thương hiệu sản phẩm và phát triển du lịch làng nghề, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.