Không chỉ là khẩu hiệu

Dọc tuyến sông Hồng qua địa bàn Hà Nội, hàng chục bến khách ngang sông, dọc sông vẫn ngày ngày vận hành, phục vụ nhu cầu đi lại, giao thương của người dân. Tuy nhiên, phía sau sự nhộn nhịp ấy là những nguy cơ mất an toàn không dễ nhìn thấy bằng mắt thường. Không ít bến hoạt động trong điều kiện hạ tầng còn hạn chế; lối lên xuống chưa bảo đảm; việc trang bị áo phao, dụng cụ cứu sinh chưa đồng đều. Thậm chí, ở một số nơi, tình trạng chủ quan của người điều khiển phương tiện và hành khách vẫn tồn tại, đặc biệt trong những ngày thời tiết xấu hoặc lưu lượng vận tải tăng cao.

Từ thực tế đó, sáng 25/3, tại bến khách Đại Lộ, xã Hồng Vân (Hà Nội), Đội Cảnh sát đường thủy số 2 (Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội) đã tổ chức tuyên truyền an toàn giao thông, đồng thời ra mắt mô hình “Bến khách an toàn - văn minh - thông suốt” - một mô hình điểm cụ thể hóa phong trào thi đua “ba nhất” trong toàn lực lượng.

Khái niệm “ba nhất” được xác định theo hướng: An toàn nhất - văn minh nhất - thông suốt nhất. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là mô hình này không dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng các tiêu chí rõ ràng.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Trung tá Trần Văn Công, Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 2 cho biết, đơn vị đã phối hợp với Học viện Cảnh sát nhân dân, lực lượng Cảnh sát khu vực và các đội nghiệp vụ cùng các chủ bến khách dọc tuyến sông Hồng và khu vực cụm suối Yến để cùng tham gia. Tuyến quản lý của đơn vị dài khoảng 107km, bao gồm sông Hồng, sông Đuống và tuyến suối Yến (nằm trong danh thắng chùa Hương). Trong phạm vi này hiện có 17 bến khách dọc sông, 2 bến khách ngang sông và 1 cụm bến thủy nội địa tại suối Yến.

Đội Cảnh sát đường thủy số 2 xác định rõ, muốn giảm tai nạn thì trước hết phải thay đổi hành vi. Mô hình “ba nhất” không chỉ siết chặt quản lý mà còn hướng tới nâng cao ý thức của từng chủ bến, từng người lái đò và cả hành khách. Đối với chủ bến, bắt buộc phải có đầy đủ giấy phép hoạt động, nội quy bến, niêm yết giá vé và các bảng tuyên truyền an toàn. Phương tiện phải bảo đảm điều kiện kỹ thuật, chở đúng số người quy định.

Người lái phương tiện phải có đầy đủ bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn, kiểm tra kỹ tình trạng an toàn trước khi rời bến. Hành khách khi tham gia giao thông cần chấp hành quy định, mặc áo phao, giữ gìn trật tự và không xả rác xuống sông. Chỉ khi tất cả các điều kiện này được đáp ứng, phương tiện mới được phép xuất bến, nhằm bảo đảm an toàn cho toàn bộ hành trình. Không chỉ vậy, yếu tố “văn minh” còn được đặt ngang với “an toàn”. Điều này thể hiện ở việc hướng dẫn hành khách mặc áo phao, giữ gìn trật tự, không chen lấn, không chủ quan khi tham gia giao thông đường thủy.

Vai trò của chính quyền cơ sở

Một điểm đáng chú ý trong mô hình lần này là sự vào cuộc rõ nét của chính quyền địa phương - yếu tố từng được xem là “mắt xích” còn lỏng trong quản lý bến khách.

Trung tá Phạm Văn Triệu, Phó trưởng Công an xã Hồng Vân chia sẻ: “Trước đây, việc quản lý bến khách chủ yếu do lực lượng chuyên ngành đảm nhiệm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nếu thiếu sự phối hợp từ cơ sở thì rất khó duy trì hiệu quả lâu dài. Với mô hình này, chúng tôi xác định rõ trách nhiệm trong việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm ngay tại địa bàn”.

