"Pháo đài" án ngữ cửa ngõ Donbass

Việc Nga tuyên bố giành quyền kiểm soát hoàn toàn thành phố Konstantinovka sau nhiều tháng giao tranh được một số nhà phân tích Nga xem là dấu mốc có thể làm thay đổi cục diện chiến trường Donbass.

Trong bài viết đăng trên RT, nhà phân tích Sergey Poletaev cho rằng trận đánh này không chỉ kéo dài vì quy mô của mục tiêu mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách Nga tiến hành các chiến dịch tấn công, đồng thời phơi bày những khó khăn ngày càng lớn của quân đội Ukraine trong việc duy trì tuyến phòng thủ ở miền Đông.

Konstantinovka là thành phố lớn nhất mà Nga tuyên bố kiểm soát kể từ sau Mariupol năm 2022. Trước xung đột, địa phương này có khoảng 70.000 dân và là một trong những trung tâm đô thị quan trọng của vùng Donbass. Không giống các cụm đô thị khác, Konstantinovka là một khối dân cư liên tục với hàng chục nghìn công trình xây dựng, trong đó có nhiều tòa nhà cao tầng. Trong điều kiện tác chiến hiện đại, mỗi khu nhà đều có thể trở thành một điểm phòng thủ kiên cố, khiến việc tiến công trực diện trở nên đặc biệt khó khăn.

Địa hình của thành phố cũng được đánh giá là mang lại nhiều lợi thế cho bên phòng thủ. Sông Krivoy Torets chảy qua khu vực trung tâm, kết hợp với một khu công nghiệp rộng lớn có hệ thống nhà xưởng, đường hầm kỹ thuật và hầm trú ẩn được xây dựng từ thời Liên Xô. Toàn bộ khu vực này tạo thành một "pháo đài" tự nhiên, đủ sức cầm chân đối phương trong thời gian dài.

Vai trò chiến lược của Konstantinovka còn nằm ở vị trí cửa ngõ dẫn tới Slaviansk và Kramatorsk – hai đô thị được xem là trung tâm phòng thủ quan trọng nhất của Ukraine tại Donbass kể từ sau các cuộc giao tranh năm 2014. Trong nhiều năm, Kiev đã đầu tư xây dựng mạng lưới công sự tại đây, từ việc gia cố tầng hầm các tòa nhà cao tầng, cải tạo khu công nghiệp thành kho hậu cần và vị trí phòng thủ, đến xây dựng các tuyến chiến hào, công sự dã chiến và hệ thống phòng ngự liên hoàn ở vùng ngoại vi.

Theo tác giả Poletaev, chính vì Konstantinovka là mắt xích quan trọng trong vành đai phòng thủ này nên Nga buộc phải kiểm soát thành phố trước khi có thể tạo sức ép trực tiếp lên Slaviansk và Kramatorsk. Đây cũng là lý do trận đánh kéo dài nhiều tháng và tiêu tốn đáng kể nguồn lực của cả hai bên.

Chiến thuật "gọng kìm" và cuộc bao vây từng bước

Trận Konstantinovka phản ánh rõ chiến thuật mà quân đội Nga đã hoàn thiện qua các chiến dịch tại Bakhmut, Marinka và Avdeevka. Thay vì mở các đợt tấn công quy mô lớn vào trung tâm đô thị, Nga tập trung đánh chiếm từng khu vực ngoại vi, cắt đứt các tuyến tiếp vận rồi từng bước siết chặt vòng vây trước khi tiến vào thành phố.

Nhà phân tích Poletaev cho biết lực lượng Nga bắt đầu tiếp cận Konstantinovka từ phía đông từ cuối năm 2025. Trong những tháng tiếp theo, các mũi tiến công lần lượt mở rộng sang phía bắc và phía nam, từng bước giành quyền kiểm soát các khu vực bao quanh thành phố. Theo tác giả, các trận đánh chủ yếu do những nhóm xung kích quy mô nhỏ thực hiện, được hỗ trợ bởi máy bay không người lái trong hoạt động trinh sát, tiếp tế và điều chỉnh hỏa lực.

