Nhưng để nguồn lực này được phát huy đầy đủ, doanh nhân Canada gốc Việt Nguyễn Hoài Bắc cho rằng tinh thần của Nghị quyết 23 cần sớm được cụ thể hóa bằng những cơ chế rõ ràng, ổn định và thuận lợi hơn, tạo thêm niềm tin để kiều bào đầu tư và đóng góp cho quê hương.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, ông Nguyễn Hoài Bắc, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam-Canada, Chủ tịch Tập đoàn Đại Sơn, cho biết sau 40 năm định cư tại Canada và 25 năm trực tiếp đầu tư tại Việt Nam trong nhiều lĩnh vực, ông nhận thấy tiềm lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài dành cho quê hương còn rất lớn.

Lợi thế của kiều bào không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và khả năng kết nối với thị trường quốc tế. Trong những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu lớn như công nghệ cao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, bảo vệ môi trường hay giáo dục và đào tạo, nhiều người Việt ở nước ngoài đã có điều kiện tiếp cận với những thành tựu, công nghệ và mô hình phát triển tiên tiến tại các nền kinh tế phát triển.

Nhưng ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng nguồn lực về “chất xanh” và “chất xám” này vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng do môi trường chính sách và thủ tục đầu tư còn những điểm khiến doanh nhân kiều bào chưa thực sự an tâm khi tính toán những dự án dài hạn tại Việt Nam.

Trong bối cảnh này, Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị được coi là bước tiến quan trọng, tiếp tục khẳng định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mở rộng điều kiện để kiều bào tham gia, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

Điểm đáng chú ý, theo ông Nguyễn Hoài Bắc, là cách tiếp cận đối với kiều bào đang chuyển từ chỗ là đối tượng được vận động, thu hút sang vai trò những người đồng hành, có thể trực tiếp đóng góp ý kiến, nguồn lực và kinh nghiệm cho quá trình phát triển. Đây là cơ sở để Việt Nam khai thác tốt hơn nguồn vốn, tri thức, công nghệ và mạng lưới kết nối quốc tế của cộng đồng kiều bào.

Những điểm nghẽn cần được tháo gỡ

Từ kinh nghiệm nhiều năm trực tiếp đầu tư tại Việt Nam, ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng một trong những trở ngại lớn hiện nay nằm ở khâu thực thi chính sách. Một số văn bản pháp luật, nghị định và thông tư trong các lĩnh vực liên quan còn có sự chồng chéo; chính sách thuế, phí và lệ phí có những điểm chưa ổn định, trong khi sự thay đổi của các quy định có thể tác động tới kế hoạch đầu tư trung và dài hạn của doanh nghiệp. Doanh nghiệp kiều bào cũng còn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn và các nguồn lực cần thiết để triển khai dự án.

Bên cạnh đó là khoảng cách giữa chủ trương ở cấp trung ương và quá trình thực hiện tại địa phương. Theo ông, dù chính sách có thể thông thoáng, nhưng xử lý thủ tục cụ thể tại một số nơi vẫn mất nhiều thời gian. Với nhà đầu tư, thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nguồn vốn và cơ hội kinh doanh đều có giới hạn. Một dự án phải chờ đợi quá lâu có thể làm tăng chi phí, giảm hiệu quả đầu tư, thậm chí khiến dòng vốn tìm tới những thị trường thuận lợi hơn.

Ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng việc cụ thể hóa Nghị quyết 23 cần đi liền với những hướng dẫn rõ ràng và thống nhất từ Trung ương tới địa phương. Trong những lĩnh vực pháp luật không cấm, doanh nhân kiều bào cần được tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện thủ tục đầu tư, thành lập doanh nghiệp và triển khai dự án. Quan trọng hơn, các quy định cần đi vào thực tế một cách nhất quán. Khi quy trình, trách nhiệm của cơ quan xử lý và thời hạn giải quyết hồ sơ được xác định rõ, nhà đầu tư sẽ có cơ sở tốt hơn để hoạch định kế hoạch kinh doanh và củng cố niềm tin đối với môi trường đầu tư.

Tạo thuận lợi cho dòng vốn và công nghệ

Một vấn đề khác được ông Nguyễn Hoài Bắc đặc biệt quan tâm là việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn đầu tư hợp pháp giữa Việt Nam với các quốc gia có đông người Việt sinh sống, trong đó có Canada.

Từ trải nghiệm thực tế, ông cho biết việc chuyển tiền phục vụ đầu tư từ Canada về Việt Nam tương đối thuận tiện, trong khi một số giao dịch vốn theo chiều ngược lại phải trải qua nhiều thủ tục hơn. Việc tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan tới lưu chuyển vốn hợp pháp, theo ông, sẽ giúp doanh nhân kiều bào yên tâm hơn khi quyết định đầu tư lâu dài tại Việt Nam.

Cùng với đó, chính sách xuất nhập cảnh đối với doanh nhân kiều bào cũng có thể được nghiên cứu theo hướng phù hợp hơn với đặc thù của các dự án đầu tư dài hạn. Nhiều dự án có vòng đời kéo dài hàng chục năm, vì vậy một cơ chế thị thực ổn định và thuận tiện hơn sẽ góp phần giảm bớt thủ tục cho nhà đầu tư trong quá trình điều hành hoạt động kinh doanh.

Việc đưa công nghệ mới và thiết bị công nghệ cao vào Việt Nam cũng là lĩnh vực cần tiếp tục được cải thiện. Theo ông Nguyễn Hoài Bắc, mục tiêu thu hút tri thức và công nghệ từ kiều bào sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu các quy trình nhập khẩu, kiểm định và đưa thiết bị vào sử dụng được thực hiện rõ ràng, minh bạch và nhanh chóng. Việc thiết bị phải lưu kho, lưu bãi kéo dài không chỉ phát sinh chi phí mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ và hiệu quả của dự án.

Ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng nếu từng bước tháo gỡ được những rào cản này, nguồn lực của hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống ở 130 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ có thêm điều kiện để phát huy. Trong cộng đồng này có một lực lượng đáng kể các doanh nhân, chuyên gia và trí thức có năng lực tài chính, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và mong muốn đóng góp cho quê hương.

Từ góc nhìn của một doanh nhân Canada gốc Việt đã đầu tư tại Việt Nam nhiều năm, ông cho rằng kiều bào còn có thể phát huy vai trò cầu nối, không chỉ đưa nguồn vốn, tri thức và công nghệ về Việt Nam mà còn kết nối doanh nghiệp trong nước với các đối tác, thị trường và mô hình quản trị tiên tiến trên thế giới.

Đối với quan hệ Việt Nam-Canada, vai trò này càng có ý nghĩa khi hai nước còn nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn, theo ông, sẽ là “bệ đỡ” quan trọng để tình cảm, tri thức và tiềm lực của doanh nhân kiều bào được chuyển hóa thành những dự án và nguồn lực cụ thể, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước.