Đổi mới mô hình đào tạo

Năm 2025, toàn tỉnh Khánh Hòa có hơn 1,56 triệu người tham gia hoạt động kinh tế. Khoảng 81% lao động đã qua đào tạo, nhưng tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt 32,8%.

Đối với ngành Công nghiệp và Xây dựng, tỉnh đang có lợi thế phát triển, hiện có khoảng 375.000 lao động; phần lớn là thợ lành nghề qua đào tạo ngắn hạn hoặc lao động phổ thông, trong khi tỷ lệ có trình độ chuyên môn cao còn rất hạn chế. Sự thiếu hụt lao động tay nghề cao ở trình độ đại học, cao đẳng kỹ thuật đang tạo rào cản lớn cho việc vận hành các dây chuyền hiện đại. Thực trạng này trực tiếp ảnh hưởng đến chiến lược phát triển các ngành mũi nhọn như công nghiệp bán dẫn, tự động hóa và năng lượng. Việc nâng cao chất lượng đào tạo chuyên sâu trở thành nhiệm vụ cấp thiết để địa phương bứt phá. 

Trong khi đó, theo Quyết định 1012/QĐ-TTg, đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 3.900 nhân lực vận hành trực tiếp cho hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 (trong đó Ninh Thuận 1 cần 1.920 người, Ninh Thuận 2 cần 1.980 người). Đề án dự kiến gửi 670 kỹ sư đào tạo đại học ở nước ngoài, bồi dưỡng 700 lượt cán bộ quản lý và cập nhật kiến thức cho 450 giảng viên thông qua 11 cơ sở giáo dục trong nước.

Trường Cao đẳng Công nghệ - Năng lượng Khánh Hòa là đơn vị đào tạo chuyên sâu các ngành nghề về công nghệ và xây dựng. Thời gian qua, đơn vị đã triển khai phối hợp với doanh nghiệp tổ chức đào tạo ngay tại nơi làm việc, đưa sinh viên đến doanh nghiệp để học tập, thực hành và đánh giá năng lực.

Ông Phan Vĩnh An, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ - Năng lượng Khánh Hòa nhìn nhận, trong quá trình đào tạo, nhà trường luôn gắn với thực tiễn nhu cầu lao động trên địa bàn tỉnh. Để đầu ra chất lượng, rất cần doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng và triển khai chương trình đào tạo, bởi doanh nghiệp chính là đơn vị trực tiếp sử dụng nguồn lao động, nên khi họ cùng “hiến kế” chương trình đào tạo sẽ giúp nhà trường và các đơn vị đào tạo nguồn nhân lực sát với nhu cầu thực tiễn hơn.

Ngoài ra, các trường cần mời các chuyên gia, kỹ sư đầu ngành từ doanh nghiệp tham gia giảng dạy cho sinh viên. Tại cơ sở sản xuất, chuyên gia có thể hướng dẫn thực hành và đánh giá tay nghề của sinh viên khi thực tập. "Mô hình này không chỉ dừng ở việc đưa sinh viên đến thực tập đơn thuần, mà doanh nghiệp thực sự tham gia sâu vào quá trình đào tạo. Chúng ta cũng cần thay đổi tư duy đào tạo từ việc doanh nghiệp cần gì thì đào tạo cái đó sang chủ động dự báo nhu cầu nhân lực trên cơ sở định hướng phát triển của địa phương", ông Phan Vĩnh An nói. 

Giải bài toán cung - cầu lao động

Thực tiễn hiện nay, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đặt ra bài toán “dự báo nhu cầu nhân lực” theo ngành, nghề, phân loại trình độ, kỹ năng thay vì chỉ thống kê số lượng lao động đơn thuần. Sự liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp là yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, Nhà nước định hướng và tạo cơ chế; nhà trường tổ chức đào tạo; doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, đào tạo thực hành và sử dụng lao động. Đây là nền tảng để tạo đột phá bền vững trong phát triển nguồn nhân lực của Khánh Hòa. 

Ông Nguyễn Thành Sơn, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa cho biết, đến năm 2030, số lao động có việc làm của tỉnh có thể đạt 1,204 - 1,272 triệu người, tăng 188.000 - 257.000 người so với năm 2025. Nhu cầu nhân lực tăng mạnh ở công nghiệp - xây dựng, du lịch - dịch vụ, logistics, kinh tế biển, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% lao động qua đào tạo, 40% có bằng cấp, chứng chỉ; đồng thời chuyển từ đào tạo theo năng lực sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu thị trường, đẩy mạnh đào tạo lại và chuyển đổi nghề. Sở Nội vụ Khánh Hòa cũng đề xuất xây dựng “Bản đồ cung - cầu lao động và thiếu hụt kỹ năng tỉnh Khánh Hòa”, cập nhật thường xuyên theo ngành, nghề, trình độ và địa bàn.

Ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa khẳng định, để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong thời gian tới, địa phương sẽ chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo; tăng nguồn lực cho giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và tập trung vào các ngành nghề trọng điểm. Cùng với đó là việc thực hiện liên kết chặt chẽ giữa “3 nhà”, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp tham gia từ tuyển sinh, đào tạo đến sử dụng lao động theo nhu cầu thực tế của thị trường. Từ đó, địa phương sẽ hình thành cơ cấu ngành nghề phù hợp, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng trực tiếp nhu cầu của thị trường lao động Khánh Hòa.