Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tinh thần ấy lại tiếp tục được kết tinh, lan tỏa mạnh mẽ thông qua một mô hình độc đáo, mang đậm giá trị nhân văn, đó là “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại các cơ sở tôn giáo ở thành phố mang tên Bác.

Điểm hẹn lòng yêu nước và tinh thần đại đoàn kết

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố Hồ Chí Minh đã biểu hiện sâu rộng trong đời sống tâm linh của đồng bào có đạo. Sự hiện hữu của những không gian này tại các ngôi chùa, nhà thờ, thánh thất... chính là biểu tượng đẹp, biểu thị cho sự hòa quyện tuyệt vời giữa lòng yêu nước, đạo pháp và dân tộc, kiến tạo nên sự đồng thuận xã hội cao độ; thể hiện truyền thống đồng hành cùng dân tộc của các tôn giáo Việt Nam.

Theo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng ứng việc thực hiện Kết luận số 01-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Thành phố đã tích cực vận động Chư tôn đức Tăng Ni trụ trì, quản lý các tự viện phối hợp với MTTQ và các đoàn thể chính trị địa phương xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại vị trí trang trọng trong khuôn viên tự viện.

Đến nay, hơn 100 tự viện, cơ sở Phật giáo trên địa bàn thành phố đã khánh thành các không gian này, tiêu biểu như chùa Bửu Long, chùa An Hòa, Tổ đình Vạn Thọ, Tổ đình Linh Sơn, chùa Linh Chưởng, chùa Bồ Đề Lan Nhã, Tu viện Kim Cang, chùa Thiên Đức... Đối với những tự viện có diện tích cơ sở hạn chế, các vị trụ trì đã linh hoạt thiết lập bàn thờ Bác trong một không gian trang trọng, kết hợp triển lãm hình ảnh tư liệu về Người một cách hết sức trang nghiêm và xúc động.

Không chỉ ở các tự viện Phật giáo, mô hình này còn lan tỏa đến các tôn giáo khác. Ngay giữa trung tâm Quận 1 náo nhiệt, tại nhà thờ Hồi giáo Musulman (còn gọi là Thánh đường Jamia Al-Musulman hay Thánh đường Đông Du) - ngôi thánh đường có tuổi đời hơn một thế kỷ, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã được trang trọng thiết lập ngay trong trụ sở Ban Quản trị. Nơi đây lưu trữ nhiều tài liệu về thân thế, sự nghiệp và các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trở thành điểm đến quen thuộc của đồng bào theo Hồi giáo và du khách quốc tế sau mỗi giờ làm lễ. Các không gian văn hóa này đóng vai trò như cầu nối tâm thức, giúp phật tử, đồng bào có đạo hiểu sâu sắc hơn về tư tưởng tôn trọng tự do tín ngưỡng, đặc biệt là tinh thần "đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông S. Mohamed Zakir Husain, Trưởng Ban Quản trị Thánh đường Jamia Al-Musulman chia sẻ về tâm nguyện khi xây dựng không gian này: “Thánh đường là nơi sinh hoạt của hàng nghìn người có đạo trong khu vực và du khách nước ngoài. Chúng tôi xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh với mong muốn giúp bà con có đạo và khách tham quan hiểu rõ hơn về cuộc đời vĩ đại của Bác. Quan trọng nhất là hiểu về tư tưởng 'đại đoàn kết toàn dân', 'không phân biệt dân tộc - tôn giáo' của Người, để từ đó mọi người cùng nêu cao tinh thần đoàn kết, học tập không ngừng, chung tay xây dựng xã hội ngày càng hạnh phúc, phồn vinh”.

Nhìn nhận về tầm vóc của mô hình này, ông Dương Anh Đức, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định: “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là di sản, mà còn là thuộc tính văn hóa, là bản sắc đặc trưng của một thành phố duy nhất trên cả nước vinh dự được mang tên Người. Việc xây dựng không gian này không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị, đó còn là sự cụ thể hóa tình cảm thiêng liêng, biến những khái niệm lý luận thành nếp nghĩ, nếp sống của mỗi công dân. Tự nguyện và lòng tin yêu của nhân dân sẽ tạo sức sống bền bỉ của các Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.

Đưa tư tưởng của Bác vào việc làm "tốt đời, đẹp đạo"

Sức sống thực chất của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại các cơ sở tôn giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở những bức ảnh, tài liệu trưng bày tĩnh lặng, mà còn ở tư tưởng của Người đã được chuyển hóa sinh động thành những hành động thiết thực, ích nước lợi dân.

Các tổ chức tôn giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh đã hiện thực hóa tư tưởng của Bác bằng các chương trình hành động cụ thể. Thông qua các buổi thuyết pháp, lễ nguyện, các cơ sở tôn giáo đã lồng ghép tuyên truyền bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; xây dựng “Cơ sở tôn giáo văn minh, phong quang, sạch đẹp”...

