Hành trình tìm lại tên tuổi

Giữa cái nắng tháng Bảy ở vùng đất Hồng Sơn, những người lính khoác trên mình bộ quân phục vẫn lặng lẽ làm công việc đặc biệt của lòng tri ân. Từng phần mộ liệt sĩ được đánh dấu cẩn thận, từng lớp đất được bóc tách một cách khoa học và tỉ mỉ để lấy mẫu hài cốt phục vụ công tác xác định danh tính. Hơn cả một nhiệm vụ chuyên môn, đó là hành trình đưa những người con đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay gia đình sau nhiều thập kỷ đợi chờ.
  
Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng, Chiến dịch 500 ngày đêm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã anh dũng hi sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
 
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận, xã Hồng Sơn - nơi có số lượng mộ liệt sĩ lớn nhất tỉnh Lâm Đồng với gần 9.000 phần mộ, trong đó, có 3.431 phần mộ cần lấy mẫu hài cốt để xác định danh tính, công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng đến từng chi tiết. Từ việc khảo sát danh sách, lập sơ đồ vị trí từng phần mộ đến quy trình gắn mã định danh, tất cả đều được tiến hành với yêu cầu cao nhất về độ chính xác.

Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng cho biết, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã huy động 5 Tổ lấy mẫu chuyên trách, bao gồm lực lượng công nghệ thông tin thực hiện nhiệm vụ gắn mã định danh và số hóa dữ liệu; lực lượng pháp y thuộc Trung tâm Giám định pháp y, Sở Y tế lấy mẫu sinh phẩm. Cùng với đó, 60 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang tỉnh được huy động trực tiếp tham gia hỗ trợ công tác khai quật mộ liệt sĩ.
  
Đối với những người làm nhiệm vụ, mỗi phần mộ liệt sĩ đều là một sự thiêng liêng cần được nâng niu, trân trọng. Bởi vậy, công tác khai quật được thực hiện hết sức cẩn trọng, tiếp cận chính xác vị trí hài cốt, hạn chế tối đa tác động đến kết cấu chung của phần mộ để không ảnh hưởng đến việc hoàn trả nguyên trạng sau khi hoàn thành lấy mẫu. Lực lượng lấy mẫu và Ban quản trang phối hợp chặt chẽ trong việc đánh dấu từng phần mộ khi gắn mã định danh, bảo đảm tuyệt đối không để xảy ra nhầm lẫn.
  
Trực tiếp tham gia nhiệm vụ, Thiếu tá Nguyễn Thành Đạt, Tổ lấy mẫu số 3 chia sẻ, công việc này không chỉ đòi hỏi chuyên môn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng mà còn cần sự trân trọng, biết ơn đối với những người đã hi sinh vì Tổ quốc. Dẫu có vất vả như thế nào cũng không là gì so với sự hi sinh của các chú, các anh đang nằm đây. Đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Còn đối với Trung sĩ Nguyễn Thái Trung, được thực hiện nhiệm vụ lần này là niềm tự hào lớn đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ. “Mỗi phần mộ liệt sĩ đều là một câu chuyện còn dang dở của một gia đình đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Vì vậy, chúng tôi luôn tự nhắc nhở bản thân phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, cẩn trọng trong từng thao tác để bảo đảm tính chính xác tuyệt đối. Chúng tôi mong rằng, những nỗ lực hôm nay sẽ góp phần giúp các anh được trở về với tên tuổi của mình và mang lại niềm an ủi cho thân nhân liệt sĩ sau bao năm mong ngóng”, Trung sĩ Nguyễn Thái Trung chia sẻ.

Những con số của chiến dịch đang từng ngày được nối dài bằng sự tận tụy của các lực lượng làm nhiệm vụ. Đến ngày 22/7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng đã hoàn thành lấy mẫu tại 10/11 nghĩa trang liệt sĩ cần lấy mẫu trên địa bàn tỉnh; khai quật 1.345 phần mộ cần xác định danh tính và lấy được 633 mẫu sinh phẩm. Công tác lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận đang được triển khai khẩn trương và dự kiến hoàn thành trong tháng 8/2026, Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết. 

