Việc siết chặt quản lý mã số vùng trồng không chỉ giúp trái thanh long duy trì “tấm vé thông hành” vào các thị trường lớn mà còn góp phần nâng cao chất lượng, minh bạch truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngành hàng thanh long.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có khoảng 25.800 ha thanh long với sản lượng mỗi năm đạt hơn 577.000 tấn, là vùng sản xuất thanh long lớn của cả nước. Đến nay, gần 98% tổng diện tích thanh long toàn tỉnh đã được cấp 571 mã số vùng trồng thanh long xuất khẩu với diện tích hơn 25.213 ha; đồng thời có 282 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Trong số đó, thị trường Trung Quốc có 103 mã số vùng trồng và 253 mã số cơ sở đóng gói; các thị trường khó tính như: Mỹ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc và Nhật Bản có 468 mã số vùng trồng cùng 29 mã số cơ sở đóng gói.

Hiện thanh long Lâm Đồng đã xuất khẩu tới 13 quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Canada, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ…; trong đó thị trường Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn nhất. Toàn tỉnh hiện có khoảng 95 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia thu mua, xuất khẩu thanh long.

Việc cấp mã số vùng trồng được xem là điều kiện bắt buộc để nông sản tham gia xuất khẩu chính ngạch. Đây không chỉ là “tấm vé thông hành” cho trái thanh long vào các thị trường quốc tế mà còn là công cụ giúp cơ quan quản lý kiểm soát quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh việc cấp mã số vùng trồng thì mã số cơ sở đóng gói cũng đóng một vai trò cực kỳ quan trọng, là một trong những yêu cầu bắt buộc của nước nhập khẩu.

Ông Trần Đức Thiện, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cho biết, việc kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói không chỉ giúp thanh long đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững.

Để bảo đảm uy tín hàng hóa xuất khẩu, thời gian qua công tác giám sát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được địa phương giám sát, quản lý chặt chẽ. Trong năm 2025, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã giám sát 238 mã số vùng trồng và 87 mã số cơ sở đóng gói thanh long. Từ đó thu hồi 13 mã số vùng trồng và 2 mã số cơ sở đóng gói không còn đáp ứng yêu cầu hoặc không có nhu cầu sử dụng. Cùng với đó, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm cũng được tăng cường. Năm 2025, ngành chuyên môn đã lấy 15 mẫu thanh long tại các vùng trồng và cơ sở đóng gói để kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật theo tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU).

Mặc dù công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng đạt nhiều kết quả tích cực, những trên thực tế vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn diện tích thanh long xuất khẩu sang Trung Quốc được cấp mã số trước đây do UBND xã, phường đại diện quản lý, trong khi doanh nghiệp trực tiếp quản lý chỉ chiếm dưới 5% tổng diện tích.

Điều này gây khó khăn trong việc giám sát, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát quy trình sản xuất. Ngoài ra, nhiều cơ sở đóng gói hoạt động theo hình thức thuê kho, hoạt động phụ thuộc mạnh vào biến động giá thị trường nên việc quản lý, giám sát gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận nông dân vẫn duy trì tập quán sản xuất nhỏ lẻ, ghi chép nhật ký canh tác mang tính hình thức, chưa tuân thủ đầy đủ quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc…

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý mã số vùng trồng nhằm bảo vệ thương hiệu thanh long Bình Thuận (tỉnh Lâm Đồng) trên thị trường quốc tế.

Theo ông Trần Đức Thiện, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, thời gian tới đơn vị đẩy mạnh số hóa và chuẩn hóa dữ liệu. Chi cục sẽ phối hợp chặt chẽ với địa phương rà soát toàn diện danh sách doanh nghiệp, hợp tác xã xuất khẩu để hướng dẫn cập nhật hồ sơ trên hệ thống CIFER. Đây là nền tảng đăng ký bắt buộc để xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc theo Nghị định 280 của Tổng cục Hải quan nước này. Đồng thời, đon vị triển khai đồng bộ phần mềm quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Song song đó tỉnh đẩy mạnh hậu kiểm, tăng cường kiểm tra đột xuất và kiên quyết đình chỉ, thu hồi mã số đối với các đơn vị vi phạm quy định kỹ thuật, mạo danh mã số hoặc không duy trì được các điều kiện sản xuất an toàn xuất khẩu vào các thị trường khó tính.

Theo định hướng đến năm 2030, tỉnh Lâm Đồng sẽ phát triển vùng nguyên liệu thanh long ổn định khoảng 25.000 ha, sản lượng khoảng 750.000 tấn; đồng thời xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, thu mua, chế biến và tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Để đạt được mục tiêu đó, Lâm Đồng đang thúc đẩy phát triển các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường cao cấp; đồng thời kêu gọi, khuyến khích các doanh nghiệp chế biến đầu tư xây dựng những nhà máy sản xuất các sản phẩm chế biến đa dạng từ trái thanh long để góp phần giải quyết áp lực tiêu thụ trái tươi.