Bộ Quốc phòng Ấn Độ ngày 26/8 thông báo Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh đã phê duyệt kế hoạch chuyển giao cho các doanh nghiệp trong nước công nghệ do Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng (DRDO) phát triển, qua đó tạo điều kiện để ngành công nghiệp Ấn Độ sản xuất nội địa tất cả các hệ thống tên lửa thông thường.

Động thái này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng đối với lĩnh vực vốn do các doanh nghiệp nhà nước và phòng nghiên cứu thống trị. Bộ Quốc phòng Ấn Độ cho biết, các công ty tư nhân có thể cạnh tranh để giành quyền tiếp cận công nghệ và quyền sản xuất, với điều kiện phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận và những yêu cầu pháp lý khác.

Chính phủ Ấn Độ cho biết mục tiêu là đẩy nhanh quá trình chuyển đổi tên lửa từ giai đoạn phát triển sang sản xuất hàng loạt, gia tăng năng lực sản xuất nội địa và giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu.

Vậy liệu ngành công nghiệp quốc phòng tư nhân của Ấn Độ có đủ năng lực sản xuất các hệ thống tên lửa tinh vi với quy mô và độ tin cậy mà quân đội yêu cầu hay không? Liệu có những rủi ro an ninh nào đi kèm hay không?

Động lực đằng sau quyết định của Ấn Độ

Nghiên cứu viên Aditya Ramanathan tại Viện Takshashila có trụ sở ở Bengaluru lưu ý rằng thông báo ngày 26/8 bao gồm nhiều loại tên lửa khác nhau. "Danh sách này sẽ bao gồm tên lửa đất đối không, tên lửa không đối không, tên lửa chống bức xạ, các hệ thống chống tăng… Ngoài ra, nó còn bao gồm các khí tài hạng nặng hơn như tên lửa hành trình tấn công mặt đất", ông chia sẻ với Al Jazeera.

Từ trước đến nay, Ấn Độ vẫn phụ thuộc nhiều vào các công ty quốc phòng nhà nước để đưa vũ khí do DRDO phát triển vào sản xuất quy mô lớn. Bharat Dynamics, một trong những công ty nhà nước như vậy, từ lâu đã nắm giữ thế độc quyền trong lĩnh vực sản xuất tên lửa. Ông Ramanathan nhận định rằng thông báo ngày 26/8 đánh dấu "thay đổi lớn" vì nó chấm dứt thế độc quyền đó.

Ông Ramanathan đặt vấn đề: "Các công ty tư nhân đã sản xuất linh kiện tên lửa từ nhiều năm nay, nhưng quyết định này cho phép họ tiến lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị và trở thành nhà thầu chính chịu trách nhiệm tích hợp các hệ thống này". Mặc dù chủ yếu dựa vào tên lửa sản xuất nội địa, Ấn Độ cũng nhập khẩu tên lửa, đặc biệt là từ Nga và Israel, hai nhà cung cấp vũ khí quan trọng của nước này.

Tuy nhiên, chính quyền của Thủ tướng Narendra Modi đã nỗ lực vừa thúc đẩy tinh thần tự lực trong lĩnh vực quốc phòng vừa khuyến khích các tập đoàn quốc phòng lớn của nước ngoài triển khai sản xuất ngay tại Ấn Độ.

Trong bối cảnh các liên minh địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng, chính quyền của ông Modi đã tăng ngân sách quốc phòng lên hơn gấp đôi, từ mức 38 tỷ USD vào năm 2014 lên 86 tỷ USD trong năm tài chính hiện tại. Ngân sách quốc phòng năm nay thậm chí còn cao hơn 16% so với năm trước.

Vào tháng 6, Ấn Độ thông báo kế hoạch chi hơn 2 tỷ USD để mua thiết bị bay không người lái (UAV) quân sự từ các nhà sản xuất trong nước, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp quốc phòng tư nhân tại quốc gia này.

Hiện có hơn 600 công ty tham gia vào ngành công nghiệp thiết bị bay không người lái của Ấn Độ, bao gồm các tập đoàn lớn như Adani, Larsen & Toubro và Tata Advanced Systems, cũng như các công ty khởi nghiệp. Vào tháng 7, Ấn Độ cũng đã phê duyệt việc mua sắm một loạt trang thiết bị quân sự trị giá 5,46 tỷ USD cho lực lượng quốc phòng, bao gồm tên lửa, hệ thống tác chiến điện tử và thiết bị bay không người lái cảm tử.

Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh hiện đại hóa nhanh chóng lực lượng Hải quân. Hồi tháng 12/2025, New Delhi đã công bố kế hoạch mua sắm ít nhất 75 chiến hạm và tàu ngầm, trong đó phần lớn dự kiến sẽ được đóng nội địa. Đồng thời, Ấn Độ đang nỗ lực đa dạng hóa các nguồn cung vũ khí từ nước ngoài. Trong thập niên qua, New Delhi đã tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc lâu nay vào Nga về khí tài quân sự, đồng thời mở rộng quan hệ quốc phòng với các quốc gia như Mỹ, Pháp và Israel.

Liệu khu vực tư nhân Ấn Độ có đủ năng lực chế tạo tên lửa hay không?