Nối dài hi vọng đoàn tụ

Song hành với công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, lực lượng Công an tỉnh Lâm Đồng cũng đã hoàn thành đợt cao điểm thu nhận khoảng 1.500 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân theo họ ngoại các liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên địa bàn tỉnh, mở thêm cánh cửa hi vọng cho hành trình tìm lại tên tuổi của những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
  
Những ngày qua, tại các điểm thu nhận mẫu ADN, dễ dàng bắt gặp những ánh mắt đầy hi vọng của các thân nhân liệt sĩ. Nhiều người dù đã tuổi cao, sức yếu nhưng niềm mong mỏi tìm lại thông tin người thân chưa bao giờ nguôi ngoai. Với họ, mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay chính là thêm một cơ hội để hành trình đi tìm người thân tiến gần hơn đến đích.
  
Đối với những người đã đi qua hơn nửa cuộc đời trong sự chờ đợi như gia đình ông Nguyễn Văn Hai, phường Bình Thuận, việc lấy mẫu ADN không đơn thuần là dữ liệu phục vụ giám định mà còn mở ra cơ hội để nối lại cuộc tìm kiếm 4 người cậu và 2 người dì là liệt sĩ đã kéo dài hơn nửa thế kỷ. "Các cậu, các dì đã hi sinh khi còn rất trẻ, chưa lập gia đình. Chỉ khi nào biết rõ nơi người thân đang nằm ở đâu thì lúc đó gia đình mới yên lòng", ông Nguyễn Văn Hai xúc động chia sẻ.

Còn đối với bà Thái Thị Thanh Duyên (phường Bình Thuận), việc cung cấp mẫu ADN đang thắp lên niềm hi vọng tìm được nơi yên nghỉ của người anh trai là liệt sĩ Thái Thành Thuận hi sinh tại chiến trường Campuchia năm 1984. Hơn 40 năm qua, gia đình bà vẫn chưa nguôi ngoai hành trình đi tìm người thân. Qua nhiều nguồn thông tin, gia đình được biết liệt sĩ Thái Thành Thuận được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Tây Ninh. Thế nhưng, khi tìm đến nơi, tên ghi trên phần mộ chưa chính xác hoàn toàn, khiến hành trình tìm lại người thân lại thêm một lần dang dở.

"Khi chính quyền địa phương và Công an phường thông báo lấy mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm, gia đình tôi rất vui mừng và cảm kích. Gia đình cũng hi vọng, trong số các liệt sĩ được lấy mẫu xét nghiệm ADN sẽ có anh trai bà để lần này bà có thể đưa anh trở về với quê hương", bà Thái Thị Thanh Duyên bày tỏ.
  
Theo Công an tỉnh Lâm Đồng, mỗi mẫu ADN được lưu giữ không chỉ là dữ liệu phục vụ công tác đối sánh khoa học mà còn mang theo niềm mong mỏi của những người ở lại. Để việc thu nhận mẫu diễn ra thuận lợi, Công an tỉnh bố trí 16 điểm thu nhận tập trung và thành lập 3 tổ công tác lưu động đến tận nhà các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ cao tuổi, sức khỏe yếu để lấy mẫu. Những chuyến xe của các tổ công tác lưu động không chỉ mang theo trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ chuyên môn mà còn chuyên chở sự tri ân của những người đang tiếp nối hành trình “đền ơn đáp nghĩa”, góp phần làm cho Chiến dịch 500 ngày đêm thêm trọn vẹn ý nghĩa nhân văn.
  
Con gái ông Trần Ngọc Thường (em trai liệt sĩ Trần Ngọc Bích), phường Hàm Thắng chia sẻ, việc triển khai chiến dịch vô cùng ý nghĩa và kịp thời, bởi nhiều thân nhân liệt sĩ hiện đã tuổi cao, sức khỏe giảm sút và chỉ mong có thể chờ đến ngày người thân của mình được xác định danh tính.
  
Có lẽ, điều ý nghĩa nhất của Chiến dịch không nằm ở những con số thống kê mà ở việc mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay đều có thể trở thành chìa khóa mở ra niềm hạnh phúc của một gia đình sau nhiều thập kỷ đợi chờ. Mỗi phần mộ được xác định danh tính sẽ giúp một người con của đất nước được gọi đúng tên mình. Đó cũng chính là ý nghĩa thiêng liêng nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm - hành trình đưa những người đã ngã xuống vì Tổ quốc được trở về với tên tuổi của mình.