Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Tập đoàn Công nghệ Khai phá Không gian Mỹ (SpaceX) dự kiến sẽ lớn nhất trong lịch sử, một phần nhờ cam kết giành thị phần về dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua công ty xAI.
Biểu tượng của Grok và ChatGPT. Ảnh: TTXVN
Theo hãng tin Reuters ngày 21/5, tuy nhiên, chatbot Grok của xAI (hiện thuộc hệ sinh thái SpaceX) đã không được một trong những khách hàng lớn nhất thế giới là chính phủ Mỹ ưa thích.
Dữ liệu kiểm kê tổng hợp năm 2025 của các cơ quan liên bang cho thấy hơn 400 ví dụ về việc sử dụng AI trong chính phủ nêu rõ nhà cung cấp cụ thể. Trong số này, chỉ có ba trường hợp liên quan đến sử dụng xAI hoặc Grok. Trong khi đó, 234 trường hợp liên quan đến công nghệ dựa trên các mô hình của OpenAI, bao gồm ChatGPT, Codex và Microsoft Copilot; 33 trường hợp liên quan đến Gemini hoặc các sản phẩm khác của Alphabet; 26 trường hợp liên quan đến Claude của Anthropic, sản phẩm sau đó đã bị chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa vào danh sách cấm.
Grok đã được cung cấp cho các cơ quan liên bang Mỹ trong tám tháng với chi phí 42 xu cho mỗi cơ quan. Mức giá gần như bằng 0 này, vốn cũng được các đối thủ của xAI áp dụng, là chiến lược phổ biến mà các tập đoàn công nghệ sử dụng nhằm thu hút các cơ quan chính phủ dùng sản phẩm của họ, để sau đó ràng buộc vào các hợp đồng có giá cao hơn.
Bà Valerie Wirtschafter, nhà nghiên cứu tại Viện Brookings chuyên nghiên cứu hoạt động ứng dụng AI trong chính phủ liên bang, nói: “Mục tiêu là thúc đẩy sử dụng để cuối cùng các nhân viên liên bang không thể tưởng tượng nổi cảnh phải làm việc mà không có AI tạo sinh”.
Dữ liệu trên của Văn phòng Ngân sách và Quản lý (OMB) đặt ra hai câu hỏi: liệu Grok có thể giành thị phần AI từ các sản phẩm dẫn đầu như Claude hoặc ChatGPT hay không; mức định giá IPO đầy tham vọng 1.750 tỷ USD của SpaceX có hợp lý hay không. Trong hồ sơ pháp lý gần đây, SpaceX cho biết công ty kỳ vọng sẽ kiếm được nhiều tiền hơn nhờ xây dựng AI cho các tập đoàn lớn và các tổ chức quy mô lớn khác.
Ông Vineet Jain, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Egnyte (công ty phát triển phần mềm AI cho doanh nghiệp), cho rằng việc chính phủ Mỹ thiếu nhiệt tình với Grok là dấu hiệu cảnh báo, làm dấy lên nghi ngờ về tham vọng mở rộng quy mô sử dụng của SpaceX.
Ông Jain nói: “Điều đó cho thấy mô hình này thiếu mức độ nghiêm ngặt về bảo mật cần thiết ở cấp liên bang và đây sẽ là dấu hiệu đáng lo ngại đối với một số khách hàng doanh nghiệp. Nếu không được chính phủ công nhận, mức định giá 1.750 tỷ USD trông không giống mức sàn mà giống mức trần khá cao”.
Giám đốc điều hành SpaceX, tỷ phú Elon Musk, đã công khai ca ngợi tiềm năng của Grok trong công việc liên bang và vận động để chatbot này được sử dụng rộng rãi. Trong thông báo tháng 9/2025 về thỏa thuận giữa Grok và Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tổng hợp Mỹ (GSA), ông nói nhóm của mình muốn phối hợp với Tổng thống Donald Trump để triển khai nhanh AI trên toàn chính phủ vì lợi ích của đất nước.
Ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của ông Musk cũng tích cực thúc đẩy Grok. Cơ quan hiện đã giải thể này từng yêu cầu các quan chức Bộ An ninh Nội địa Mỹ sử dụng Grok dù chatbot này chưa được phê duyệt để sử dụng tại đây.
Mức độ sử dụng Grok trong chính phủ
Dữ liệu kiểm kê AI do OMB thu thập cho thấy cách các cơ quan liên bang triển khai công nghệ này. Dữ liệu thường mô tả cách các công cụ được sử dụng và số lượng nhân viên sử dụng. Một số ứng dụng khá đơn giản như phân loại email gửi đến hoặc ghi chép nội dung cuộc họp. Một số ứng dụng phức tạp hơn liên quan đến phát hiện gian lận hoặc nghiên cứu không gian. Các trường hợp sử dụng liên quan đến an ninh quốc gia thường không được công bố.
