Theo hãng tin Reuters ngày 14/5, các cuộc tấn công này phản ánh xu hướng ngày càng rõ của các quốc gia vùng Vịnh trong việc tự triển khai biện pháp đáp trả, giữa lúc niềm tin vào “ô bảo trợ an ninh” của Mỹ suy giảm.

Kuwait và Saudi Arabia - nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ - từng hứng các đợt tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) khi Iran đáp trả chiến dịch quân sự Mỹ - Israel phát động hồi cuối tháng 2.

Hàng trăm UAV đã nhắm vào hai quốc gia vùng Vịnh được phóng từ lãnh thổ Iraq, trong đó có những đợt xuất phát từ Kataib Hezbollah, nhóm bán vũ trang thân Iran hoạt động tại miền Nam Iraq.

Nguồn tin của Reuters cho biết các chiến đấu cơ Saudi Arabia đã tập kích nhiều mục tiêu của lực lượng thân Iran tại Iraq trong thời gian trước khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hồi đầu tháng 4. Một số nguồn tin Iraq cũng khẳng định tên lửa đã ít nhất hai lần được phóng từ lãnh thổ Kuwait nhằm vào các vị trí của Kataib Hezbollah.

Saudi Arabia và Kuwait từng gửi cảnh báo tới Baghdad hồi tháng 3, yêu cầu Iraq kiểm soát các nhóm  thân Iran sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào lãnh thổ vùng Vịnh. Lực lượng Iraq đã ngăn chặn một số vụ tập kích, đồng thời thu giữ một bệ phóng tên lửa ở phía Tây Basra, được cho là nhằm vào hạ tầng năng lượng của Saudi Arabia.

Trong thời gian xung đột diễn ra, Kuwait đã ba lần triệu tập đại diện Iraq để phản đối các vụ tấn công vượt biên giới, trong khi Saudi Arabia cũng triệu Đại sứ Iraq hồi tháng trước.

Đến nay, cả Saudi Arabia và Kuwait đều chưa công khai thừa nhận các cuộc không kích nhằm vào mục tiêu ở Iraq, đồng thời không phản hồi đề nghị bình luận từ truyền thông quốc tế.

Trước đó, nhiều nguồn tin cũng cho rằng Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) từng bí mật tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran như một động thái “ăn miếng trả miếng” sau khi hạ tầng của họ bị tập kích. Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa xác nhận thông tin này.

Theo một nguồn tin của Financial Times, Qatar cũng từng cân nhắc khả năng đáp trả quân sự sau khi Iran tấn công cơ sở Ras Laffan của nước này, song cuối cùng lựa chọn con đường ngoại giao.

Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Qatar và Oman đã cho phép Mỹ triển khai căn cứ quân sự, đồng thời mua lượng lớn vũ khí Mỹ để đổi lấy các cam kết bảo đảm an ninh.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc các nước vùng Vịnh ngày càng chủ động tự đáp trả phản ánh sự bất mãn gia tăng đối với Washington. Theo họ, Mỹ đã phát động chiến dịch quân sự mà thiếu tham vấn đầy đủ với các đồng minh khu vực, trong khi chưa đưa ra được một chiến lược dài hạn, khiến các quốc gia vùng Vịnh phải đối mặt trực tiếp với nguy cơ bị Iran trả đũa.

“Câu hỏi căn bản nhất nằm ở vấn đề tham vấn. Liệu các quốc gia vùng Vịnh có thực sự nhận được mức độ hợp tác và hỗ trợ an ninh mà họ cho là cần thiết hay không, nếu Mỹ tiếp tục can dự quân sự vào khu vực”, ông Khaled Almezaini, Phó giáo sư chính trị tại Đại học Zayed ở Abu Dhabi, nhận định với báo The Guardian.

Theo các nhà phân tích, cuộc xung đột này cũng làm dấy lên câu hỏi chiến lược đối với các quốc gia quân chủ vùng Vịnh. Liệu sự hiện diện của các căn cứ quân sự Mỹ và mức độ phụ thuộc vào Washington thực sự là lá chắn an ninh, hay đang trở thành một điểm dễ tổn thương mới trong môi trường địa chính trị ngày càng bất ổn?