CHDCND Triều Tiên hôm 24/1 đã tuyên bố sẽ tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ ba, tuy nhiên các chính phủ và các nhà khoa học thế giới có thể sẽ gặp khó khăn để xác nhận được vụ thử lần này.

Có nhiều cách để xác nhận một vụ thử hạt nhân. Ảnh minh họa.

Một câu hỏi quan trọng được đặt ra là Bình Nhưỡng sẽ dùng urani hay pluton. Các vụ thử vào năm 2006 và 2009 họ đều sử dụng pluton, vì vậy một ngòi nổ urani sẽ cho thấy Triều Tiên đã mở ra một con đường nữa để chế tạo bom hạt nhân.

Sau khi vụ thử năm 2006 bị phát hiện dễ dàng, Triều Tiên đã tiến hành vụ thử năm 2009 ở sâu dưới lòng đất, nhằm hạn chế khả năng khai thác thông tin về vụ nổ. Vì vậy các nhà quan sát cho rằng, lần này Bình Nhưỡng sẽ còn thận trọng hơn.

Khoảng 270 trạm và phòng thí nghiệm trên thế giới chuyên theo dõi các chấn động và các hoạt động khác, theo khuôn khổ của Tổ chức Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện. Dưới đây là các biện pháp theo dõi, phát hiện và khai thác thông tin từ một vụ thử hạt nhân.

Phát hiện động đất:

Theo dõi địa chấn là cách nhanh nhất và hiệu quả nhất để phát hiện một vụ thử hạt nhân. Các sóng địa chấn sẽ di chuyển với tốc độ 8 km/giây. Qua theo dõi địa chấn, các nhà khoa học xác định vụ thử vào ngày 25/5/2009 có cường độ 4,5, thấp hơn nhiều so với quả bom hạt nhân mà Mỹ thả xuống Nhật Bản năm 1945. Vụ thử năm 2006 có cường độ 4,1.

Các dấu hiệu nuclit phóng xạ:

Kỹ thuật cực kỳ nhạy cảm này cho phép các nhà khoa học xác định vật liệu thấm ra lòng đất hoặc thải vào không khí. Họ sử dụng những dụng cụ “ngửi” được các sản phẩm phân hạt từ vật liệu của vụ nổ, sau đó xác định nguồn gốc các nuclit phóng xạ và suy đoán về nơi mà chùm hạt nhân có thể lan tỏa tới.

Hai tuần sau vụ thử năm 2006, chất đồng vị Xeton-133 đã được phát hiện trên Thái Bình Dương, ở khu vực thành phố Yellowknife của Canada.

Phát hiện sóng hạ âm và công nghệ thủy âm học:

Sóng hạ âm (infrasound) không thể được phát hiện bởi tai người bởi nó có tần số từ 0,01 đến 10 Hz. Loại sóng này được tạo ra rất điển hình bởi các vụ nổ trong không khí, nhưng cũng có thể xuất phát từ các vụ nổ trong lòng đất.

Một sóng hạ âm rất nhỏ đã được phát hiện sau vụ thử năm 2009 của Triều Tiên, nhưng vụ thử năm 2006 thì không được phát hiện.

Trong khi đó, công nghệ thủy âm học cũng có thể được sử dụng để phát hiện các vụ nổ hạt nhân ở bên trong hoặc gần vùng nước bằng cách theo dấu các sóng âm thanh. Các trạm quan sát toàn cầu có thể phát hiện một vụ nổ trong nước có cường độ nhỏ chỉ 0,001 kiloton ở hầu khắp các đại dương trên thế giới.

Chưa rõ Bình Nhưỡng sẽ tiến hành một vụ nổ urani hay pluton. Ảnh minh họa.

Máy bay và vệ tinh:

Không quân Mỹ lần đầu tiên được giao nhiệm vụ giám sát các vụ nổ hạt nhân trên khắp thế giới vào năm 1947. Hiện có tới gần 1.000 nhân viên làm việc tại Trung tâm ứng dụng kỹ thuật không quân (AFTAC), gần Trung tâm vũ trụ Kennedy, bang Florida, Mỹ.

AFTAC điều hành một máy bay WC-135 có nhiệm vụ phát hiện chất thải phóng xạ sau các vụ nổ hạt nhân. Chiếc máy bay này bay tới các địa điểm có các chùm chất thải hạt nhân và thu gom các phân tử để phân tích thí nghiệm.

Mỹ cũng sử dụng vệ tinh để phát hiện các vụ nổ hạt nhân từ trên vũ trụ hoặc từ trong bầu khí quyển Trái Đất.

Thu Hằng