Việc bảo đảm quyền lợi về thuốc cho người tham gia bảo hiểm y tế có vai trò trực tiếp trong thực hiện chính sách bảo hiểm y tế và chăm sóc, bảo vệ, nâng cao sức khỏe nhân dân.

Theo Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), những năm gần đây, tỷ lệ chi thuốc trong tổng chi khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế có xu hướng giảm nhưng vẫn chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi từ quỹ bảo hiểm y tế. Năm 2022, chi thuốc là 40,01 nghìn tỷ đồng, chiếm 33,41% tổng chi; năm 2023 là 45,841 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,82%; năm 2024 là 50,784 nghìn tỷ đồng, chiếm 31,22%. Điều này đặt ra yêu cầu phải lựa chọn, sử dụng và thanh toán thuốc hợp lý, bảo đảm hiệu quả quỹ bảo hiểm y tế và giảm chi tiền túi của người dân.

Hiện việc thanh toán chi phí thuốc cho người tham gia bảo hiểm y tế thực hiện theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31/12/2022 của Bộ Y tế, có hiệu lực từ ngày 1/3/2023. Danh mục thuốc ban hành kèm theo Thông tư gồm 1.037 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm, chia thành 27 nhóm lớn, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu. Tuy nhiên, danh mục này chủ yếu kế thừa từ năm 2018 theo Thông tư số 30/2018/TT-BYT, chỉ bổ sung một số thuốc điều trị COVID-19 theo chỉ đạo của Chính phủ và mở rộng một số thuốc cho trạm y tế xã.

Trước yêu cầu thực tiễn điều trị và sự phát triển của y học, Bộ Y tế đã giao Vụ Bảo hiểm y tế chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, cập nhật, sửa đổi, bổ sung Thông tư số 20/2022/TT-BYT.  

Theo dự thảo Thông tư mới, danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm dự kiến bổ sung 84 thuốc. Trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư, chiếm 35,7% số lượng thuốc bổ sung mới. Đây là nhóm có số lượng đề xuất bổ sung nhiều nhất, chủ yếu là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng, thuốc điều trị miễn dịch. Việc bổ sung các thuốc này nhằm tạo thêm lựa chọn điều trị cho bác sĩ, tăng khả năng tiếp cận phác đồ điều trị tiên tiến, đồng thời hỗ trợ người bệnh ung thư giảm chi phí điều trị từ tiền túi.

Theo danh mục hiện hành, nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch có 81 thuốc thuộc phạm vi chi trả của quỹ bảo hiểm y tế. So với các nhóm khác như ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn có 182 thuốc; tim mạch có 110 thuốc; tiêu hóa có 75 thuốc, ung thư là một trong những nhóm có số lượng hoạt chất được thanh toán nhiều. Tuy nhiên, những năm gần đây, số lượng thuốc ung thư mới được phát minh và đăng ký lưu hành tại Việt Nam tăng, dẫn đến nhu cầu cập nhật danh mục.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung 24 thuốc mới điều trị các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, hô hấp, tâm thần, tiết niệu…, chiếm 29% số lượng thuốc bổ sung mới. Trong tổng số 84 thuốc bổ sung, có 18 thuốc điều trị bệnh hiếm, chiếm 21,4%, trong đó 14 thuốc điều trị ung thư.

Các bệnh hiếm, ung thư và bệnh mạn tính thường có thời gian điều trị kéo dài, chi phí lớn. Việc bổ sung thuốc cho các nhóm bệnh này góp phần bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế, giảm gánh nặng chi phí trực tiếp từ người bệnh và gia đình.

Để bảo đảm khả năng chi trả của quỹ bảo hiểm y tế, việc bổ sung thuốc, đặc biệt là thuốc điều trị ung thư, được nghiên cứu, tính toán thận trọng, xem xét tác động ngân sách và quy định tỷ lệ thanh toán phù hợp. Dự thảo cũng dự kiến sửa đổi, bổ sung điều kiện và tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc đã có trong danh mục; trong đó nhiều thuốc được mở rộng điều kiện và nâng tỷ lệ thanh toán, tạo điều kiện tăng khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.

Một nội dung đáng chú ý trong lần sửa đổi này là mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã, phù hợp với chủ trương phát triển, nâng cao chất lượng, hiệu quả y tế cơ sở theo Nghị quyết số 72-NQ/TW và Chỉ thị số 52-CT/TW. Việc tăng cường thuốc tại tuyến cơ sở giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, giảm chi phí đi lại và chi phí điều trị không cần thiết tại tuyến trên.

Theo Vụ Bảo hiểm y tế, dự thảo Thông tư đã cơ bản hoàn thiện nội dung, gồm hai danh mục ban hành kèm theo: Danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm và Danh mục thuốc phóng xạ, chất đánh dấu. 

Thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục thành lập các hội đồng chuyên môn theo từng nhóm thuốc để xem xét cụ thể việc bổ sung mới, điều kiện và tỷ lệ thanh toán của từng thuốc. Dự kiến Thông tư sẽ được ban hành và có hiệu lực trong năm 2026.