Các nhà đàm phán Iran và Mỹ đã tiến hành đối thoại gián tiếp tại Geneva trong ba tiếng rưỡi hôm 17/2 nhưng kết thúc mà không đạt được bước đột phá rõ ràng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hai bên thống nhất một số “nguyên tắc định hướng”, song Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói rằng phía Iran chưa thừa nhận các “lằn ranh đỏ” do Tổng thống Donald Trump đặt ra.

Bất chấp đàm phán, Nhà Trắng được báo cáo rằng quân đội Mỹ có thể sẵn sàng tấn công ngay trong cuối tuần, sau khi tăng cường lực lượng không quân và hải quân tại khu vực trong những ngày gần đây, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề.

Trong bối cảnh nguy cơ chiến tranh gia tăng, Iran đã tích cực trong nhiều tháng qua để sửa chữa các cơ sở tên lửa trọng yếu, khôi phục căn cứ không quân bị hư hại nặng và tiếp tục che giấu sâu hơn chương trình hạt nhân. Nước này cũng bổ nhiệm các cựu chiến binh vào các cơ quan an ninh quốc gia và tổ chức tập trận hải quân ở Vịnh Ba Tư.

Khôi phục năng lực quân sự

Tháng 6 năm ngoái, Israel bất ngờ tấn công Iran, phá hủy một phần chương trình hạt nhân, gây thiệt hại nặng cho các cơ sở sản xuất tên lửa và khiến nhiều chỉ huy quân sự cấp cao thiệt mạng. Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày sau đó, Iran đáp trả bằng hàng trăm tên lửa và drone nhằm vào các thành phố Israel, trong khi Mỹ tấn công ba cơ sở hạt nhân Iran. Tổng thống Trump khi đó tuyên bố các mục tiêu đã bị “xóa sổ hoàn toàn”.

Dù chịu tổn thất lớn, phân tích ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã khôi phục nhiều cơ sở tên lửa bị hư hại.

Tại căn cứ tên lửa Imam Ali ở Khorramabad, hình ảnh ngày 5/1 cho thấy trong số 12 công trình bị phá hủy, ba đã được xây lại, một được sửa chữa và ba công trình khác đang trong quá trình thi công. Đây là cơ sở có các hầm phóng tên lửa đạn đạo quan trọng.

Hai căn cứ khác cũng được sửa chữa đáng kể. Tại căn cứ không quân Tabriz ở tây bắc Iran – liên quan đến tên lửa đạn đạo tầm trung – đường băng và đường lăn đã được khôi phục. Một căn cứ tên lửa khác ở phía bắc thành phố cũng được mở lại các lối vào từng bị đánh sập.

Căn cứ không quân Hamadan ở phía tây Iran cũng đã lấp các hố bom trên đường băng và sửa chữa nhà chứa máy bay.

Iran đồng thời nhanh chóng khôi phục cơ sở sản xuất tên lửa nhiên liệu rắn lớn nhất và mới nhất tại Shahrud - công nghệ cho phép triển khai nhanh tên lửa tầm xa hơn.

Theo nhà phân tích Sam Lair thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí James Martin, cơ sở Shahrud được sửa chữa rất nhanh và có thể hiện sản xuất còn nhiều hơn trước chiến tranh.

Gia cố các cơ sở hạt nhân

Bất chấp tuyên bố sẵn sàng hạn chế chương trình hạt nhân, Iran đang gia cố nhanh chóng nhiều cơ sở, sử dụng bê tông và khối lượng lớn đất đá để chôn sâu các điểm trọng yếu, theo phân tích ảnh vệ tinh của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS).

Hình ảnh ngày 10/2 cho thấy Iran tiếp tục củng cố lối vào hệ thống đường hầm ngầm trong núi Pickaxe gần Natanz bằng lớp bê tông mới.

Tại cơ sở hạt nhân được gọi là “Taleghan 2” thuộc tổ hợp quân sự Parchin ở phía đông nam Tehran, Iran đã hoàn tất một lớp vỏ bê tông bao quanh và đang phủ đất lên trên, có thể biến nơi này thành một boong-ke gần như không thể nhận diện từ trên không.

Tại Tổ hợp Công nghiệp 7 Tir gần Isfahan – liên quan đến sản xuất linh kiện máy ly tâm làm giàu uranium – các công trình bị hư hại cũng đã được tái thiết.

