Ngày 31/7/2026, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 5 - Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự công ích về việc "Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế". Trong vụ án này, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 5 - Hà Nội tham gia tố tụng với tư cách nguyên đơn; bị đơn là Công ty TNHH Landmark Lương Sơn; Thuế Cơ sở 11 - Hà Nội tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên tại Hà Nội được đưa ra xét xử theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Việc đưa vụ án ra xét xử không chỉ có ý nghĩa đối với việc bảo vệ nguồn thu ngân sách Nhà nước mà còn đánh dấu bước hiện thực hóa cơ chế tố tụng mới, mở rộng vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công bằng con đường tố tụng dân sự.

Nếu tại các phiên tòa dân sự thông thường, Kiểm sát viên chủ yếu thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật thì tại phiên tòa này, Kiểm sát viên còn trực tiếp thực hiện quyền của nguyên đơn, công bố quyết định khởi kiện, trình bày yêu cầu khởi kiện, công bố chứng cứ, tham gia xét hỏi và tranh luận để bảo vệ nguồn thu Ngân sách nhà nước.

Theo hồ sơ vụ án, VKSND khu vực 5 - Hà Nội tiếp nhận thông tin do Thuế Cơ sở 11 - Hà Nội chuyển đến về các doanh nghiệp đang nợ thuế với số tiền lớn, trong đó có Công ty TNHH Landmark Lương Sơn. Qua xác minh, Viện kiểm sát xác định tính đến ngày 31/5/2026 doanh nghiệp này còn nợ hơn 6,3 tỉ đồng, bao gồm tiền thuế, các khoản phải thu khác và tiền chậm nộp.

Làm việc với VKSND khu vực 5 - Hà Nội, đại diện doanh nghiệp cho biết nguyên nhân chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính là do các khách hàng chưa thanh toán công nợ, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối nguồn vốn. Mặc dù cam kết sẽ hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước ngày 29/6/2026 nhưng doanh nghiệp không thực hiện được.

Ngày 23/6/2026, VKSND khu vực 5 - Hà Nội ban hành Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu Công ty TNHH Landmark Lương Sơn thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Sau đó doanh nghiệp mới nộp được 1,2 tỉ đồng nhưng vẫn chưa khắc phục toàn bộ số tiền còn nợ.

Trước tình trạng doanh nghiệp tiếp tục chậm thực hiện nghĩa vụ thuế, VKSND khu vực 5 - Hà Nội đã kiến nghị Thuế Cơ sở 11 - Hà Nội khởi kiện vụ án dân sự công ích. Tuy nhiên, cơ quan thuế cho biết đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cưỡng chế theo quy định nhưng không có điều kiện thực hiện việc khởi kiện, đồng thời đề nghị Viện kiểm sát thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Trên cơ sở đó, ngày 13/7/2026, VKSND khu vực 5 - Hà Nội ban hành Quyết định khởi kiện, yêu cầu TAND khu vực 5 - Hà Nội buộc Công ty TNHH Landmark Lương Sơn thực hiện nghĩa vụ nộp số tiền thuế còn nợ theo quy định pháp luật.

Tại phiên tòa ngày 31/7, sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ, lời trình bày của các bên và kết quả tranh tụng, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 5 - Hà Nội; buộc Công ty TNHH Landmark Lương Sơn phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế và các khoản thu khác với tổng số tiền tạm tính đến ngày 31/7/2026 là hơn 5,4 tỉ đồng, gồm 5,1 tỉ đồng tiền thuế và các khoản phải thu khác cùng hơn 309 triệu đồng tiền chậm nộp. Sau ngày 31/7/2026, doanh nghiệp tiếp tục phải nộp tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế năm 2025 cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước; đồng thời phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm.

Việc Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 5 - Hà Nội không chỉ góp phần bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách Nhà nước mà còn tạo tiền đề quan trọng cho việc vận hành hiệu quả cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công trong thời gian tới. Qua đó, khẳng định vai trò chủ động của ngành Kiểm sát trong việc sử dụng công cụ tố tụng dân sự để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng theo tinh thần cải cách tư pháp.