Dữ liệu này có một số điểm không nhất quán. Trong nhiều trường hợp, không có tên dịch vụ AI cụ thể được sử dụng. Bà Wirtschafter cảnh báo rằng các cơ quan định nghĩa khác nhau về trường hợp sử dụng AI. Tuy nhiên, bà cho rằng cơ sở dữ liệu này là danh mục toàn diện nhất về các trường hợp sử dụng AI ngoài quân sự và tình báo mà Mỹ hiện có.
Dữ liệu cho thấy tại Văn phòng Quản lý Nhân sự Mỹ và Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, chatbot này được sử dụng cho các công việc cấp thấp như tạo bản nháp đầu tiên của tài liệu hoặc đăng bài lên mạng xã hội. Người phát ngôn của Văn phòng Quản lý Nhân sự cho biết Microsoft Copilot là công cụ AI được sử dụng phổ biến nhất tại cơ quan này.
Phần thứ hai của dữ liệu kiểm kê AI tập trung vào các ứng dụng tham vọng hơn, vốn được ít người sử dụng hơn, và cùng cho thấy rất ít dấu vết của Grok. Chỉ có ba lần đề cập tới Grok trong dữ liệu này cho thấy chatbot này đã được triển khai “ở quy mô thử nghiệm hoặc thí điểm hạn chế” tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore thuộc Bộ Năng lượng Mỹ và Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử Mỹ. Trong khi đó, OpenAI và Microsoft cộng lại chiếm 140 trường hợp sử dụng.
Dữ liệu kiểm kê không bao gồm Bộ Chiến tranh Mỹ, nơi có hợp đồng trị giá 200 triệu USD với xAI. Đầu năm nay, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth thông báo bổ sung Grok vào GenAI.mil, trung tâm của quân đội dành cho việc sử dụng các mô hình AI. Trong tháng 5, xAI trở thành một trong bảy công ty triển khai sản phẩm trên các mạng lưới mật của Bộ Chiến tranh Mỹ. Một nguồn tin cho biết nhiều nhân viên thích các công cụ AI của các hãng khác hơn là Grok.
Tại Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA), bộ phận nghiên cứu và phát triển của Bộ Chiến tranh Mỹ, Gemini của Google được sử dụng để phân tích kỹ thuật, trong khi Claude của Anthropic được ưu tiên để lập trình, viết và nghiên cứu. Người này nói OpenAI cũng được sử dụng nhưng Grok nhìn chung thì không.
Nguồn tin cho biết Claude hoặc Gemini được sử dụng trong các nhóm kỹ thuật phức tạp hơn tại DARPA, một phần vì Grok đơn giản là không phải mô hình tốt nhất hiện nay.
Dấu hiệu ít hấp dẫn với doanh nghiệp
SpaceX vẫn đang nỗ lực tạo chỗ đứng. Công ty con AI của SpaceX là xAI gần đây bắt đầu theo đuổi chứng nhận FedRAMP High Authorization - một dạng chứng nhận cho công việc nhạy cảm của chính phủ.
Tuy nhiên, ba chuyên gia công nghệ thông tin của Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết họ không biết Grok đang được sử dụng. Bộ này chỉ nói “tự hào bảo trợ Grok” nhưng không trả lời câu hỏi về tần suất chatbot được sử dụng.
Theo một người am hiểu vấn đề, tháng trước, xAI đã thất bại trong nỗ lực giành hợp đồng xây dựng sản phẩm dùng Grok cho Bộ Cựu chiến binh Mỹ. Người này cho biết Grok không đáp ứng được các yêu cầu của Bộ Cựu chiến binh Mỹ.
Mức độ sử dụng thấp trong chính phủ liên bang cho thấy Grok cũng không thể thâm nhập rộng rãi vào thế giới doanh nghiệp.
Trong báo cáo công bố năm 2025, công ty giám sát lưu lượng web Netskope (đơn vị theo dõi cách hàng nghìn khách hàng doanh nghiệp kết nối với các mô hình AI) cho biết Grok không tạo được sức hút đáng kể trong môi trường doanh nghiệp. Số liệu cập nhật của Netskope cho thấy mức sử dụng Grok trong doanh nghiệp còn giảm thêm, xuống còn 2 trên mỗi 1.000 người dùng, giảm từ mức đỉnh 5 trên mỗi 1.000 người dùng. Giám đốc Netskope Ray Canzanese nói rằng ngay cả các nhân viên sử dụng Grok cũng dành ít thời gian với chatbot này hơn so với các chatbot đối thủ, chưa bằng một nửa thời gian mà người dùng dành cho ChatGPT.
Ông Canzanese cho biết dữ liệu sử dụng Grok khiến ông tin rằng chatbot này sẽ không thể trở nên phổ biến trong giới doanh nghiệp Mỹ.