Chuyên gia Jeffrey Lewis từ Đại học Middlebury nhận định Iran có thể đã di chuyển hoặc bảo vệ nhiều thiết bị quan trọng dưới lòng đất trước các cuộc không kích của Israel.

Tái cấu trúc bộ máy quyền lực

Cuộc xung đột với Israel năm ngoái bộc lộ những điểm yếu trong hệ thống chỉ huy của Iran. Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei được cho là khó tiếp cận hơn trong giai đoạn khủng hoảng, quyền lực tạm thời phân tán xuống các địa phương.

Tehran sau đó củng cố Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và thành lập Hội đồng Quốc phòng mới để điều hành trong thời chiến.

Cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Ali Shamkhani - người từng sống sót sau một âm mưu ám sát của Israel - được bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng Quốc phòng, với mục tiêu “tăng cường toàn diện công tác chuẩn bị quốc phòng”.

Hamidreza Azizi, một nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, cho biết việc bổ nhiệm ông Shamkhani báo hiệu rằng Iran đang chuẩn bị cho khả năng bị Mỹ tung đòn tấn công "chặt đầu" - có thể nhắm vào chính Lãnh tụ tối cao.

“Vấn đề kế vị sau thời Khamenei đang trở nên cấp bách hơn, và họ đang chuẩn bị cho điều đó… liệu điều đó có xảy ra hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như quy mô của một cuộc tấn công hoặc chiến dịch tiềm tàng của Mỹ. Nhưng ít nhất đó là những gì tôi có thể thấy đang diễn ra từ bên trong hệ thống", ông Azizi nói với CNN.

Siết chặt an ninh trong nước

Các cuộc không kích của Israel trước đó được cho là có sự thâm nhập tình báo tinh vi của Mossad, khiến chính quyền Iran thêm cảnh giác.

Trong bối cảnh lo ngại chiến tranh có thể kích hoạt biến động chính trị, Tehran tăng cường trấn áp trật tự. Tháng trước, lực lượng an ninh đã khống chế các cuộc biểu tình toàn quốc vốn xuất phát từ khó khăn kinh tế nhưng nhanh chóng biến thành lời kêu gọi thay đổi chế độ.

Lực lượng bán quân sự Basij được triển khai, trong khi chính quyền cáo buộc người biểu tình là gián điệp Israel. Ngay cả một số nhân vật cải cách từng ủng hộ Tổng thống Masoud Pezeshkian cũng bị bắt giữ.

Tập trận và phô trương sức mạnh

Song song đàm phán tại Geneva, Iran tiến hành tập trận hải quân ở Vịnh Ba Tư nhằm phô diễn khả năng gây gián đoạn.

Lần đầu tiên, IRGC đóng một phần Eo biển Hormuz trong vài giờ để phục vụ diễn tập. Đây là tuyến vận tải chiến lược, nơi khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu đi qua mỗi ngày.

Iran trước đó nhiều lần đe dọa phong tỏa eo biển này nếu căng thẳng với phương Tây leo thang – kịch bản có thể gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.

Hải quân Iran cũng tập trận chung với Nga tại Vịnh Oman và phía bắc Ấn Độ Dương, mô phỏng chiến dịch “giải cứu tàu bị cướp”.

Trong khi đó, Mỹ triển khai hai tàu sân bay tới khu vực. Một chiếc đã bắn hạ drone Iran tiếp cận ở Biển Arab. Trước đó, tàu cao tốc IRGC từng áp sát một tàu chở dầu treo cờ Mỹ tại Eo biển Hormuz.

Giới chuyên gia nhận định Tehran đang cố gửi thông điệp rằng bất kỳ cuộc chiến nào cũng sẽ phải trả giá đắt.

“Chiến thuật của Iran là cố gắng thuyết phục Mỹ rằng chiến tranh sẽ rất tốn kém", Vali Nasr, giáo sư tại Đại học Johns Hopkins, cho biết. “Điều này không giống như hồi tháng Sáu (2025) và sẽ không giống như Venezuela, nơi Mỹ sẽ phải đối mặt với những tổn thất nhất định và phải tính toán những tổn thất đó trước khi thực sự tấn công Iran”, ông Nasr nói thêm.