Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi thủ đoạn, việc phối hợp giữa cơ quan chức năng, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đang trở thành yếu tố quan trọng giúp phát hiện sớm và ngăn chặn các hành vi lừa đảo.

Thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi

Những tháng đầu năm 2026, nhiều đường dây lừa đảo công nghệ cao quy mô lớn đã bị cơ quan chức năng phát hiện và triệt phá, cho thấy mức độ tinh vi và tổ chức của tội phạm mạng ngày càng gia tăng. Không chỉ lợi dụng mạng xã hội và các nền tảng số, nhiều nhóm tội phạm còn hoạt động xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ và dữ liệu cá nhân để thao túng tâm lý nạn nhân.

Theo thông tin được Thứ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Tỏ chia sẻ tại một hội thảo khoa học cuối năm 2025, từ năm 2022 đến tháng 10/2025, trên phạm vi cả nước đã xảy ra khoảng 17.200 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Riêng 11 tháng năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến ước tính trên 6.000 tỷ đồng.

Mặc dù tỷ lệ người dùng sập bẫy lừa đảo đã giảm xuống còn khoảng 0,18% trong năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức 0,45% của năm 2024, nhưng cơ quan chức năng nhận định các phương thức, thủ đoạn của tội phạm đang ngày càng phức tạp và khó nhận diện hơn.

Cụ thể, ngay đầu năm 2026, Công an tỉnh Đồng Nai đã triệt phá một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia do Nguyễn Thị Vân (30 tuổi) cầm đầu. Đường dây này đặt “đại bản doanh” tại Campuchia, sử dụng các kịch bản thao túng tâm lý qua mạng xã hội để lừa đảo hàng nghìn nạn nhân, với tổng số tiền chiếm đoạt lên tới 2.500 tỷ đồng.

Tại Hà Nội, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an TP Hà Nội cũng phát hiện và xử lý một ổ nhóm người nước ngoài giả danh cảnh sát Nhật Bản để lừa đảo. Lực lượng chức năng thu giữ 65 điện thoại di động, 19 máy tính bảng, 12 bộ đàm và 4 bộ trang phục cảnh sát giả. Số tiền nhóm này chiếm đoạt được xác định khoảng 11 tỷ đồng.

Trong khi đó, nhiều vụ lừa đảo trong nước cũng cho thấy tội phạm ngày càng tận dụng các nền tảng mạng xã hội và thương mại điện tử. Tại Bắc Ninh, cơ quan công an đã bắt giữ đối tượng Nguyễn Văn Quyền, người thu thập thông tin khách hàng từ các phiên livestream bán hàng trực tuyến. Sau đó, đối tượng gửi đường link chứa mã độc để chiếm quyền kiểm soát tài khoản Facebook và Zalo của người mua, rồi mạo danh nạn nhân để vay tiền bạn bè, người thân. Tổng số tiền chiếm đoạt trong vụ việc này được xác định hơn 50 tỷ đồng.

Một chuyên án khác tại Tuyên Quang cũng cho thấy quy mô hoạt động của tội phạm mạng. Nhóm đối tượng trong vụ án đã phát tán khoảng 15 triệu tin nhắn chứa đường link mã độc nhằm chiếm quyền truy cập tài khoản Facebook, Instagram của người dùng. Sau khi kiểm soát tài khoản, các đối tượng tiếp tục thực hiện hành vi lừa đảo bằng cách mạo danh chủ tài khoản để vay tiền hoặc yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp.

Đáng chú ý, đầu năm 2026, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Bộ Công an (A05) phối hợp với Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá đường dây vận hành website phát lậu bóng đá Xôi Lạc TV. Qua điều tra, cơ quan chức năng khởi tố 30 đối tượng liên quan đến các tội danh xâm phạm quyền tác giả, tổ chức đánh bạc và đánh bạc.

Theo cơ quan điều tra, website này hoạt động từ năm 2016, thu hút lượng lớn người xem nhờ phát sóng trái phép các giải bóng đá lớn. Tuy nhiên phía sau hệ thống phát lậu là mạng lưới quảng cáo và đường dẫn điều hướng người xem đến các nền tảng cá cược trực tuyến.

Phối hợp nhiều lực lượng để phát hiện và ngăn chặn

Theo ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia an ninh mạng tại Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), tội phạm mạng hiện nay không còn sử dụng một phương thức đơn lẻ mà triển khai các chiến dịch lừa đảo theo mô hình “đa kênh”.

Theo đó, kịch bản lừa đảo thường bắt đầu bằng tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng cảnh báo khóa tài khoản, tiếp đó là email giả mạo, chatbot trên mạng xã hội hướng dẫn xử lý và thậm chí các cuộc gọi video deepfake mạo danh công an hoặc nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP. Khi nạn nhân mất bình tĩnh, khả năng kiểm chứng thông tin sẽ giảm, khiến việc chiếm đoạt tài khoản hoặc tiền trong tài khoản diễn ra rất nhanh.

Trước sự gia tăng của các vụ lừa đảo công nghệ cao, cơ quan chức năng cho rằng việc phòng, chống tội phạm trên không gian mạng không thể chỉ dựa vào lực lượng điều tra mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ.

Một trường hợp điển hình xảy ra tại Agribank chi nhánh Văn Bàn - Lào Cai, khi hai cán bộ ngân hàng phát hiện một khách hàng có biểu hiện bất thường khi yêu cầu chuyển 100 triệu đồng. Qua trao đổi, nhân viên ngân hàng nhận thấy khách hàng đang bị các đối tượng lừa đảo qua điện thoại thao túng tâm lý. Nhờ sự cảnh giác và phối hợp kịp thời với lực lượng công an, giao dịch đã được dừng lại, giúp khách hàng tránh bị chiếm đoạt tài sản.

Ở cấp độ hệ thống, nhiều nền tảng tài chính số cũng đang tham gia tích cực vào công tác phòng, chống lừa đảo. Điển hình như mới đây, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Bộ Công an đã trao Giấy khen cho Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động trực tuyến (M_Service) - đơn vị vận hành nền tảng ví điện tử MoMo vì thành tích phối hợp trong công tác phòng ngừa và ngăn chặn tội phạm công nghệ cao.

Theo Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Cục phó A05, doanh nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong việc phòng ngừa các hành vi lợi dụng ví điện tử để vi phạm pháp luật. Hệ thống kỹ thuật của MoMo đã chủ động rà soát và ngăn chặn hàng chục nghìn tài khoản ví điện tử có dấu hiệu vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm an ninh trật tự trên môi trường số.

Trước đó, trong giai đoạn 2022 - 2025, doanh nghiệp cũng đã tiếp nhận và phối hợp xử lý hàng nghìn yêu cầu từ các cơ quan công an trung ương và địa phương phục vụ công tác điều tra các vụ việc liên quan đến tội phạm công nghệ cao.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh tội phạm ngày càng sử dụng công nghệ cao, việc hình thành “lá chắn nhiều lớp” giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và người dùng là yếu tố then chốt. Khi các bên chia sẻ dữ liệu và phối hợp phát hiện theo thời gian thực, các giao dịch bất thường có thể được ngăn chặn kịp thời trước khi gây thiệt hại.

Thực tế các chuyên án được phát hiện gần đây cho thấy sự phối hợp giữa lực lượng chức năng và doanh nghiệp đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao, góp phần bảo vệ người dân và củng cố niềm tin vào môi trường tài chính số.