Khu “đất vàng” mắc kẹt gần 30 năm

Khu Mả Lạng nằm gọn trong phạm vi bốn tuyến đường Nguyễn Trãi - Trần Đình Xu - Nguyễn Cư Trinh - Cống Quỳnh, thuộc phường Cầu Ông Lãnh, Quận 1 cũ. Với vị trí nằm ngay lõi trung tâm thành phố, nơi giá đất luôn thuộc nhóm cao nhất cả nước. Thế nhưng, trái ngược với sự hào nhoáng của các khu phố xung quanh, Mả Lạng lại mang dáng dấp của một khu dân cư cũ kỹ, chắp vá và thiếu thốn trăm bề.

Theo ghi nhận, bên trong khu Mả Lạng là những con hẻm sâu hun hút, ngoằn ngoèo, nhiều đoạn chỉ vừa đủ cho một chiếc xe máy len qua. Hai bên hẻm là hàng trăm căn nhà nhỏ san sát nhau, nhiều căn diện tích tầm 10 - 20 m² nhưng vẫn phải “gánh” cuộc sống của hai, thậm chí ba thế hệ.

Để có thêm không gian sinh hoạt, người dân buộc phải cơi nới tạm bợ bằng mái tôn, gác lửng hay những mảng tường chắp vá. Chính điều đó khiến khu dân cư ngày càng trở nên lộn xộn, bí bách, thiếu ánh sáng và thông gió. Nhiều căn nhà đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng người dân không thể sửa chữa hoặc xây mới vì vướng quy hoạch kéo dài suốt hàng chục năm liền.

Việc chỉnh trang khu Mả Lạng thực tế đã được đặt ra từ đầu những năm 2000. Theo quy hoạch, khu đất rộng hơn 6,8 ha này sẽ được giải tỏa để thực hiện dự án cải tạo đô thị. Đến năm 2007, Tập đoàn Bitexco được giao triển khai khu phức hợp khách sạn, trung tâm thương mại và cao ốc văn phòng với khoảng 1.424 căn nhà thuộc diện giải tỏa.

Dự kiến việc di dời, tái định cư sẽ được triển khai từ năm 2018. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa thể thực hiện, khiến hàng nghìn hộ dân rơi vào tình trạng “đi không được, ở cũng không xong”.

Người dân vẫn còn nhiều băn khoăn

Gần 30 năm sống trong vùng quy hoạch treo đã khiến cuộc sống của người dân nơi đây bị "bóp nghẹt" trong sự chờ đợi bất định. Nhiều gia đình không thể hoàn tất giấy tờ nhà đất, không được cấp phép sửa nhà, trong khi điều kiện sinh hoạt ngày càng xuống cấp.

Ông Võ Văn Sáng (44 tuổi), sinh ra và lớn lên tại khu Mả Lạng cho biết, ông đã nghe câu chuyện quy hoạch từ khi còn chưa đầy 10 tuổi. “Người dân ở đây lúc nào cũng phập phồng, lo lắng, ở cũng không xong mà đi cũng không được”, ông Sáng bày tỏ.

Không ít hộ dân cho biết họ đã quen với cuộc sống giữa trung tâm thành phố, nơi công việc, trường học, bệnh viện và các dịch vụ công đều rất thuận tiện. Vì vậy, điều khiến họ lo lắng nhất không chỉ là chuyện giải tỏa mà còn là nơi tái định cư trong tương lai.

Ông Nguyễn Trí Hiếu, một người dân sống lâu năm tại khu vực này cho hay, gia đình ông đã gắn bó với Mả Lạng nhiều năm, con cái học hành và công việc đều xoay quanh khu trung tâm. “Nếu phải tái định cư quá xa thì cuộc sống sẽ đảo lộn rất nhiều. Tuy nhiên, nếu đó là chủ trương chung thì gia đình tôi vẫn đồng thuận, chấp hành”, ông Hiếu nói.

Trong khi đó, bà Dương Thị Kim Ngân, người đã sinh sống tại khu Mả Lạng hơn 20 năm, mong muốn chính quyền sớm đưa ra quyết định dứt khoát để người dân ổn định cuộc sống. Theo bà Ngân, nếu khu vực không còn thực hiện dự án thì cần cho người dân được sửa chữa, hợp thức hóa giấy tờ nhà ở để cải thiện điều kiện sinh hoạt. Ngược lại, nếu tiếp tục giải tỏa thì chính sách bồi thường phải hợp lý, sát giá thị trường để người dân có đủ điều kiện mua nơi ở mới.

“Ở đây có nhiều căn nhà đã xuống cấp nghiêm trọng, mái dột, gác gỗ mục nát. Người dân muốn sửa chữa cũng không được sửa được. Nếu bồi thường không thỏa đáng thì chúng tôi cũng không đủ tiền mua nhà khác, vì hầu hết các hộ dân ở đây đều là lao động phổ thông, cuộc sống khó khăn, ‘tay làm hàm nhai’”, bà Ngân chia sẻ.

Mới đây, tại buổi tiếp xúc cử tri phường Bến Thành và phường Cầu Ông Lãnh, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang đã bày tỏ sự trăn trở đối với khu Mả Lạng cũng như khu Chợ Gà Gạo. Bí thư Thành ủy cho biết sẽ trực tiếp khảo sát thực tế, đồng thời đề nghị chính quyền địa phương thống kê đầy đủ các hộ dân để có giải pháp phù hợp.

Đáng chú ý, việc gợi mở hướng nghiên cứu tăng tầng cao được xem là tín hiệu tích cực cho bài toán chỉnh trang khu vực trung tâm. Theo nhiều chuyên gia đô thị, nếu được điều chỉnh theo hướng tăng hệ số sử dụng đất và phát triển các công trình cao tầng hơn, Thành phố có thể vừa tạo quỹ nhà tái định cư tại chỗ, vừa khai thác hiệu quả giá trị quỹ đất trung tâm. Điều này không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống cho người dân mà còn tạo dư địa tài chính để dự án khả thi hơn sau nhiều năm đình trệ.

Trong bối cảnh quỹ đất trung tâm ngày càng hạn hẹp, bài toán cải tạo các khu dân cư cũ như Mả Lạng luôn là thách thức lớn với TP Hồ Chí Minh. Thành phố không chỉ phải giải quyết vấn đề hạ tầng, mật độ dân cư mà còn phải dung hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp và yêu cầu phát triển đô thị hiện đại.