Ngày 8/5/1945, Đức Quốc xã (Wehrmacht) đầu hàng vô điều kiện, đánh dấu Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc tại châu Âu. 81 năm sau, ngày càng nhiều hậu duệ của những người sống sót sau thảm họa diệt chủng Holocaust hiện sống tại Israel, Mỹ và nhiều nơi trên thế giới đang nộp đơn xin nhập quốc tịch Đức.
Tuyết phủ trắng tại Berlin, Đức ngày 31/12/2025. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN
Các con số đã nói lên tất cả. Theo Bộ Nội vụ Đức, tổng cộng 2.485 công dân Israel đã nhập quốc tịch Đức trong năm 2021. Đến năm 2024, con số này tăng lên 4.275 người.
Theo tờ Bild (Đức), riêng tại Berlin, số công dân Israel được cấp quốc tịch Đức đã lên tới 202 người trong năm 2024, cao gấp khoảng ba lần so với chỉ vài năm trước đó.
Xu hướng này không chỉ giới hạn ở Israel. Tại Tổng Lãnh sự quán Đức ở New York, số lượng đơn xin khôi phục quốc tịch đã tăng từ 734 đơn vào năm 2022 lên 1.771 đơn vào năm 2025. Từ mùa hè năm 2024, công dân Mỹ không còn cần xin phép để giữ quốc tịch Mỹ khi nhập tịch tại Đức, một thay đổi đã làm giảm đáng kể các rào cản khi nộp đơn.
Đằng sau những con số này là hai quy định pháp lý. Theo Điều 116(2) trong Luật Cơ bản của Đức, những người bị tước quốc tịch Đức trong giai đoạn 1933-1945 có quyền được khôi phục quốc tịch. Quyền này cũng được mở rộng cho cả con cháu của họ.
Kể từ năm 2021, Điều 15 của Luật Quốc tịch Đức được áp dụng dành cho những người chưa từng mang quốc tịch Đức bởi họ là nạn nhân của cuộc đàn áp dưới thời Đức Quốc xã, đã bị tước cơ hội được nhập quốc tịch ngay từ đầu.
Theo giải thích của Cơ quan Hành chính Liên bang Đức, các yêu cầu theo diện này không bị giới hạn thời gian và cũng không bị giới hạn theo thế hệ.
Trong giai đoạn đầu, phần lớn hồ sơ được xử lý theo Điều 116(2) truyền thống. Tuy nhiên, hiện nay quy định mới theo Điều 15 đã vượt lên chiếm ưu thế. Bộ Nội vụ Đức cho biết có 2.185 trường hợp trong năm 2024 được giải quyết theo Điều 15.
Anh Eliyahu Raful (37 tuổi) người Israel chuyển đến Berlin vào tháng 10/2020 và đã xin quốc tịch Đức thành công 3 năm sau đó rồi thành lập tổ chức Chafetz Chayim chuyên giúp đỡ con cháu của các nạn nhân Do Thái bị Đức Quốc xã đàn áp, nhận định: “Trong thời kỳ bất ổn, con người thường bớt bị chi phối bởi ý thức hệ và trở nên thực tế hơn”.
Bộ Nội vụ Liên bang Đức cho biết các số liệu đã phản ánh rõ sự chuyển dịch đó. Người phát ngôn của bộ nói với Euronews rằng cuộc tấn công do Hamas tiến hành tại Israel tháng 10/2023 cùng những diễn biến tiếp theo tại Trung Đông đã góp phần khiến số đơn xin nhập cư tiếp tục gia tăng.
Ông Felix Klein, Ủy viên Chính phủ Liên bang phụ trách đời sống người Do Thái và chống bài Do Thái, coi đây là tín hiệu rất quan trọng. “Tôi cho rằng đây là sự tín nhiệm vô cùng lớn khi người Do Thái từ Israel và Mỹ có thể hình dung về cuộc sống và tương lai tại Đức”.