Từ điều hành lãi suất, tỷ giá, tín dụng đến thúc đẩy thanh toán số, chuyển đổi số và cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng..., nhiều giải pháp được triển khai đồng bộ nhằm vừa hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn, vừa bảo đảm an toàn hệ thống trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. 

Điều hành linh hoạt, từ cấp vốn sang kiến tạo động lực phát triển

Suốt nửa đầu năm 2026, môi trường điều hành chính sách tiền tệ chịu tác động đan xen từ nhiều yếu tố bất lợi bên ngoài. Những diễn biến phức tạp của địa chính trị, xung đột tại Trung Đông, giá năng lượng tăng, cùng việc một số ngân hàng trung ương lớn nâng lãi suất trở lại đã làm gia tăng áp lực đối với tỷ giá, lạm phát và ổn định thị trường tài chính ở nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.

Giữa bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước kiên định mục tiêu điều hành thận trọng nhưng linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng.

Điểm đáng chú ý là mặt bằng lãi suất điều hành tiếp tục được giữ ổn định trong suốt 6 tháng đầu năm, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp. Song song với đó, cơ quan quản lý tăng cường đối thoại với các ngân hàng thương mại, yêu cầu tiết giảm chi phí, giảm lãi suất huy động và hạ lãi suất cho vay đối với các khoản vay mới, qua đó góp phần cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.

Thay vì sử dụng các biện pháp can thiệp cứng, cách điều hành thời gian qua cho thấy sự chuyển dịch sang cơ chế minh bạch và định hướng thị trường hơn. Việc công khai thông tin lãi suất cho vay của các ngân hàng trên cổng thông tin điện tử giúp doanh nghiệp và người dân có thêm cơ sở lựa chọn nguồn vốn phù hợp, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.

Ở thị trường ngoại hối, tỷ giá chịu nhiều sức ép từ biến động quốc tế nhưng vẫn được điều hành linh hoạt. Các công cụ chính sách tiền tệ được phối hợp đồng bộ giúp thị trường ngoại tệ vận hành thông suốt, đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế, đồng thời hạn chế tác động lan truyền từ các cú sốc bên ngoài.

Cùng với ổn định thị trường tiền tệ, thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục được duy trì dồi dào thông qua điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, tạo nền tảng để các tổ chức tín dụng mở rộng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025 và tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước. Với định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho cả năm, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt, sẵn sàng điều chỉnh phù hợp với diễn biến kinh tế nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống.

Nếu trước đây tín dụng chủ yếu được nhìn nhận như nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh thì trong năm 2026, dòng vốn ngân hàng đang được thiết kế theo hướng trở thành công cụ hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển quốc gia.

Một trong những điểm mới là việc điều chỉnh cơ chế kiểm soát tăng trưởng tín dụng theo hướng linh hoạt hơn. Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản hướng dẫn các tổ chức tín dụng không tính phần dư nợ tăng thêm dành cho nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất khi kiểm soát tín dụng bất động sản; đồng thời loại trừ dư nợ cho vay mới đối với các dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa đối với nền kinh tế khi xem xét hạn mức tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng.

Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước mới đây đã ban hành Văn bản số 5386/NHNN-TD hướng dẫn việc cấp tín dụng đối với một số dự án trọng điểm do Tập đoàn Vingroup, Công ty cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise và Công ty Cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) triển khai khỏi cách tính hạn mức tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), cho biết đây đều là những dự án trọng điểm quốc gia, có tính lan tỏa lớn, tạo cả tổng cung và tổng cầu cho nền kinh tế. Việc loại trừ các khoản cho vay này khỏi cách tính "room" tín dụng nhằm giúp các ngân hàng chủ động hơn trong cấp vốn, tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm triển khai các dự án quy mô lớn mà không làm thu hẹp dư địa tín dụng dành cho các lĩnh vực khác.

Theo ông Phạm Chí Quang, Ngân hàng Nhà nước cũng đang nghiên cứu cơ chế tái cấp vốn đối với một số công trình trọng điểm quốc gia, đặc biệt là các dự án nhà ở xã hội và nhà cho thuê, nhằm tạo thêm nguồn lực cho các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng Nhà nước song song tạo nguồn vốn mới, hướng tín dụng tạo sức bật cho tăng trưởng GDP cao trong thời gian tới.

