Tuyên bố Mỹ sẽ kiểm soát eo biển Hormuz

Ngày 13/7, ông Trump khiến thế giới bất ngờ khi tuyên bố Mỹ sẽ sớm tiếp quản eo biển Hormuz với vai trò người bảo hộ và thu phí vận chuyển hàng hóa 20% đối với các tàu thuyền đi qua.

Tuy nhiên, tuyên bố này lại trái ngược hoàn toàn với lập trường trước đó của chính quyền Mỹ về việc thu phí tại eo biển này. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio từng phát biểu hồi tháng 5: “Chúng tôi luôn khẳng định rằng thu phí qua eo biển Hormuz là không thể chấp nhận được. Không chỉ chúng tôi nói như vậy mà cả thế giới cũng có cùng quan điểm”. Ông còn nhấn mạnh rằng điều này hoàn toàn bất hợp pháp.

Phát biểu ngày 13/7 của ông Trump cũng đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ phải duy trì hiện diện quân sự lâu dài để kiểm soát eo biển Hormuz trong nhiều năm.

Nói cách khác, kế hoạch này gần như không khả thi. Các cố vấn đã phải gấp rút thuyết phục ông Trump từ bỏ kế hoạch này. Chỉ một ngày sau, ông Trump đã đảo ngược lập trường.

Tuyên bố cuộc chiến sẽ diễn ra trong thời gian ngắn

Ngay từ đầu, Tổng thống Trump dự đoán cuộc chiến sẽ nhanh chóng kết thúc và nhiều lần nói rằng chỉ kéo dài 4 đến 5 tuần.

Đến ngày 1/5, tức hơn hai tháng sau khi xung đột nổ ra, ông vẫn khẳng định cuộc chiến sẽ không kéo dài quá lâu.

Đến nay, cuộc chiến đã kéo dài bốn tháng rưỡi và vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

Nhiều dự báo ban đầu không mang tính tuyệt đối và chính quyền Mỹ cho rằng cuộc chiến đã tạm dừng trong thời gian hai bên ngừng bắn, sau đó ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn này chấm dứt. Tuy nhiên, những đánh giá ban đầu cho thấy chính quyền Mỹ từng hình dung đây sẽ là cuộc chiến hoàn toàn khác.

Tuyên bố lãnh đạo Iran đã thay đổi quan điểm

Sau khi Mỹ và Iran đạt được biên bản ghi nhớ vào tháng trước, ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance đều cho rằng ban lãnh đạo Iran đã thay đổi quan điểm.

Ngày 16/6, ông Trump nói: “Chúng tôi đang làm việc với những người mà tôi cho là rất lý trí”, đồng thời nhận xét các nhà lãnh đạo Iran dễ làm việc và không cực đoan.

Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ, ông Vance cho biết: “Điều tuyệt vời nhất trong những tiến triển vài tuần qua là chúng ta thấy những người trong hệ thống Iran, các lãnh đạo cấp cao, thậm chí cả các quan chức IRGC, nói rằng: 'Chúng tôi có thể vẫn còn bất đồng và thiếu lòng tin, nhưng chúng tôi nhận ra cách chúng tôi ứng xử với Mỹ suốt 47 năm qua là một sai lầm'”.

Tuy nhiên, những phát biểu đó nhanh chóng bị thực tế phủ nhận. Sau khi lệnh ngừng bắn và biên bản ghi nhớ sụp đổ vào tuần trước, ông Trump đã dùng những từ ngữ trái ngược để mô tả các lãnh đạo Iran.

Tuyên bố người dân Iran có thể nổi dậy

Khi phát động các cuộc không kích nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, ông Trump đặc biệt muốn người dân Iran nổi dậy thay đổi chế độ. Ông thậm chí kết thúc bài phát biểu tối hôm đó bằng lời kêu gọi người dân Iran.

Tuy nhiên, khi cuộc nổi dậy như kỳ vọng không xảy ra, ông Trump nhanh chóng không còn nhắc đến mục tiêu này. Hiện nay, ông Trump cho rằng điều đó gần như không thể xảy ra.

