Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances, các nhà khoa học đã kiểm nghiệm khả năng tồn tại của 5 loại nấm và vi khuẩn trong các mô phỏng môi trường tại 3 khu vực gần cực Nam Mặt Trăng, gồm Nobile Rim, Connecting Ridge và de Gerlache Rim. Các điều kiện mô phỏng được xây dựng dựa trên dữ liệu quan sát của Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LRO) thuộc NASA và dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ.

Kết quả mô phỏng cho thấy một số vi sinh vật có thể sống sót từ vài tuần đến vài tháng trong những điều kiện nhất định, chẳng hạn bên trong các hố va chạm luôn chìm trong bóng tối hoặc vào một số thời điểm trong năm, đặc biệt là mùa Thu và mùa Đông.

Nhà khoa học hành tinh Prabal Saxena thuộc Trung tâm Chuyến bay Vũ trụ Goddard của NASA - tác giả chính của nghiên cứu - cho biết nấm Aspergillus có khả năng thích nghi với môi trường tại các vùng cực của Mặt Trăng tốt nhất trong số các loài được nghiên cứu. Một số loài Fusarium - loại nấm phổ biến trong đất - cũng cho thấy khả năng chống chịu tương đối cao nhưng kém hơn Aspergillus. 

Aspergillus thường phát triển mạnh trong môi trường ấm và ẩm như phòng tắm hoặc hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí. Loại nấm này từng được các phi hành gia phát hiện trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đồng thời các thí nghiệm cho thấy loại nấm này có thể tồn tại bên ngoài trạm trong điều kiện quỹ đạo. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh nghiên cứu mới chỉ tập trung vào khả năng tồn tại của tế bào, chứ chưa đánh giá khả năng sinh trưởng hoặc sinh sản của các vi sinh vật này.

Nhà địa hóa hữu cơ Heather Graham thuộc Trung tâm Goddard, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết trong một số kịch bản, các tế bào vi sinh vật có thể bị chôn vùi dưới lớp vật chất trên bề mặt Mặt Trăng, giúp chúng được giữ ấm và tránh bức xạ. Ngoài ra, một số khu vực có thể hình thành những túi nước ở dạng lỏng nên về lý thuyết có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

Phát hiện này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh các chương trình khám phá Mặt Trăng đang được đẩy mạnh. Theo các nhà nghiên cứu, những vi sinh vật từ Trái Đất nếu vô tình tồn tại trên Mặt Trăng có thể tác động đến các nguồn tài nguyên tại đây, trong đó có nước dưới dạng băng - nguồn tài nguyên được xem là có giá trị đối với các sứ mệnh có người lái trong tương lai.

Nghiên cứu cũng đặt ra vấn đề về nguy cơ “lây nhiễm sinh học” giữa Trái Đất và Mặt Trăng khi con người ngày càng đưa nhiều thiết bị và phương tiện lên thiên thể này. Mặc dù vậy, các nhà khoa học lưu ý nghiên cứu chưa xem xét liệu điều kiện trên Mặt Trăng có thể gây ra đột biến khiến các vi sinh vật trở nên nguy hiểm hơn đối với con người hay không. Bà Graham nhấn mạnh nghiên cứu chỉ đánh giá khả năng tế bào duy trì sự sống trong môi trường Mặt Trăng, do đó chưa thể đưa ra bất kỳ kết luận nào về khả năng đột biến hoặc nguy cơ các vi sinh vật này trở thành tác nhân gây bệnh trong tương lai.