Trong tiến trình chuyển đổi số của ASEAN, niềm tin số đang trở thành nền tảng quan trọng để người dân, doanh nghiệp và chính phủ tự tin tiếp cận và khai thác các dịch vụ số, qua đó thúc đẩy các mục tiêu của khu vực về kinh tế số, AI và chính phủ số.

Hai báo cáo mới của GSMA (Hiệp hội Di động Toàn cầu) được công bố mới đây tại Digital Trust Summit nằm trong khuôn khổ chuỗi hội nghị M360 ASEAN tại Kuala Lumpur cho thấy, lừa đảo trực tuyến, gian lận và các hình thức đánh lừa trên môi trường số đang trở thành những rào cản đáng kể đối với niềm tin số, đe dọa làm chậm tiến trình số hóa của khu vực.

Theo báo cáo đầu tiên – GSMA - ASEAN Consumer Scam Report 2026, khoảng 45% các vụ lừa đảo được báo cáo tại Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam vẫn chưa được giải quyết, mặc dù người tiêu dùng ngày càng chủ động hơn trong việc tự bảo vệ trước các rủi ro lừa đảo. Những người có vụ việc chưa được giải quyết có mức độ tin tưởng thấp hơn đối với các kênh liên lạc, nền tảng số và hoạt động chia sẻ dữ liệu. Nhiều người trong nhóm này cũng thay đổi cách thức sử dụng dịch vụ số và tiếp nhận các cuộc gọi, tin nhắn hoặc thông tin liên lạc từ bên ngoài.

Báo cáo cũng chỉ ra, 8% người tiêu dùng được khảo sát đã trở thành nạn nhân của lừa đảo trong 12 tháng qua. Trong số này, 68% chịu thiệt hại tài chính, trong đó 82% không thu hồi được bất kỳ khoản tiền nào đã mất và chỉ 10% thu hồi được toàn bộ số tiền bị mất. Những người từng là nạn nhân của lừa đảo có khả năng chuyển đổi tài khoản hoặc nhà cung cấp dịch vụ cao hơn gấp đôi so với những người chưa từng bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, báo cáo thứ hai nhấn mạnh niềm tin đang trở thành nền tảng chiến lược cho tương lai số của ASEAN. Khi các quốc gia trong khu vực đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế số, ứng dụng AI, các chương trình chính phủ số và hội nhập số xuyên biên giới, mức độ tin cậy đối với hạ tầng, dịch vụ và các thể chế số ngày càng quyết định khả năng đưa các sáng kiến số từ chiến lược vào thực tiễn, thúc đẩy ứng dụng, đổi mới sáng tạo, đầu tư và tạo ra tác động kinh tế xã hội.

Theo báo cáo, các công nghệ mới nổi đang làm thay đổi bản chất của niềm tin số. AI đang tạo điều kiện cho các hình thức tấn công lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi, cùng với công nghệ giả mạo khuôn mặt (deepfake), sao chép giọng nói và giả danh trên môi trường số, khiến cá nhân và tổ chức khó phân biệt giữa các tương tác hợp pháp và hành vi lừa đảo. Do đó, niềm tin số ngày càng phụ thuộc vào khả năng của hệ sinh thái trong việc xác minh danh tính, xác thực thông tin liên lạc, tăng cường khả năng chống chịu và chia sẻ thông tin đáng tin cậy nhằm ngăn chặn rủi ro trước khi gây ra thiệt hại.

Phát biểu tại Digital Trust Summit nằm trong khuôn khổ M360 ASEAN, ông Julian Gorman, Giám đốc Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA cho biết: “Chỉ cung cấp quyền tiếp cận thôi là chưa đủ. Khi các nền kinh tế số ASEAN ngày càng phát triển, người dân cần tin rằng, các dịch vụ số an toàn, đáng tin cậy và có trách nhiệm. Những phát hiện từ các báo cáo này cho thấy niềm tin số ngày càng trở thành điều kiện tiên quyết để người dân tham gia vào môi trường số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng. Để làm được điều này, chính phủ, các nhà mạng di động, nền tảng số, tổ chức tài chính và các bên liên quan khác cần phối hợp chặt chẽ để xác minh danh tính, xác thực thông tin liên lạc và ngăn chặn gian lận trước khi thiệt hại xảy ra”.