Theo tờ Kyiv Independent, Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 30/6 thông báo Ukraine và Thụy Điển đã ký thỏa thuận mua 16 tiêm kích Gripen E do Thụy Điển sản xuất.

“Cùng với Thụy Điển, chúng tôi tiếp tục tăng cường năng lực không quân chiến đấu của Ukraine”, ông Zelensky nói.

Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết các máy bay sẽ được chuyển giao cùng gói thiết bị liên quan, hỗ trợ kỹ thuật và các hình thức hỗ trợ khác.

Theo các thỏa thuận trước đó với Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson, Ukraine cũng dự kiến nhận 16 tiêm kích Gripen C/D đầu tiên vào đầu năm 2027.

Ông Zelensky cũng gặp Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pal Jonson để thảo luận việc triển khai thỏa thuận này, cũng như mở rộng hợp tác quốc phòng song phương, trong đó có chuẩn bị cho một sáng kiến về máy bay không người lái và phối hợp phát triển năng lực chống tên lửa đạn đạo.

“Tôi cảm ơn Thụy Điển, người dân và chính phủ nước này, vì quan hệ đối tác ý nghĩa và sự hỗ trợ thường xuyên kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện”, ông Zelensky nói.

Kể từ khi xung đột Nga - Ukraine leo thang toàn diện vào năm 2022, Thụy Điển là một trong những nước hỗ trợ quân sự quan trọng cho Kiev, cam kết cung cấp xe tăng, pháo, xe bọc thép và máy bay trinh sát.

Saab JAS 39 Gripen là dòng tiêm kích đa nhiệm, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ không đối không, không đối đất và trinh sát. Các nhà phân tích cho rằng một trong những lợi thế lớn nhất của Gripen đối với Ukraine là máy bay này được thiết kế riêng cho các hoạt động phân tán trong thời chiến, xuất phát từ bối cảnh Chiến tranh Lạnh khi Thụy Điển tính đến nguy cơ Liên Xô tấn công các căn cứ không quân của nước này.

Gripen có thể mang nhiều loại vũ khí chuẩn NATO, trong đó có các tên lửa không đối không IRIS-T, AIM-9 Sidewinder, AIM-120 AMRAAM và Meteor.

Thỏa thuận mua Gripen E diễn ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục thúc đẩy quá trình hiện đại hóa lực lượng không quân sau hơn 4 năm xung đột.

Bên cạnh các tiêm kích F-16 đã được phương Tây chuyển giao, Kiev đang tìm cách đa dạng hóa nguồn trang bị, đặc biệt là các dòng máy bay có thể hoạt động linh hoạt trong điều kiện căn cứ bị đe dọa bởi tên lửa và UAV Nga.

Theo Saab, 16 tiêm kích Gripen E trong hợp đồng mới dự kiến được chuyển giao giai đoạn 2029-2030, trong khi các máy bay Gripen C/D đầu tiên có thể đến Ukraine sớm hơn, từ đầu năm 2027.

Trong khi đó, trên chiến trường, Ukraine vẫn đối mặt sức ép lớn từ các cuộc tập kích bằng tên lửa, UAV và nguy cơ Nga mở thêm hướng tấn công từ phía Bắc. 

Kiev cũng đẩy mạnh các đòn tấn công tầm xa nhằm vào hạ tầng quân sự và năng lượng của Nga. Vì vậy, việc bổ sung Gripen được xem là một bước đi dài hạn, giúp Ukraine tăng năng lực phòng không, tác chiến trên không và giảm phụ thuộc vào một số dòng chiến đấu cơ phương Tây hiện có.