Tuyên bố eo biển Hormuz không phải vấn đề lớn

Khi Iran thực hiện bước đi quan trọng nhằm gia tăng sức ép bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, chính quyền Mỹ ban đầu tỏ ra khá bình thản và cho rằng tình trạng này sẽ không kéo dài.

Ngày 13/3, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói: “Đó là vấn đề chúng tôi đang xử lý và đã xử lý từ trước”, đồng thời cho rằng mọi người không cần phải lo lắng.

Vài ngày trước đó, ngày 9/3, ông Trump phát biểu rằng eo biển Hormuz không thực sự ảnh hưởng đến Mỹ vì Mỹ có rất nhiều dầu mỏ”. Ông còn khẳng định: “Eo biển Hormuz sẽ vẫn an toàn”.

Tuy nhiên, thực tế eo biển này không hề duy trì trạng thái an toàn một cách ổn định. Dù các quốc gia khác chịu ảnh hưởng nặng nề hơn khi Iran phong tỏa eo biển, nhưng động thái này cũng gây thiệt hại đáng kể cho kinh tế Mỹ và giúp Iran có thêm đòn bẩy trong đối đầu với Mỹ.

Tuyên bố giá xăng sẽ nhanh chóng xuống dưới 3 USD/gallon

Liên quan đến đánh giá chưa đầy đủ về tác động của eo biển Hormuz, chính quyền Mỹ cũng nhiều lần đưa ra các dự báo về giá xăng.

Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ ngày 8/3, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho rằng giá xăng sẽ sớm giảm xuống dưới 3 USD/gallon. Khi được hỏi cụ thể là bao giờ, ông Wright nói rằng, ngay cả trong kịch bản xấu nhất, điều đó cũng chỉ mất vài tuần, chứ không phải vài tháng.

Thực tế còn tệ hơn cả kịch bản xấu nhất của ông Wright. Hơn bốn tháng sau, giá xăng vẫn chưa xuống dưới 3 USD/gallon. Theo GasBuddy, giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ chưa từng giảm xuống dưới 3,7 USD/gallon và hiện còn tăng trở lại sau khi xung đột bùng phát lần nữa.

Dự báo sai lầm này cho thấy chính quyền Mỹ dường như đã không lường hết mức độ thiệt hại mà Iran có thể gây ra thông qua việc phong tỏa eo biển Hormuz.

Tuyên bố Iran rất muốn đạt được thỏa thuận

Ông Trump nhiều lần tuyên bố Iran đang “van nài” đạt được thỏa thuận, ở trong tình thế tuyệt vọng, rất muốn ký kết và mong muốn điều đó hết sức mãnh liệt. Ông cũng liên tục dự đoán rằng sẽ sớm ký được thỏa thuận.

Tuy nhiên, diễn biến trong ba tháng qua lại cho thấy điều ngược lại. Iran không chỉ kiên quyết yêu cầu những nhượng bộ rất lớn, mà còn bác bỏ những điều khoản vốn được xem là khá có lợi trong biên bản ghi nhớ tháng trước.

Tuyên bố Mỹ hoàn toàn làm chủ bầu trời Iran

Ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến, ông Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đều khẳng định Iran đã thất bại hoàn toàn về quân sự, đến mức Mỹ có thể triển khai máy bay tới bất kỳ đâu trong không phận Iran mà không gặp rủi ro.

Trong cuộc họp báo ngày 4/3, ông Hegseth tuyên bố Mỹ và Israel sẽ hoàn toàn kiểm soát bầu trời Iran chỉ trong vòng một tuần. Ông nói: “Iran sẽ không thể làm gì để ngăn cản điều đó”.

Trong những tuần tiếp theo, ông Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng Iran không thể làm gì được. Ông nói: “Họ không còn bất kỳ hệ thống phòng không nào. Radar của họ đã bị phá hủy hoàn toàn. Sức mạnh quân sự của chúng ta là không thể ngăn cản”.

Tuy nhiên, đến đầu tháng 4, Iran đã bắn hạ được hai máy bay của Mỹ.