Trong vài năm gần đây, các nhà sản xuất vũ khí tư nhân tại Ấn Độ đã gia tăng chi tiêu nhằm đẩy mạnh năng lực sản xuất quốc phòng. Các tập đoàn lớn đã đầu tư mạnh vào lĩnh vực đạn dược, thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ hàng không vũ trụ và thiết bị điện tử quân sự. Gần đây, họ bắt đầu đầu tư vào các cơ sở chuyên sản xuất tên lửa.

Công ty Adani Defence & Aerospace thuộc sở hữu của tỷ phú Gautam Adani, đã công bố kế hoạch đầu tư hơn 30 tỷ rupee (tương đương 315 triệu USD) vào năm 2024 để xây dựng các cơ sở sản xuất đạn dược và tên lửa tại bang Uttar Pradesh.

Nhưng chỉ cam kết và ý định không đủ thể tạo ra tên lửa. Ông Ramanathan nói: “Sau cùng, tôi cho rằng thành bại của động thái này sẽ phụ thuộc vào cách chính phủ Ấn Độ đặt hàng. Chế tạo tên lửa là quá trình cực kỳ phức tạp và tốn kém. Các doanh nghiệp sẽ phải bỏ ra những khoản đầu tư lớn cho cơ sở hạ tầng, công nghệ và nhân lực. Những khoản đầu tư đó chỉ thực sự có ý nghĩa nếu chính phủ đặt các đơn hàng đủ lớn để bảo đảm hiệu quả đầu tư và hy vọng là tạo ra lợi nhuận để các doanh nghiệp tiếp tục tái đầu tư vào nghiên cứu và phát triển”.

Ấn Độ sở hữu nhiều loại tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, trong đó một số loại có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Vào tháng 5, Ấn Độ đã thử thành công Agni-V là tên lửa đạn đạo liên lục địa tiên tiến nhất có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của nước này. Agni-V có tầm bắn lên tới 5.500 km.

Các loại tên lửa đạn đạo khác của Ấn Độ cũng có tầm bắn đa dạng, từ Prithvi-1 (150 km) đến Agni-IV (4.000 km), đáp ứng mọi nhu cầu tác chiến. Ấn Độ cũng sở hữu các loại tên lửa, chẳng hạn như BrahMos - dòng tên lửa được hợp tác phát triển cùng Nga với tầm bắn lên tới 500 km.

Mặc dù thông báo ngày 26/8 đánh dấu lần đầu tiên các cơ sở nghiên cứu và sản xuất do nhà nước Ấn Độ quản lý chuyển giao công nghệ tên lửa cho khu vực tư nhân, nhưng trước đó trong năm nay, chính phủ cũng đã chọn ra danh sách rút gọn các doanh nghiệp tư nhân để sản xuất chiến đấu cơ thế hệ mới cho đất nước.

Tata Advanced Systems và Bharat Forge nằm trong số các doanh nghiệp được chọn vào danh sách rút gọn này, đồng thời đang nổi lên như những nhà sản xuất hàng đầu về pháo binh, đạn dược và các hệ thống hàng không vũ trụ. Ấn Độ tuy sở hữu chiến đấu cơ sản xuất nội địa, nhưng vẫn nhập khẩu những mẫu máy bay hiện đại nhất cho kho vũ khí của mình, bao gồm cả tiêm kích Rafale từ Pháp. Ngoài ra, Không quân Ấn Độ cũng phụ thuộc nhiều vào các loại máy bay quân sự có từ thời Liên Xô.

Rủi ro khi chuyển giao công nghệ nhạy cảm cho khu vực tư nhân

Vào tháng 3 năm nay, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc oanh tạc nhắm vào Iran, một nhóm tin tặc Iran tuyên bố đã xâm nhập thành công máy chủ của Lockheed Martin - nhà sản xuất quốc phòng hàng đầu của Mỹ - và đánh cắp bản thiết kế các linh kiện dùng cho tiêm kích F-35. Vụ việc này phơi bày những rủi ro khi các công ty tư nhân vốn thường có tiêu chuẩn bảo mật và cơ chế giám sát lỏng lẻo hơn so với các phòng thí nghiệm chính phủ lưu giữ bí mật quốc gia, lại được nắm giữ thông tin nhạy cảm.

Tuy nhiên, ông Ramanathan chỉ ra rằng trong trường hợp của Ấn Độ, những công ty có nhiều khả năng giành được các hợp đồng tên lửa đều là những đơn vị kỳ cựu, giàu kinh nghiệm. Ông cho biết: "Họ đã tham gia vào lĩnh vực quốc phòng dưới nhiều hình thức khác nhau trong suốt nhiều thập niên và sở hữu kinh nghiệm xử lý các vấn đề liên quan đến tính bảo mật và bí mật quốc gia".

Về phía mình, chính phủ Ấn Độ "không muốn công nghệ hay các bí mật về tên lửa rơi vào tay đối thủ, đồng thời cũng muốn tuân thủ các cam kết trong khuôn khổ Chế độ Kiểm soát Công nghệ Tên lửa (MTCR) - cơ chế mang lại cho Ấn Độ nhiều lợi thế", ông Ramanathan nói khi đề cập đến một trong những chế độ kiểm soát xuất khẩu quan trọng nhất thế giới.

“Vì vậy, Ấn Độ có những lý do chính đáng, xét trên lợi ích của nước này, để đảm bảo rằng công nghệ tên lửa không bị rò rỉ”, ông Ramanathan kết luận.