02:06 17/02/2026

Liệu pháp mới 'cứu cánh' cho bệnh nhân trầm cảm kháng thuốc

Một thử nghiệm lâm sàng mang tính đột phá vừa công bố trên tạp chí y danh tiếng "Nature Medicine" cho thấy, Dimethyltryptamine (DMT) - một hoạt chất thức thần có tác dụng mạnh nhưng ngắn - đã mang lại hiệu quả giảm nhẹ triệu chứng rõ rệt cho những người mắc chứng trầm cảm nặng chỉ sau một liều điều trị duy nhất.

Theo kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện ra rằng việc sử dụng một liều DMT không chỉ giúp giảm đáng kể các triệu chứng trầm cảm trong vòng một tuần mà còn duy trì lợi ích này kéo dài nhiều tháng sau đó. Thử nghiệm giai đoạn IIa được thực hiện trên 34 người trưởng thành mắc chứng trầm cảm từ trung bình đến nặng, vốn là những trường hợp không đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị tiêu chuẩn hiện nay.

Khác với các chất thức thần khác như psilocybin (có trong nấm thức thần) hay LSD vốn có tác dụng kéo dài nhiều giờ, DMT tác động cực nhanh và tan hết trong vòng vài phút. Đặc điểm này biến DMT trở thành một ứng viên sáng giá cho việc ứng dụng lâm sàng. Trong thử nghiệm, các bệnh nhân được truyền tĩnh mạch DMT trong vòng 10 phút dưới sự hỗ trợ tâm lý chặt chẽ. Kết quả cho thấy, chỉ sau hai tuần, những người nhận DMT có sự cải thiện vượt trội so với nhóm đối chứng dùng giả dược.
Hiệu quả chống trầm cảm này có tính bền vững kinh ngạc. Các đánh giá theo dõi cho thấy sự cải thiện được duy trì tới 3 tháng, và trong một số trường hợp là 6 tháng. Việc tiêm liều thứ hai không làm tăng thêm hiệu quả, gợi ý rằng một liệu trình duy nhất có thể là đủ để mang lại lợi ích lâu dài. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với những bệnh nhân đã phải chung sống với trầm cảm trung bình hơn một thập kỷ.

Về mặt an toàn, liệu pháp này được ghi nhận là dung nạp tốt. Các tác dụng phụ như buồn nôn, lo lắng nhẹ trong lúc truyền thuốc hay đau tại vị trí tiêm đều ở mức độ nhẹ và nhanh chóng biến mất. Không có biến cố bất lợi nghiêm trọng hay gia tăng ý nghĩ tự tử nào được báo cáo.

Dưới góc độ quản lý y tế, các chuyên gia nhận định tác dụng ngắn của DMT là một lợi thế thực tiễn khổng lồ. Do trải nghiệm thức thần diễn ra nhanh chóng, các phiên trị liệu có thể được rút ngắn, giúp giảm chi phí và dễ dàng triển khai rộng rãi trong hệ thống chăm sóc sức khỏe hơn so với các loại thuốc có tác dụng kéo dài. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những bệnh nhân có trải nghiệm tâm lý sâu sắc hơn trong quá trình điều trị thường có xu hướng cải thiện sức khỏe tâm thần tốt hơn.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng thận trọng lưu ý rằng đây là một thử nghiệm quy mô nhỏ và chưa có sự đa dạng về sắc tộc. Những thử nghiệm lớn hơn và bao quát hơn sẽ cần được thực hiện để khẳng định chắc chắn hiệu quả trước khi DMT chính thức được phê duyệt làm thuốc điều trị. Dẫu vậy, kết quả này đã góp thêm một minh chứng mạnh mẽ cho thấy các chất thức thần đang dần tái định hình tương lai của ngành chăm sóc sức khỏe tâm thần toàn cầu.

Đào Lâm (TTXVN)