Theo Trung tá Phạm Văn Triệu, Công an xã sẽ phối hợp chặt chẽ với lực lượng Cảnh sát đường thủy để rà soát, kiên quyết đình chỉ các bến không đủ điều kiện, đồng thời yêu cầu các chủ bến ký cam kết chấp hành nghiêm quy định pháp luật. Sự thay đổi nhận thức không chỉ đến từ lực lượng chức năng hay chính quyền, mà còn thể hiện rõ ở người dân - những người trực tiếp tham gia giao thông đường thủy mỗi ngày.

Chị Nguyễn Thị Lan, một người dân thường xuyên qua sông tại khu vực Hồng Vân, cho biết: “Trước đây nhiều người, kể cả tôi, đi đò thường không mặc áo phao vì thấy bất tiện. Nhưng sau khi được tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể, mình hiểu rõ nguy cơ nên giờ chủ động mặc áo phao trước khi lên thuyền”.

Trong khi đó, anh Phạm Văn Tuấn, người dân xã Bát Tràng, chia sẻ: “Việc có biển báo, hướng dẫn rõ ràng giúp người dân yên tâm hơn. Quan trọng là giờ ai cũng ý thức hơn, không còn tình trạng chen lấn hay chủ quan như trước”.

Những thay đổi nhỏ trong hành vi như mặc áo phao, tuân thủ hướng dẫn... đang từng bước tạo nên chuyển biến lớn trong văn hóa giao thông đường thủy. Nếu trước đây, nhiều chủ bến coi việc kiểm tra, xử lý là “áp lực”, thì nay, với mô hình “ba nhất”, họ dần chuyển sang vai trò chủ động hơn. Ông Nguyễn Tùng Lâm, Chủ bến khách Đại Lộ cho biết: “Khi được tập huấn, hướng dẫn tận nơi, chúng tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình. Việc trang bị đầy đủ áo phao, kiểm tra phương tiện cũng là để bảo vệ chính mình và hành khách. Mô hình điểm này không chỉ mang tính hình thức, mà là cơ sở để các chủ bến tự nhắc nhở và giám sát lẫn nhau trong quá trình hoạt động.

Điểm nhấn của “Bến khách Đại Lộ an toàn - văn minh - thông suốt” là một mô hình mang tính trực quan, dễ nhận diện và có thể nhân rộng. Tại đây, các tiêu chí an toàn được thể hiện rõ ràng: lối lên xuống được cải tạo; biển báo, phao tiêu đầy đủ; áo phao được bố trí sẵn sàng; quy trình vận hành được chuẩn hóa. Theo Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội, việc xây dựng mô hình điểm không chỉ để “làm mẫu”, mà còn nhằm tạo áp lực tích cực để các bến khác tự nâng cấp, hoàn thiện theo.

Trung tá Trần Văn Công, Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 2 cho biết, hiện trên tuyến sông Hồng qua Hà Nội có nhiều bến khách tại các địa bàn như Lĩnh Nam, Bát Tràng, Hồng Vân, Chương Dương, Phú Xuyên… Việc nhân rộng mô hình “ba nhất” được kỳ vọng sẽ tạo ra chuyển biến đồng bộ trên toàn tuyến. Tuy nhiên, để mô hình thực sự phát huy hiệu quả, cần duy trì kiểm tra thường xuyên, xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để hình thành thói quen lâu dài. “An toàn giao thông không phải là việc làm một lần, mà là quá trình liên tục. Khi mỗi người dân đều có ý thức tự bảo vệ mình, khi mỗi chủ bến đều tự giác chấp hành, thì khi đó “ba nhất” mới thực sự đi vào cuộc sống”, Trung tá Trần Văn Công nhấn mạnh.