Trong bài phân tích mới đây trên chuyên trang kinh tế vùng Vịnh AGBI, nhà báo kinh tế Frank Kane, Tổng Biên tập phụ trách nội dung của AGBI, đánh giá quyết định của một nhà máy lọc dầu Ấn Độ yêu cầu mua dầu thô không đi qua eo biển Hormuz và Biển Đỏ có thể là dấu hiệu cho thấy các khách hàng đầu mỏ lớn của vùng Vịnh đang bắt đầu tìm cách giảm mức độ phụ thuộc vào các tuyến vận tải hàng hải tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Việc một công ty lọc dầu Ấn Độ tuần trước yêu cầu nguồn dầu thô phải đến từ bất kỳ nơi nào trên thế giới ngoại trừ Hormuz và Biển Đỏ đang gây lo ngại cho các nhà xuất khẩu dầu vùng Vịnh. Sau gần 6 tháng xung độ tại Trung Đông, câu hỏi đặt ra là liệu những khách hàng quan trọng nhất của vùng Vịnh có bắt đầu tìm cách giảm sự phụ thuộc do những gián đoạn, bất ổn và biến động kéo dài tại khu vực hay không. Nếu điều này xảy ra, đây có thể được xem là sự suy giảm nhu cầu mang tính lâu dài.

Các nhà xuất khẩu vùng Vịnh hiện đang đánh giá liệu quyết định của Công ty Lọc Hóa dầu Mangalore của Ấn Độ yêu cầu gói thầu mua 1 triệu thùng dầu thô phải được cung cấp từ các cảng nằm ngoài khu vực Hormuz và Biển Đỏ chỉ là một trường hợp cá biệt hay là dấu hiệu báo trước một xu hướng mới.

Bất chấp những tuyên bố từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, hoạt động qua lại eo biển Hormuz hiện vẫn bị hạn chế nghiêm trọng. Các cuộc đối đầu căng thẳng kéo dài giữa Mỹ và Iran đã thu hẹp đáng kể hoạt động vận tải thương mại, khiến tuyến đường năng lượng quan trọng nhất thế giới này trở thành tâm điểm của một cuộc xung đột có nguy cơ tiếp tục leo thang.

Trong khi đó, tình hình tại Biển Đỏ dù ít bị hạn chế hơn, vẫn thường xuyên đối mặt với những mối đe dọa mới từ lực lượng Houthi tại Yemen, lực lượng đã đe dọa nhằm vào các hoạt động vận tải của Saudi Arabia qua eo biển Bab el-Mandeb.

Diễn biến mới này đã làm thay đổi cách tính toán của các nhà máy lọc dầu châu Á. Trong nhiều thập niên, bất ổn địa chính trị tại vùng Vịnh thường được xem là những gián đoạn tạm thời, có thể khiến giá dầu tăng đột biến nhưng hiếm khi tạo ra sự thay đổi mang tính cơ cấu. Tuy nhiên, những diễn biến trong năm 2026 đã làm lung lay quan điểm đó.

Điều khoản trong gói thầu của Công ty Lọc Hóa dầu Mangalore thực tế tinh tế hơn nhiều so với một yêu cầu đơn giản kiểu “không mua dầu vùng Vịnh”. Nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã chuyển trách nhiệm vận chuyển dầu qua những tuyến hàng hải nguy hiểm nhất thế giới từ người mua sang người bán. Về bản chất, thông điệp được đưa ra là: Nguồn dầu có thể đến từ bất kỳ đâu, nhưng không được bốc hàng hoặc vận chuyển qua eo biển Hormuz hay Biển Đỏ.

Ý nghĩa của quyết định này vượt xa phạm vi của một nhà máy lọc dầu đơn lẻ. Tại nhiều quốc gia châu Á, các nhà nhập khẩu đang bắt đầu xem xét lại cách thức mua dầu thô. Động thái này không chỉ gây lo ngại cho các nước vùng Vịnh giàu tài nguyên, mà còn là dấu hiệu cho những thay đổi tiềm tàng trên thị trường dầu mỏ quốc tế trong thời gian tới.