Ngày 2/4, Ủy ban Kinh tế - Xã hội Liên hợp quốc khu vực Tây Á (ESCWA) cảnh báo việc giá lương thực toàn cầu tăng 20% có thể đẩy thêm khoảng 5 triệu người ở các quốc gia Arập có thu nhập thấp và trung bình vào tình trạng mất an ninh lương thực.
Giá lương thực toàn cầu tăng 20% làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực. Ảnh minh họa: THX/TTXVN
Theo báo cáo chính sách công bố cùng ngày, ESCWA cho rằng nguy cơ này đặc biệt nghiêm trọng đối với các quốc gia dễ bị tổn thương, chịu nhiều tác động của xung đột, có dư địa tài khóa hạn chế và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực. Xung đột leo thang đang gây ra các cú sốc liên kết đối với hệ thống năng lượng, nước và lương thực, trong đó gián đoạn thương mại năng lượng được xem là cú sốc kinh tế vĩ mô tức thời lớn nhất khi xuất khẩu hydrocarbon của các nước Vùng Vịnh hiện đã giảm mạnh trong khi giá dầu tăng do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Tình trạng gián đoạn này đang thúc đẩy lạm phát, làm gia tăng thâm hụt ngân sách và tăng chi phí vận tải cũng như bảo hiểm trong toàn khu vực.
Báo cáo cũng cảnh báo an ninh nguồn nước đang đối mặt rủi ro khi có gần 40 triệu người tại các nước trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) phụ thuộc vào nguồn nước khử mặn, khiến họ dễ bị tổn thương trước các sự cố liên quan đến năng lượng hoặc cơ sở hạ tầng khử mặn, cũng như ô nhiễm biển do xung đột.
Quyền Tổng Thư ký điều hành ESCWA Mourad Wahba kêu gọi “hành động khẩn cấp và có phối hợp ở cấp khu vực”, bao gồm xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường dự trữ chiến lược, đa dạng hóa các tuyến thương mại và đầu tư vào các hệ thống năng lượng, nước cũng như lương thực có khả năng chống chịu cao.
Báo cáo cho biết nguồn cung lương thực tại khu vực vốn đã chịu nhiều sức ép do khu vực Arập nhập khẩu phần lớn ngũ cốc và lượng dự trữ trong những năm gần đây chỉ đủ đáp ứng hơn 3 tháng tiêu dùng. Giá nhiên liệu tăng, gián đoạn tuyến vận tải và chi phí phân bón cao được dự báo sẽ tiếp tục đẩy giá lương thực và chi phí sản xuất tăng, tác động mạnh nhất đến các hộ gia đình thu nhập thấp. Ông Wahba cảnh báo, nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, các tác động cộng hưởng của xung đột có thể làm gia tăng nghèo đói, kích thích bất ổn xã hội tại các quốc gia dễ bị tổn thương và đảo ngược tiến trình phát triển bền vững tại khu vực Arập.
Cùng ngày, các cơ quan nhân đạo LHQ cho biết tình hình tại Trung Đông đang xấu đi nhanh chóng với làn sóng di dời lan rộng, số thương vong dân thường gia tăng và hoạt động cứu trợ gặp nhiều hạn chế.
Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) cho biết hơn 1,1 triệu người Liban đã phải di dời, trong khi các lệnh sơ tán tiếp tục được mở rộng sang nhiều khu vực mới. Gần 15% lãnh thổ Liban bị ảnh hưởng bởi các lệnh này trong tháng qua. Nhiều gia đình đã phải di chuyển đến các nơi trú ẩn tập trung, nhà người thân hoặc các khu định cư tạm thời, trong khi số khác vẫn ở lại các khu vực bị ảnh hưởng và cần được hỗ trợ khẩn cấp.
Bạo lực leo thang khiến 50% số cơ sở y tế do Quỹ Dân số LHQ (UNFPA) hỗ trợ tại các khu vực xung đột buộc phải đóng cửa, nhiều nhân viên y tế phải di dời, trong khi các bệnh viện và trung tâm y tế đang hoạt động quá tải và thiếu nhân lực. UNFPA đã triển khai 9 đơn vị y tế lưu động tại Liban song vẫn đối mặt với các trở ngại hậu cần ngày càng gia tăng.
Tổng Giám đốc Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) Amy Pope cảnh báo nguy cơ xảy ra tình trạng di dời quy mô lớn và kéo dài tại Liban do xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Bà cho rằng mức độ tàn phá hiện nay là rất nghiêm trọng và nguy cơ từ các đợt phá hủy tiếp theo vẫn tồn tại. Tổng Giám đốc IOM nhận định cuộc khủng hoảng di dời hiện nay nghiêm trọng hơn nhiều so với các lần xung đột trước đây giữa Hezbollah và Israel, đồng thời cho rằng cộng đồng quốc tế chưa nhận thức đầy đủ về quy mô cuộc khủng hoảng trong bối cảnh nguồn lực dành cho ứng phó nhân đạo đang ở mức thấp chưa từng có.
Phó Tổng thư ký LHQ phụ trách các vấn đề nhân đạo Tom Fletcher cũng lo ngại xung đột giữa Israel và Hezbollah tại miền Nam Liban có thể kéo dài, thậm chí dẫn tới nguy cơ xuất hiện một vùng lãnh thổ bị chiếm đóng mới.
Theo phía Liban, hơn 1 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa kể từ khi nước này bị cuốn vào xung đột Trung Đông. Israel đã tiến hành các đợt không kích quy mô lớn trên khắp Liban, đồng thời triển khai chiến dịch trên bộ và ban hành các cảnh báo sơ tán diện rộng ở miền Nam Liban cũng như khu vực ngoại ô phía Nam đông dân cư của thủ đô Beirut. Hiện đang có hơn 136.000 người phải tạm trú tại các nơi ở tập trung như trường học và sân vận động, trong khi nhiều người khác không có nơi trú ẩn.
Tình hình cũng diễn ra nghiêm trọng tại Dải Gaza khi OCHA cho biết nhu cầu nhân đạo vẫn vượt xa khả năng đáp ứng và hiện chỉ có một cửa khẩu được mở để tiếp nhận hàng hóa. Các cơ quan LHQ cho biết phân phối lương thực trong tháng 3 chỉ đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu calo tối thiểu, dù mỗi ngày đã cung cấp gần 1,5 triệu suất ăn và 130.000 gói bánh mì. Việc hạn chế hàng hóa, đặc biệt là khí đốt nấu ăn, buộc gần một nửa số hộ phải sử dụng phương thức nấu ăn không an toàn.
Tại Bờ Tây, bạo lực cũng gia tăng kể từ khi xung đột leo thang cuối tháng 2, cướp đi sinh mạng của nhiều người và gây thiệt hại cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hơn 100 cộng đồng người Palestine. OCHA kêu gọi các nỗ lực bảo vệ dân thường, truy cứu trách nhiệm các hành vi bạo lực và chấm dứt những chính sách làm gia tăng di dời và bất ổn.