Đây là thực tế được nêu ra tại hội thảo "Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh", do Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp Báo Tuổi Trẻ tổ chức chiều 17/4 tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, hiện cả nước có khoảng 5,5 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 3 triệu hộ đang hoạt động ổn định. Đây là lực lượng quan trọng trong nền kinh tế; đồng thời cũng là đối tượng trọng tâm trong lộ trình hiện đại hóa quản lý thuế.

Ông Mai Sơn cho biết, để thực hiện phương thức kê khai, hộ kinh doanh cần đáp ứng tối thiểu 4 điều kiện, trong đó có việc đăng ký và sử dụng tài khoản thuế điện tử như eTax Mobile. Trong hơn 3 triệu hộ đang hoạt động, đã có khoảng 2,3 triệu hộ đăng ký eTax Mobile.

Ngành thuế đã phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp công nghệ triển khai nhiều chương trình hỗ trợ trong suốt năm 2025 và quý I/2026, giúp hộ kinh doanh tiếp cận các phần mềm quản lý bán hàng, kế toán, hóa đơn điện tử và thanh toán liên thông. Việc mở tài khoản ngân hàng, khảo sát nhu cầu sử dụng kế toán cũng được thúc đẩy đồng bộ.

Nhờ đó, phần lớn hộ kinh doanh đã có thể đáp ứng điều kiện để thực hiện kỳ kê khai thuế đầu tiên. Đến nay, dù chưa hết thời hạn kê khai, cơ quan thuế đã tiếp nhận khoảng 1,5 triệu hồ sơ của gần 1,2 triệu hộ kinh doanh.

Đối với các vướng mắc phát sinh, lãnh đạo Cục Thuế cho biết, ngành thuế đã tổng hợp thành các bộ câu hỏi - trả lời và xây dựng sổ tay hướng dẫn theo từng nhóm hộ kinh doanh với ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu. Nếu người nộp thuế còn khó khăn, có quyền yêu cầu cán bộ thuế hỗ trợ cho đến khi thực hiện trôi chảy, không vướng vi phạm.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, minh bạch dòng tiền là nội dung trọng tâm của quá trình chuyển đổi. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho hộ kinh doanh. Khi minh bạch dòng tiền, hộ kinh doanh có thể quản lý doanh thu, chi phí rõ ràng hơn; nâng cao uy tín với đối tác và tổ chức tín dụng; thuận lợi tiếp cận vốn và từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động.

Cùng với đó, dữ liệu minh bạch sẽ giúp cơ quan thuế phối hợp với ngân hàng, tổ chức thanh toán và doanh nghiệp công nghệ để hình thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho hộ kinh doanh.

Đáng chú ý, lãnh đạo ngành thuế khẳng định ngành thuế không đặt mục tiêu “thu thật nhiều thuế”, mà là “thu đúng, thu đủ”; đồng thời hỗ trợ người dân hạn chế tối đa sai sót để tránh bị xử phạt.

Liên quan đến thông tin hộ kinh doanh dưới 500 triệu đồng không được sử dụng hóa đơn điện tử, ông Mai Sơn cho biết đây là cách hiểu chưa đầy đủ.

Theo quy định tại các Nghị định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, trong khi các trường hợp dưới ngưỡng này không bắt buộc nhằm giảm chi phí tuân thủ.

“Tuy nhiên, không bắt buộc không có nghĩa là không được sử dụng. Nếu có nhu cầu, hộ kinh doanh vẫn có thể đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử”, ông Sơn khẳng định.

Đối với các phản ánh về việc một số nơi yêu cầu dừng sử dụng hóa đơn hoặc có dấu hiệu xử phạt, lãnh đạo Cục Thuế cho biết đã ban hành văn bản yêu cầu chấn chỉnh ngay, đảm bảo quyền sử dụng hóa đơn của người dân. Ngành thuế cũng cam kết sẽ tiếp tục lắng nghe và xử lý kịp thời các khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Từ quá trình tư vấn, quan sát thực tế, ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý Thuế TP. Hồ Chí Minh cho rằng quá trình triển khai đang gặp không ít vướng mắc, từ chính sách đến vận hành.

Theo Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý Thuế TP. Hồ Chí Minh, dù định hướng minh bạch là đúng đắn và cần thiết, nhưng trong giai đoạn đầu, nhiều hộ kinh doanh - đặc biệt là tiểu thương truyền thống – vẫn gặp khó khăn về công nghệ, nghiệp vụ kế toán và khả năng tiếp cận chính sách.

Đối với nhóm hộ kinh doanh nhỏ (doanh thu dưới 3 tỷ đồng), đại diện Hội Tư vấn và Đại lý Thuế TP. Hồ Chí Minh khuyến nghị các hộ có thể nhờ người thân hỗ trợ kế toán để giảm chi phí, hoặc ghi chép thủ công đầy đủ nếu chưa có điều kiện ứng dụng công nghệ. Việc theo dõi chi tiết hàng hóa nhập, xuất, tồn kho cũng là yếu tố quan trọng để phục vụ quản lý và giải trình.

Trong khi đó, với các hộ quy mô lớn hơn, việc sử dụng dịch vụ đại lý thuế hoặc đơn vị chuyên nghiệp được xem là cần thiết nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định, chuẩn hóa hoạt động và giảm thiểu rủi ro pháp lý.