Trong thông báo số 82/TB-VP/ngày 5/3/2013, UBND tỉnh Kiên Giang đã kết luận: Đến ngày 30/6/2013, Công ty Cổ phần Đầu tư & Công nghiệp Tân Tạo (ITACO) thuộc Tập đoàn Tân Tạo phải có quyết định cuối cùng về việc triển khai tiếp tục đầu tư hoặc chuyển đổi hình thức đầu tư dự án Trung tâm Điện lực Kiên Lương. Quá thời gian trên, UBND tỉnh Kiên Giang báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét và quyết định có tiếp tục chủ trương đầu tư hay dừng triển khai dự án.

“Trung tâm Điện lực Kiên Lương”5 năm qua vẫn là khu đất trống.

Đây có thể xem là “phán quyết cuối cùng” của tỉnh Kiên Giang đối với dự án Trung tâm Điện lực Kiên Lương bởi sau 5 năm triển khai, dự án vẫn “chưa đâu vào đâu”.

Dự án “chây ì”

Dự án Trung tâm Điện lực Kiên Lương hay còn gọi là dự án Trung tâm nhiệt điện than Kiên Lương tọa lạc tại xã Bình An, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang do Công ty Tài nguyên Ensham - Australia khởi xướng và nối tiếp sau này là Tập đoàn Sojitz và Tổng Công ty Điện lực Kyushu (Nhật Bản) cùng liên kết điều hành, được UBND tỉnh Kiên Giang chính thức trình Thủ tướng Chính phủ xem xét chủ trương đầu tư vào năm 2006. Tổng vốn đầu tư cho cả Trung tâm Điện lực Kiên Lương là 5,57 tỷ USD, với hình thức BOT. Thời gian thực hiện dự án chia làm 3 giai đoạn, trong đó dự kiến giai đoạn đầu khởi công xây dựng vào cuối năm 2008, đưa vào vận hành năm 2012. Vốn đầu tư giai đoạn đầu của dự án (1.200 MW), kể cả đầu tư kênh nước sâu và cảng than là 2,07 tỷ USD.

Đầu tháng 7/2007, UBND tỉnh Kiên Giang tiếp nhận đề nghị của Tập đoàn Tân Tạo xin đầu tư Khu công nghiệp, Khu đô thị, Nhà máy nhiệt điện than (4.400 MW) và cảng biển nước sâu tại Khu kinh tế huyện Kiên Lương. Đề nghị này được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, giao cho Tập đoàn Tân Tạo làm chủ đầu tư dự án Trung tâm nhiệt điện than Kiên Lương. Theo đó, UBND tỉnh Kiên Giang cấp giấy chứng nhận đầu tư cho ITACO năm 2008. Quy hoạch được phê duyệt trên tổng diện tích 555,9 ha, trong đó khu vực Trung tâm nhiệt điện than Kiên Lương 203,5 ha, diện tích mặt nước cảng biển 300,6 ha và bãi thải xỉ 51,8 ha. Dự kiến cuối năm 2013 (giai đoạn 1), Nhà máy nhiệt điện than Kiên Lương 1, công suất 1.200 MW sẽ phát điện hòa vào lưới điện quốc gia. Tuy vậy, khi Trung tâm nhiệt điện than Kiên Lương giao về cho Tập đoàn Tân Tạo làm chủ đầu tư dự án, Tập đoàn Sojitz và Tổng Công ty Điện lực Kyushu đề nghị UBND tỉnh Kiên Giang kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét chấp thuận cho đầu tư giai đoạn 1 Trung tâm nhiệt điện than Kiên Lương 1.200 MW, với 100% vốn nước ngoài, nhưng không được chấp thuận và 2 tập đoàn này “bỏ cuộc”.

Sau 5 năm triển khai, dự án Trung tâm Điện lực Kiên Lương còn ở điểm xuất phát thấp, nhất là trong 2 năm trở lại đây gần như giậm chân tại chỗ. Trong báo cáo kết quả triển khai dự án Trung tâm Điện lực Kiên Lương ngày 27/2/2013 của ITACO, đến đầu tháng 3/2013, chủ đầu tư đã nạo vét hàng chục triệu mét khối bùn, thực hiện san lấp trên 88 ha của dự án Nhà máy Kiên Lương 1. Công tác chuẩn bị mặt bằng và hạ tầng cho Nhà máy Kiên Lương 1 đã xong cơ bản hơn 18 tháng qua, nhưng hiện tại phải tạm ngưng, chưa thể đưa vào triển khai xây dựng nhà máy được.

Tiếp đến là Dự án Cảng biển nước sâu Nam Du tại xã đảo An Sơn, huyện Kiên Hải (Kiên Giang), cách Trung tâm Điện lực Kiên Lương khoảng 60 km. Cảng thiết kế có khả năng đón nhận tàu trọng tải 150.000 DWT, với tổng vốn đầu tư 800 triệu USD, nhưng đến nay gần như còn nằm bất động trên giấy.

Phương án không khả thi

Theo ông Thái Văn Mến, Tổng Giám đốc ITACO, một số ngân hàng ở nước ngoài đã đồng ý tham gia cho vay, thống nhất về điều khoản vay với Tập đoàn Tân Tạo để tiếp tục triển khai dự án. Nhưng theo ông Mến, hiện nay cần thỏa thuận bảo lãnh và cam kết của Chính phủ (GGU) của Chính phủ Việt Nam và hợp đồng mua bán điện (PPA) với EVN. Tuy nhiên, đến nay Chính phủ chưa chấp thuận và việc đàm phán với các Bộ có liên quan đang bế tắc. Điều này có nghĩa là phương án thu xếp vốn, đàm phán GGU và PPA của ITACO đưa ra không thuyết phục, bất khả thi. Ông Lê Khắc Ghi, Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư Kiên Giang nói: “Dự án Trung tâm điện lực Kiên Lương dù theo hình thức đầu tư Xây dựng - Vận hành - Sở hữu (BOO) hay hình thức Xây dựng - Khai thác - Chuyển giao (BOT), theo quy định thì chủ đầu tư phải đủ 20% vốn tự có (hơn 1,4 tỷ USD) mới có thể được xem xét vay vốn. Hơn nữa, việc bảo lãnh của Chính phủ cho doanh nghiệp tư nhân vay vốn nước ngoài không nằm trong quy định của pháp luật và chưa có tiền lệ”. Như vậy, Tập đoàn Tân Tạo (doanh nghiệp tư nhân) đề nghị Chính phủ bảo lãnh tín dụng hàng tỷ USD cho dự án Trung tâm điện lực Kiên Lương liệu có an toàn không và được chấp nhận không? Về việc xác nhận bảo lãnh của Chính phủ đối với dự án Trung tâm điện lực Kiên Lương, ông Phạm Vũ Hồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang đề nghị ITACO chủ động làm việc với Bộ, ngành Trung ương để báo cáo Chính phủ quyết định.

Bài và ảnh:Lê Huy Hải