Kinh tế hợp tác đang góp phần hiện đại hóa sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả hơn.

Gom đất hoang, làm đồng lớn

Những cánh đồng lúa được quy hoạch bài bản của Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Trần Phú, xã Nam Minh, tỉnh Ninh Bình đang trong thời kỳ làm đòng, xanh mơn mởn. Ít năm trước, đây là những cánh đồng trũng, khó canh tác, nhiều diện tích bỏ hoang. Từ khi được cải tạo, quy hoạch và tổ chức lại sản xuất, diện mạo đồng ruộng thay đổi rõ rệt, kéo theo sự chuyển biến trong tư duy của người dân, từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từng bước cơ giới hóa và gắn với thị trường.

Thành lập với 5 thành viên, hợp tác xã đã tập hợp, thuê lại diện tích ruộng bị bỏ không, dồn điền, cải tạo và hình thành vùng sản xuất tập trung trên diện tích hơn 100 ha tạo điều kiện đưa máy móc, tiến bộ kỹ thuật vào đồng ruộng. Ông Vũ Quang Việt - Chủ tịch HĐQT hợp tác xã cho biết, mục tiêu của đơn vị không chỉ là tích tụ ruộng đất mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức sản xuất. Hợp tác xã phối hợp với các đơn vị như Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp, doanh nghiệp giống cây trồng tổ chức hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật; đồng thời tham gia các lớp tập huấn, hội thảo để cập nhật phương thức sản xuất mới.

Hợp tác xã lựa chọn hướng sản xuất đồng bộ từ chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch, bảo quản; từng bước đầu tư máy cày, máy xúc, máy sấy thóc công suất 8 tấn/mẻ, đưa cơ giới vào những khâu trước đây phụ thuộc nhiều vào sức người.

Trên vùng đồng ruộng trũng, có nguy cơ ngập úng, hợp tác xã lựa chọn giống lúa Đài Thơm 8 có khả năng chịu úng tốt để canh tác. Với việc đầu tư bài bản, năng suất lúa trung bình đạt 6-7 tấn/ha/vụ, thâm canh tốt đạt 7-8 tấn/ha/vụ, tỷ lệ xay xát trên 80%. Năm 2023, Gạo Đài Thơm 8 Nam Tiến được công nhận OCOP 3 sao (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm).

Với mục tiêu sản xuất hàng hóa, hợp tác xã chủ động liên kết với Công ty TNHH Toản Xuân, tổ chức sản xuất cùng giống, cùng quy trình kỹ thuật trên diện tích 31 ha. Phía công ty cam kết thu mua, bao tiêu hơn 150 tấn thóc mỗi năm với giá cả ổn định. Liên kết này giúp người dân yên tâm sản xuất, giảm phụ thuộc vào thương lái, hạn chế rủi ro “được mùa, mất giá”.

Ông Vũ Văn Năm - thành viên hợp tác xã cho biết, trước đây các hộ sản xuất riêng lẻ, diện tích nhỏ nên khó đưa máy móc vào đồng ruộng; việc chọn giống và tiêu thụ sản phẩm cũng thiếu ổn định. Tham gia hợp tác xã, người dân được hướng dẫn kỹ thuật, tiếp cận cơ giới hóa, sử dụng giống phù hợp và có đầu ra ổn định. Cái được lớn nhất là thay đổi cách nghĩ của người dân, mạnh dạn sản xuất theo hướng mới, giảm công sức, nâng hiệu quả và có cơ sở duy trì sản xuất lâu dài.

Đổi mới sản xuất, mở rộng thị trường

Được thành lập năm 2024 từ sự liên kết của 4 hộ kinh doanh nhỏ lẻ, Hợp tác xã áo dài Thiên Tuyết, xã Giao Hòa đã tạo điều kiện để các thành viên phát huy thế mạnh riêng, cùng chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Từ những cơ sở may quy mô nhỏ, các thành viên từng bước tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, kết hợp nghề truyền thống với công nghệ hiện đại.

Bên cạnh thêu tay, hợp tác xã đầu tư máy thêu vi tính, ứng dụng thiết kế đồ họa để tạo họa tiết, rút ngắn thời gian sản xuất, nâng độ tinh xảo và đa dạng mẫu mã. Sự kết hợp giữa tay nghề người thợ và máy móc giúp áo dài truyền thống có thêm diện mạo mới, đáp ứng thị hiếu khách hàng.

Anh Dương Văn Đại - thành viên Hợp tác xã áo dài Thiên Tuyết, cho biết trước đây mỗi hộ làm riêng, quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế, từ vốn, máy móc đến tìm kiếm đơn hàng đều rất khó khăn. Khi cùng thành lập hợp tác xã, các thành viên có điều kiện hỗ trợ nhau về may, thêu, thiết kế và tìm kiếm mối hàng.