Song song với việc điều chỉnh cơ chế điều hành, các chương trình tín dụng trọng điểm cũng được mở rộng cả về quy mô lẫn phạm vi hỗ trợ. Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản hiện đã được nâng quy mô lên 185.000 tỷ đồng. Đến cuối tháng 5/2026, doanh số giải ngân lũy kế đạt khoảng 219.000 tỷ đồng, tương đương 118,4% quy mô chương trình, với hơn 79.900 lượt khách hàng được vay vốn.

Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, sau khoảng một năm triển khai Chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, doanh số giải ngân lũy kế đã đạt khoảng 4.200 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực nhà ở xã hội, tín dụng tiếp tục được xem là một công cụ thực hiện chính sách an sinh. Theo lãnh đạo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, đến nay đã có 9 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia chương trình với tổng quy mô 145.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, lãi suất cho vay đã giảm khoảng 1,7 điểm phần trăm so với thời điểm triển khai ban đầu, hiện còn 7%/năm đối với chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà. Tính đến cuối tháng 5, tổng doanh số giải ngân đạt khoảng 12.440 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, chương trình tín dụng dành cho các dự án hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược cũng bắt đầu ghi nhận kết quả tích cực với dư nợ trên 10.500 tỷ đồng, cho thấy dòng vốn ngân hàng đang từng bước đồng hành cùng các dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn cho nền kinh tế.

Chuyển đổi số trở thành nền tảng đổi mới quản lý

Không chỉ đổi mới trong điều hành tín dụng, dấu ấn nổi bật của ngành Ngân hàng nửa đầu năm còn nằm ở quá trình đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu số. Thay vì tập trung vào số lượng dịch vụ số như giai đoạn đầu chuyển đổi, trọng tâm hiện nay chuyển sang xây dựng hạ tầng số đồng bộ, tăng cường bảo đảm an toàn hệ thống và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan.

Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, việc phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06 theo Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030, đã giúp toàn ngành hoàn thành đối chiếu sinh trắc học đối với hơn 162,9 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức. Dữ liệu được làm sạch không chỉ góp phần giảm các vụ lừa đảo trực tuyến mà còn tạo nền tảng cho nhiều dịch vụ tài chính số trong tương lai.

Song song với đó, hạ tầng thanh toán tiếp tục được mở rộng theo hướng hiện đại và kết nối khu vực. Hệ thống thanh toán QR xuyên biên giới đã được triển khai với nhiều quốc gia như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, từng bước hình thành hệ sinh thái thanh toán số liên thông trong khu vực.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh với số lượng giao dịch tăng 34,77%; giao dịch qua Internet tăng 52,82%; giao dịch qua điện thoại di động tăng 33,6%; còn thanh toán bằng mã QR tăng 10,37% về số lượng và gần 40% về giá trị.

Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức thanh toán mà còn phản ánh quá trình chuyển đổi trong tư duy quản lý của ngành Ngân hàng, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ và lấy trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm tạo nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế của năm 2026. Tuy nhiên, theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, những biến động từ kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi chính sách tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt và thận trọng.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà khẳng định Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Trong đó, cơ quan điều hành sẽ tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ của chính sách tiền tệ, điều hành nghiệp vụ thị trường mở để kịp thời hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống tổ chức tín dụng; theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành lãi suất và tỷ giá phù hợp với tình hình kinh tế vĩ mô, góp phần ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối.

Đối với hoạt động tín dụng, định hướng xuyên suốt vẫn là tăng trưởng an toàn, hiệu quả, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các ngành ưu tiên và những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng rà soát, đơn giản hóa thủ tục cho vay, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình cấp tín dụng nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao khả năng tiếp cận vốn của người dân và doanh nghiệp.

Song song với điều hành chính sách tiền tệ, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trong những trọng tâm của ngành trong 6 tháng cuối năm. Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đẩy mạnh cải cách hành chính, phát triển dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức tín dụng trên cơ sở tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đẩy nhanh quá trình cơ cấu lại hệ thống gắn với xử lý nợ xấu, hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh, qua đó củng cố nền tảng an toàn cho hệ thống ngân hàng trong giai đoạn tăng tốc phát triển của nền kinh tế.

Nhìn từ kết quả điều hành nửa đầu năm, có thể thấy ngành Ngân hàng không chỉ thực hiện vai trò ổn định thị trường tiền tệ mà đang từng bước chuyển sang tư duy điều hành mới, lấy chất lượng dòng vốn, chuyển đổi số và hiệu quả quản trị làm trọng tâm. Đây sẽ tiếp tục là nền tảng để ngành đồng hành cùng mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong những tháng cuối năm và giai đoạn phát triển mới.