Ông Poletaev cho rằng một trong những nguyên nhân giúp Nga tiến quân là tình trạng thiếu hụt nhân lực của quân đội Ukraine. Nhiều vị trí phòng thủ ở ngoại vi chỉ còn số lượng binh sĩ hạn chế, trong khi các đơn vị có khả năng chiến đấu tốt hơn được giữ lại bên trong thành phố để bảo vệ những khu vực có hệ thống công sự kiên cố hơn. Điều này khiến các tuyến phòng thủ vòng ngoài lần lượt bị xuyên thủng, còn lực lượng trong thành phố ngày càng bị cô lập.

Sau khi kiểm soát phần lớn các vùng ngoại ô vào cuối tháng 4/2026, quân đội Nga đã thiết lập hỏa lực khống chế các tuyến đường dẫn vào Konstantinovka, đồng thời duy trì giám sát liên tục bằng máy bay không người lái để phát hiện và tập kích các hoạt động tiếp tế cũng như cơ động của đối phương. Từ thời điểm đó, áp lực đối với lực lượng phòng thủ Ukraine gia tăng đáng kể.

Giai đoạn ác liệt nhất của chiến dịch không diễn ra trong nội đô mà là ở khu vực vòng ngoài, nơi quân đội Ukraine liên tục mở các đợt phản công nhằm phá thế bao vây và giữ các tuyến tiếp vận. Tuy nhiên, theo đánh giá của tác giả, những nỗ lực này không đạt được mục tiêu mong muốn.

Khi các tuyến phòng thủ bên ngoài bị phá vỡ, giao tranh trong thành phố diễn ra theo cách khác với những trận chiến đô thị trước đây. Thay vì tiến công ồ ạt, các đơn vị Nga được mô tả là thâm nhập từng khu phố bằng những nhóm nhỏ, tập trung lực lượng tại các mục tiêu cụ thể rồi mở rộng khu vực kiểm soát với sự hỗ trợ của trinh sát đường không. Nhiều công sự được xây dựng trong nhiều năm đã không thể phát huy hết tác dụng do lực lượng phòng thủ ngày càng suy giảm và không còn đủ quân để giữ toàn bộ hệ thống phòng ngự.

Theo tác giả, diễn biến tại Konstantinovka cho thấy Nga đang tìm cách áp đặt một kiểu tác chiến khiến Ukraine phải liên tục phản ứng trong điều kiện bất lợi, thay vì chủ động lựa chọn thời điểm và địa điểm giao chiến.

Góc nhìn của Nga về "bước ngoặt" Donbass

Theo bài viết, việc Ukraine tiếp tục giữ Konstantinovka dù nguy cơ bị bao vây ngày càng lớn xuất phát từ tính toán chiến lược. Nếu từ bỏ thành phố này, sức ép sẽ nhanh chóng dồn lên Druzhkovka, rồi tới Slaviansk và Kramatorsk – những trung tâm phòng thủ quan trọng của Ukraine tại Donbass.

Ông Poletaev nhận định các trận đánh tại từng đô thị đang tạo lợi thế cho Nga khi buộc Ukraine phải liên tục điều lực lượng dự bị vào các đợt phản công trong điều kiện bất lợi, khiến lực lượng phòng thủ dần bị bào mòn. Điều quan trọng không phải là việc kiểm soát từng thành phố riêng lẻ, mà là việc Nga duy trì được quyền chủ động trên chiến trường.

Konstantinovka có thể trở thành một bước ngoặt của chiến dịch Donbass nếu Nga tiếp tục giữ được nhịp độ tiến công, còn Ukraine khó có thể đảo ngược thế trận trên mặt trận miền Đông.