Những bông lúa trĩu hạt, chắc mẩy là thành quả của một vụ sản xuất thuận lợi, từ điều kiện thời tiết đến việc áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Đặc biệt, việc đưa các giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất cùng với đẩy mạnh cơ giới hóa đã góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế, mang lại niềm vui được mùa cho người nông dân.

Vụ lúa thắng lợi

Tận dụng những ngày nắng ráo, người dân Tổ dân phố An Cổ, phường Mỹ Lộc đang tập trung nhân lực, máy móc thu hoạch lúa vụ Xuân năm 2026. Trên cánh đồng rộng hàng chục ha, lúa chín vàng đồng loạt, hạt chắc, bông mẩy. Không khí lao động khẩn trương hiện rõ trên từng thửa ruộng khi tiếng máy gặt đập liên hợp vang lên không ngớt, góp phần giảm sức lao động và rút ngắn thời gian thu hoạch cho người dân.

Ông Nguyễn Huy Hùng, Tổ dân phố An Cổ cho biết, vụ lúa năm nay gia đình ông gieo cấy 1 mẫu ruộng với các giống Đài thơm và Bắc thơm. Từ đầu vụ đến nay, thời tiết thuận lợi với nhiều ngày nắng kéo dài, cùng việc chủ động nguồn nước tưới tiêu hợp lý đã giúp cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt, hạt chắc, bông to. Năng suất ước đạt trên 2 tạ/sào (1 sào 360m2), cao hơn so với nhiều vụ trước.

Cùng chung niềm vui được mùa, chị Hoàng Thanh Hoa, Tổ dân phố An Cổ phấn khởi chia sẻ, năm nay sâu bệnh xuất hiện ít hơn hẳn so với các năm trước, lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng giảm đáng kể. Bên cạnh đó, tình trạng chuột gây hại cũng được kiểm soát tốt, giúp lúa phát triển đồng đều. Đặc biệt, những năm gần đây, cơ giới hóa được áp dụng đồng bộ từ khâu gieo cấy đến thu hoạch nên người dân giảm được nhiều công lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tại xã Hiển Khánh, không khí thu hoạch lúa Xuân cũng diễn ra khẩn trương trên khắp các cánh đồng. Năm nay, địa phương tập trung gieo cấy các giống lúa chủ lực như BC15, TBR225, Đài Thơm 8, Khang Dân, Dự Hương, Nếp 95. Cùng với việc đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, từ khâu gieo mạ khay, cấy máy, quản lý nước theo phương pháp ngập khô xen kẽ, bón phân, phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái đến thu hoạch, năng suất và sản lượng lúa đều đạt kết quả tích cực.

Ông Phạm Văn Nghĩa, Trưởng thôn Bái Vạn, xã Hiển Khánh cho biết, tranh thủ thời tiết thuận lợi, thôn đã huy động tối đa nhân lực, phương tiện và máy gặt để đẩy nhanh tiến độ thu hoạch. Vụ này, các hợp tác xã nông nghiệp đã thực hiện tốt công tác điều tiết nước tưới, dự tính, dự báo và hướng dẫn phòng trừ sâu bệnh nên lúa sinh trưởng tốt, năng suất ước đạt từ 2,3 đến 2,5 tạ/sào, người dân rất phấn khởi.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã Hiển Khánh, để nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh, địa phương tập trung triển khai nhiều giải pháp đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đồng thời, khuyến khích người dân lựa chọn các giống lúa chất lượng cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng; thường xuyên tổ chức các mô hình trình diễn giống mới, tập huấn kỹ thuật canh tác, bảo đảm tốt các dịch vụ về giống, vật tư nông nghiệp và thủy lợi phục vụ sản xuất. Nhờ đó, vụ Xuân năm nay địa phương đạt thắng lợi cả về năng suất và sản lượng.

Liên kết sản xuất, nâng cao giá trị hạt gạo

Vụ Xuân năm 2026, toàn tỉnh Ninh Bình gieo cấy hơn 132.700 ha lúa. Tỷ lệ lúa thuần chiếm khoảng 85% diện tích; trong đó, các giống lúa chất lượng cao đạt trên 70% tổng diện tích gieo cấy. Bên cạnh sản xuất lúa thương phẩm, toàn tỉnh còn duy trì khoảng 500 ha sản xuất hạt giống lúa lai F1 với các tổ hợp lai có năng suất cao như CT16, Nhị ưu 838... góp phần đáp ứng nhu cầu giống tại chỗ và nâng cao giá trị thu nhập cho người dân.

Cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp tiếp tục được mở rộng. Hiện toàn tỉnh có khoảng 850 máy cấy lúa bằng mạ khay đang hoạt động, đáp ứng nhu cầu gieo cấy cho khoảng 20-25% diện tích sản xuất. Đáng chú ý, hơn 8.300 ha lúa canh tác tiết kiệm nước đã được triển khai nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới tạo tín chỉ carbon. Cùng với đó, 50 mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm trên diện tích khoảng 1.500 ha đang phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị và bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.

Ông Hoàng Văn Bốn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Chế biến nông sản Bốn Thuận, xã Hiển Khánh cho biết, hợp tác xã hiện có khoảng 80 thành viên, sản xuất hơn 100 mẫu lúa Đài thơm và Bắc thơm. Các xã viên được hướng dẫn kỹ thuật từ khâu gieo cấy, chăm sóc đến thu hoạch và được hợp tác xã bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường. Hiện nay, sản phẩm gạo sạch của hợp tác xã không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn cung cấp cho nhiều bếp ăn tập thể, trường học và khu công nghiệp.

Là người trực tiếp tham gia mô hình liên kết sản xuất, ông Nguyễn Văn Thành cho biết, trước đây sản xuất nhỏ lẻ nên năng suất chưa cao, đầu ra thiếu ổn định. Từ khi tham gia hợp tác xã, chúng tôi được tập huấn kỹ thuật, sản xuất theo quy trình thống nhất, áp dụng máy móc hiện đại và không còn lo đầu ra sản phẩm. Nhờ đó, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt, người dân yên tâm gắn bó với đồng ruộng.

Tại xã Trực Ninh, ông Trịnh Văn Diện là một trong những hộ tiên phong phát triển mô hình sản xuất lúa hàng hóa quy mô lớn. Đến nay, ông đã xây dựng được nhiều cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích khoảng 30 ha. Việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất giúp giảm đáng kể chi phí, tiết kiệm nhân công, rút ngắn thời gian thu hoạch và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai vụ sản xuất tiếp theo.

Theo ông Trịnh Văn Diện, vụ Xuân năm nay gia đình sản xuất giống lúa Hương Cốm 4 - giống có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và được liên kết với Công ty TNHH Cường Tân để sản xuất gạo phục vụ xuất khẩu. Thực tiễn cho thấy, việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo sạch từ khâu sản xuất đến tiêu thụ đang trở thành xu hướng tất yếu trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo và tăng thu nhập bền vững cho người nông dân.