Phát biểu tại lễ khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng, đây không chỉ là hoạt động giới thiệu thành tựu nghiên cứu của một đơn vị mà còn góp phần lan tỏa những giá trị của khoa học xã hội và nhân văn, khẳng định vai trò của tri thức khoa học trong nhận diện các vấn đề của đất nước, cung cấp luận cứ cho hoạch định chính sách và đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, địa lý nhân văn là lĩnh vực khoa học có vai trò đặc biệt trong nhận thức về mối quan hệ giữa con người, không gian, xã hội và môi trường. Qua đó, khoa học giúp nhận diện những khác biệt, lợi thế, hạn chế, cơ hội và thách thức của từng vùng, từng địa phương; đồng thời làm rõ những biến đổi đang diễn ra trong đời sống xã hội và các yêu cầu mới đặt ra đối với tổ chức không gian phát triển.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, tổ chức không gian phát triển, phát triển vùng và địa phương đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với tư duy khoa học.

GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh, phát triển bền vững đòi hỏi các vấn đề phải được nhìn nhận theo cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và lấy con người làm trung tâm. “Địa lý nhân văn - Kiến tạo phát triển” vì vậy mang thông điệp rằng khoa học không chỉ giúp nhận diện, hiểu rõ không gian phát triển mà còn góp phần định hướng, kiến tạo những không gian phát triển tốt hơn cho con người và xã hội, cho hiện tại và tương lai.

Giá trị của không gian trưng bày không chỉ nằm ở những công trình nghiên cứu, sản phẩm khoa học được giới thiệu mà còn thể hiện tâm huyết, trí tuệ và sự cống hiến của nhiều thế hệ nhà khoa học. Đây đồng thời là không gian của ký ức khoa học, của sự tri ân thế hệ đi trước và nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm tiếp nối.

GS.TS. Lê Văn Lợi nhận định, đất nước đang trải qua thời kỳ những biến đổi về kinh tế, xã hội, môi trường và công nghệ diễn ra nhanh chóng, sâu sắc và có tính liên kết ngày càng cao. Điều này đòi hỏi khoa học địa lý nhân văn và phát triển bền vững phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy nghiên cứu; tăng cường tính liên ngành, liên vùng; gắn nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu ứng dụng và tư vấn chính sách. Đồng thời, lĩnh vực này cần nâng cao năng lực dự báo, khả năng đồng hành và phản ứng trước những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.

Từ góc độ đơn vị nghiên cứu, TS. Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, cho rằng trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học ngày càng nhận thức rõ mỗi vùng đất đều có một câu chuyện riêng. Mỗi địa phương có những lợi thế, hạn chế, giá trị văn hóa, xã hội và nguồn lực khác nhau.

“Phía sau một bản đồ là một không gian sống; phía sau một chỉ số phát triển là đời sống của cộng đồng; phía sau một chính sách là những tác động cụ thể tới con người và vùng lãnh thổ”, TS. Nguyễn Song Tùng chia sẻ.

Theo Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, nghiên cứu không gian phát triển không thể tách rời nghiên cứu con người, bởi con người được hình thành và biến đổi trong không gian.

“Chỉ khi hiểu đúng không gian, hiểu đúng con người và hiểu đúng những quy luật vận động của xã hội, chúng ta mới có thể kiến tạo được những mô hình phát triển phù hợp và bền vững”, TS. Nguyễn Song Tùng nhấn mạnh.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, những vấn đề mà khoa học địa lý nhân văn và phát triển bền vững phải đối diện ngày càng đa dạng và phức tạp. Do đó, Viện hướng tới kiến tạo những tri thức mới để nhận diện, dự báo các xu hướng phát triển; kiến tạo những luận cứ khoa học có giá trị phục vụ hoạch định chính sách; kiến tạo các giải pháp, mô hình phát triển phù hợp với từng vùng, từng địa phương; đồng thời xây dựng những mạng lưới hợp tác để tri thức được chia sẻ, lan tỏa và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.

“Mục tiêu của chúng tôi không phải là tạo ra thật nhiều công trình, mà là tạo ra những công trình có giá trị; không chỉ trả lời được những câu hỏi của khoa học, mà còn góp phần trả lời những câu hỏi của thực tiễn; không chỉ nghiên cứu về phát triển mà phải góp phần kiến tạo phát triển”, TS. Nguyễn Song Tùng cho biết.

Không gian trưng bày “Địa lý nhân văn - Kiến tạo phát triển” qua đó không chỉ giới thiệu những kết quả nghiên cứu đã được tích lũy mà còn thể hiện định hướng phát triển của lĩnh vực địa lý nhân văn trong giai đoạn mới, hướng tới gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu khoa học, thực tiễn phát triển và hoạch định chính sách.