Bên cạnh đó, học Bác ở tinh thần yêu nước, thương dân, lo cho dân, các cơ sở tôn giáo đã biến khuôn viên nơi sinh hoạt tôn giáo trở thành những mái ấm nhân đạo. Những bếp ăn tình thương phát cơm miễn phí cho bệnh nhân nghèo, các cơ sở bảo trợ trẻ mồ côi mưu sinh, mái ấm nuôi dưỡng người già neo đơn, các phòng thuốc Nam từ thiện... hoạt động bền bỉ ngày đêm tại các chùa và giáo xứ trên địa bàn Thành phố. Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sự hòa hợp “đạo - đời” và lý tưởng phụng sự nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Một ví dụ về sức cảm hóa và lan tỏa của mô hình thể hiện cụ thể tại Tu viện Kim Cang (nằm cách trung tâm thành phố khoảng 25 km). Tại đây, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh khang trang rộng khoảng 8m², trang bị điều hòa nhiệt độ, được bố trí trang trọng ngay trong khuôn viên tu viện.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được bày trí trang trọng với bức tượng bán thân của Hồ Chủ tịch đặt ở vị trí trung tâm, xung quanh là hệ thống tài liệu, sách, tranh ảnh phong phú được sắp xếp khoa học theo từng chủ đề: Chủ tịch Hồ Chí Minh với lực lượng vũ trang; Chủ tịch Hồ Chí Minh với tôn giáo; Chủ tịch Hồ Chí Minh với thiếu nhi... Đặc biệt, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được tích hợp công nghệ số với các mã QR để người dân, phật tử dễ dàng quét mã tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời, thân thế, các tác phẩm kinh điển và bộ sưu tập các chữ ký qua các thời kỳ của Bác.

Để có được Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh trang trọng như vậy, Tu viện Kim Cang đã bắt đầu xây dựng từ năm 2022 và liên tục được cập nhật tư liệu mỗi năm, nhằm biến nơi này thành địa điểm để Tăng Ni, phật tử và người dân khi đến với Kim Cang có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về công lao cứu nước của Hồ Chủ tịch; ôn lại lịch sử hào hùng, tri ân các thế hệ đi trước và các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đến nay, nơi đây đã trở thành "lớp học lịch sử" đặc biệt dành cho giới trẻ. Chị Lưu Nguyễn Thanh Tâm (người dân sống gần Tu viện Kim Cang) bày tỏ: “Tôi thường qua tu viện dịp lễ, rằm để thắp hương. Ngoài việc lễ Phật, học điều lành, không gian này giúp chúng tôi biết thêm về quá trình cứu nước của Bác. Tấm gương đạo đức sáng ngời của Bác là bài học sâu sắc, giúp mọi người nỗ lực phấn đấu, đoàn kết yêu thương nhau cùng tiến bộ”.

Ngay cả những thế hệ măng non cũng tìm thấy sự gần gũi tại đây. Bạn nhỏ Nguyễn Thanh Phong (pháp danh Quảng Phước, 14 tuổi, đã sống tại tu viện hơn 1 năm) hồn nhiên kể: “Con hay cùng sư phụ và các anh em huynh đệ vào phòng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vì ở đây mát mẻ, có bàn ghế và nhiều sách để tụi con xem, tìm hiểu về Bác Hồ. Qua đó, chúng con rất kính trọng và biết ơn Bác đã tìm lại hòa bình, no ấm cho dân tộc. Từ những lời dạy của Bác đối với thiếu nhi, con sẽ cố gắng học tập để trở thành người con ngoan, trò giỏi”.

Tính đến nay, toàn thành phố đã xây dựng được khoảng 6.000 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, tạo nên một mạng lưới văn hóa phủ khắp các địa bàn dân cư, cơ quan và cơ sở tôn giáo. Sự đồng lòng, hòa hợp này chính là nền tảng cốt lõi củng cố “thế trận lòng dân” vững chắc, giữ vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo tâm thế vững vàng để Thành phố sẵn sàng thực hiện các cơ chế bứt phá phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ông Lê Quốc Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, Thành phố Hồ Chí Minh quyết tâm xây dựng nơi đây thành một Không gian văn hóa Hồ Chí Minh toàn diện - nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác thường xuyên hiện hữu, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa đặc trưng của mỗi người dân; quyết tâm kiến tạo một thành phố có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với danh hiệu Thành phố Anh hùng.

Nửa thế kỷ đã trôi qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố vẫn đang hằng ngày, hằng giờ giữ trọn niềm tự hào xứng đáng vinh dự được mang tên vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc trong những hành động, việc làm của cán bộ, chiến sỹ và nhân dân Thành phố. Khi tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh hòa quyện sâu sắc cùng những giá trị đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo, của các giai tầng trong xã hội sẽ góp phần củng cố, gắn kết khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên nguồn năng lượng nội sinh vô hạn đưa Thành phố Hồ Chí Minh đột phá phát triển bền vững cùng đất nước trong kỷ nguyên mới.