Thay đổi cách tiếp cận khách hàng, ngoài nhận may theo yêu cầu, các thành viên tích cực tham gia hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm quảng bá trên các kênh mạng xã hội, thường xuyên livestream giới thiệu mẫu mã và bán hàng. Nhờ đó, sản phẩm của hợp tác xã có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài địa phương và thị trường nước ngoài.

Anh Bùi Văn Thiên - Phó giám đốc Hợp tác xã sản xuất áo dài Thiên Tuyết cho biết, thông qua các nền tảng mạng xã hội, đơn vị tiếp cận khách hàng nhanh hơn, không bị giới hạn bởi địa bàn. Từ phản hồi và thị hiếu của khách hàng, hợp tác xã chủ động cập nhật xu hướng, cách tân mẫu mã, lựa chọn chất liệu phù hợp với từng lứa tuổi, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường; nâng thu nhập của các thành viên, người lao động của hợp tác xã luôn đạt khoảng 10 triệu đồng/người/tháng.

Tuy nhiên, để mở rộng sản xuất, hợp tác xã vẫn gặp khó về vốn, kinh phí quảng bá và xây dựng thương hiệu. Việc tiếp cận và mở rộng thị trường cũng đang là bài toán do khả năng quảng bá, nhận diện thương hiệu chưa đồng đều, trong khi thị trường ngày càng đòi hỏi sản phẩm phải đa dạng, có chất lượng và sức cạnh tranh. Đây cũng là những điểm nghẽn của nhiều hợp tác xã khi chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình chuyên nghiệp, hiện đại.

Xác định rõ những khó khăn các hợp tác xã đang gặp phải, với vai trò “bệ đỡ”, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Ninh Bình đã đẩy mạnh số hóa 100% quy trình vay vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển Hợp tác xã. Trong 5 năm qua, đơn vị đã tư vấn, thẩm định và giải ngân cho 151 lượt dự án, với tổng vốn hơn 68 tỷ đồng; đồng thời, phối hợp giải ngân gần 6 tỷ đồng cho trên 70 lượt dự án vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội.

Cùng đó, Liên minh Hợp tác xã tỉnh chú trọng hỗ trợ khoa học - công nghệ và đổi mới sản xuất. Trong 5 năm qua, đã có 49 hợp tác xã được hỗ trợ áp dụng khoa học - công nghệ tiên tiến vào sản xuất, kinh doanh. Đến nay, toàn tỉnh có 184 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao trong điều hành, sản xuất, kinh doanh và 18 hợp tác xã đạt chứng nhận VietGAP.

Đầu ra sản phẩm là một trong những khâu được Liên minh Hợp tác xã Ninh Bình chú trọng hỗ trợ, nhằm giúp các đơn vị gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Thời gian qua, đơn vị đã hỗ trợ 363 lượt hợp tác xã tham gia xúc tiến thương mại; xây dựng 51 hợp tác xã liên kết theo chuỗi giá trị; đồng thời tổ chức các hoạt động kết nối cung - cầu, hội chợ, chợ phiên, OCOP và hỗ trợ đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử. Đến nay, toàn tỉnh có 167 hợp tác xã sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị và 129 hợp tác xã có sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên.

Ông Đỗ Xuân Trường - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Ninh Bình cho biết tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 1 - 2 hợp tác xã nằm trong nhóm hợp tác xã mạnh của khu vực; đến năm 2045 có 1 - 2 hợp tác xã nằm trong tốp 300 hợp tác xã toàn cầu.

Để thực hiện mục tiêu này, Liên minh Hợp tác xã tiếp tục phát huy vai trò đại diện, chủ động nghiên cứu, xây dựng và tổng kết các mô hình hợp tác xã kiểu mới ứng dụng công nghệ cao, quản trị hiện đại, hoạt động theo chuỗi giá trị, có sức cạnh tranh và khả năng nhân rộng; đồng thời, nâng cao chất lượng tham gia giám sát, phản biện xã hội; chủ động đề xuất với Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan cơ chế, chính sách hỗ trợ, tạo môi trường pháp lý thuận lợi để kinh tế tập thể, hợp tác xã phát triển.

Hiện nay, Liên minh Hợp tác xã Ninh Bình đang tham mưu UBND tỉnh xây dựng Đề án hỗ trợ kinh tế tập thể tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026-2030 nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Quyết định số 1128/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể về phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030. Khi được ban hành, Đề án sẽ là cơ sở huy động, bố trí nguồn lực hỗ trợ hợp tác xã xây dựng mô hình, chuyển đổi số, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn; hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm OCOP, góp phần tạo nền tảng để khu vực kinh tế hợp tác chuyển mạnh sang sản xuất hiện đại, hoạt động theo chuỗi và nâng sức cạnh tranh.