Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định: Nhìn vào bức tranh tổng thể về tình hình lừa đảo trực tuyến hiện nay có thể thấy những chuyển biến tích cực, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức mới. Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia thực hiện cho thấy, số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với năm 2024.

Cụ thể, cứ khoảng 555 người thì có 1 người là nạn nhân lừa đảo, tương đương 0,18%, trong khi năm 2024 là 0,45%. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh nỗ lực chung của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội nghề nghiệp và báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là các hình thức lừa đảo không mất đi, mà đang chuyển sang những phương thức tinh vi hơn, trong đó nổi bật là việc lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính, gây khó khăn lớn cho người dùng trong việc nhận diện thật giả.

Trước thực tiễn đó, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia đã đưa ra một số cảnh báo quan trọng đối với người dùng khi tham gia giao dịch, mua sắm và tương tác trên không gian mạng, đặc biệt trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán.

Thứ nhất, hình ảnh, giọng nói và video không còn là căn cứ đủ tin cậy để xác thực danh tính. Người dùng cần đặc biệt thận trọng với các yêu cầu chuyển tiền, xác nhận giao dịch hoặc cung cấp thông tin cá nhân được đưa ra thông qua cuộc gọi, tin nhắn hoặc video, kể cả khi các yêu cầu này mang danh nghĩa người quen, lãnh đạo, tổ chức hoặc nền tảng quen thuộc.

Thứ hai, deepfake thường đi kèm với kịch bản tạo áp lực thời gian, nhằm buộc người dùng đưa ra quyết định nhanh chóng và bỏ qua các bước kiểm chứng cần thiết. Việc dừng lại để xác minh thông tin qua nhiều kênh chính thống, hoặc liên hệ trực tiếp với đơn vị liên quan, là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.

Thứ ba, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi deepfake chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được nuôi dưỡng bằng dữ liệu thật. Việc chia sẻ tùy tiện hình ảnh, giọng nói và thông tin cá nhân trên mạng xã hội hoặc các nền tảng không rõ nguồn gốc có thể vô tình tạo điều kiện cho các hành vi giả mạo tinh vi.

Thứ tư, mọi giao dịch tài chính cần được thực hiện thông qua kênh chính thức của nền tảng và đơn vị thanh toán. Người dùng cần hạn chế tối đa việc chuyển tiền theo hướng dẫn riêng lẻ, ngoài hệ thống, hoặc thông qua các liên kết không rõ nguồn gốc; đồng thời chủ động dừng giao dịch và liên hệ với ngân hàng, nền tảng hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, an toàn không gian mạng phụ thuộc ngày càng lớn vào kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng. Việc nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện và xây dựng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát deepfake được nhấn mạnh là yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ an toàn thông tin và an ninh số hiện nay.

Để “Giải mã công nghệ, nhận diện thủ đoạn và lá chắn phòng vệ trong kỷ nguyên AI”, chuyên gia Vũ Duy Hưng (Hưng AI Creative) đưa ra nhận định: “Deepfake & Voice cloning: Khi 'mắt thấy, tai nghe' chưa chắc là thật”. Deepfake đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa. Từ hình ảnh, giọng nói đến video, các công cụ AI hiện nay cho phép tạo ra nội dung giả mạo với độ chân thực cao, dễ tiếp cận và khó phân biệt bằng mắt thường.

Bên cạnh những phân tích, cảnh báo ở góc độ kỹ thuật, tọa đàm còn tiếp cận vấn đề từ khía cạnh tâm lý xã hội, làm rõ lý do vì sao con người dễ “sập bẫy” lừa đảo deepfake, nhất là trong những thời điểm cảm xúc chi phối mạnh như dịp cuối năm. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia Viện Tâm lý Việt - Pháp, tốc độ và hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến nhiều người thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu cân nhắc rủi ro. Tâm lý bầy đàn, tin tưởng mù quáng vào những bằng chứng giả trên mạng xã hội... khiến người trẻ dễ sa vào bẫy của các chiêu trò lừa đảo.

Tại tọa đàm, với sự tham gia của các KOL và creator TikTok, sự kiện cũng hướng tới mục tiêu không chỉ “nói cho biết” mà còn “nói để lan tỏa”. Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng, việc chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn cho cộng đồng chính là “lá chắn” quan trọng nhất. Đó cũng là mục tiêu mà chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025” hướng tới: Chung tay bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ niềm tin số, để mỗi người dân có thể yên tâm vui Tết, an toàn mua sắm và không trở thành nạn nhân của bất kỳ chiêu trò lừa đảo công nghệ cao nào.

Đến thời điểm này, chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025” đã ghi dấu ấn mạnh mẽ với hơn 160 bài báo và sản phẩm truyền thông, trong đó có 1 tọa đàm phát sóng trên VTV Đài Truyền hình Việt Nam, góp phần lan tỏa thông điệp nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống lừa đảo trực tuyến.