Sau hơn hai năm triển khai, Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” đã ghi nhận những kết quả tích cực.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2024-2025 của Đề án đặt mục tiêu xây dựng khoảng 180.000 ha vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại các khu vực có hạ tầng và năng lực HTX phù hợp. Tuy nhiên, đến nay diện tích thực hiện đã đạt 354.839ha, tương đương 197% mục tiêu giai đoạn đầu. Kết quả này cho thấy sự vào cuộc đồng bộ của các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đặc biệt là sự hưởng ứng mạnh mẽ của nông dân trong vùng.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam: Tư duy sản xuất của nông dân ĐBSCL đang từng bước chuyển dịch theo hướng giảm phát thải, nâng cao giá trị và thân thiện với môi trường. Các quy trình canh tác bền vững, như: Quản lý nước tưới tiên tiến, sử dụng phân bón hợp lý, xử lý rơm rạ sau thu hoạch…, ngày càng được nông dân áp dụng rộng rãi.

Canh tác lúa xanh: Giảm chi phí, tăng thu nhập

Một trong những mục tiêu quan trọng của Đề án là chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng giảm phát thải và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Trên toàn bộ diện tích tham gia Đề án, nông dân đều áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất. Giống lúa chất lượng cao được sử dụng trên 100% diện tích, lượng giống gieo sạ giảm từ 30-50%, lượng phân đạm giảm khoảng 30%, trong khi số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm 2-3 lần so với phương thức canh tác truyền thống. Việc quản lý nước cũng được cải thiện đáng kể, giúp giảm khoảng 20% lượng nước tưới.

Đặc biệt, toàn bộ diện tích tham gia Đề án đều áp dụng ít nhất một tiêu chí canh tác bền vững như quy trình “1 phải - 5 giảm” hoặc rút nước ruộng ít nhất một lần trong vụ sản xuất. Những thay đổi này mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Theo số liệu từ các mô hình triển khai năm 2024, thu nhập của người trồng lúa tăng trung bình từ 13,4% trở lên so với phương thức canh tác truyền thống. Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi kỹ thuật canh tác, Đề án còn thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị.

Đã có 1.129 HTX và tổ hợp tác tham gia chương trình, cùng hơn 210 doanh nghiệp và tổ chức liên quan, trong đó 102 doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ nông sản. Khoảng 600 HTX và tổ hợp tác đã ký kết liên kết sản xuất- tiêu thụ với doanh nghiệp, đảm nhiệm sản xuất trên 60-70% diện tích tham gia Đề án. Đáng chú ý, 100% nông dân tham gia Đề án đều thông qua HTX hoặc tổ hợp tác.

Ông Nguyễn Minh Lâm - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho biết: Việc triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang cho thấy tính khả thi và hiệu quả rõ rệt của các giải pháp khoa học- công nghệ trong sản xuất lúa gạo. Những kết quả bước đầu từ các mô hình thí điểm là cơ sở quan trọng để các địa phương tiếp tục mở rộng và nhân rộng các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, thân thiện môi trường trong thời gian tới.

Theo ông Lâm, các diễn đàn, hội nghị chuyên đề về Đề án cũng là dịp để các địa phương, chuyên gia, doanh nghiệp, HTX và nông dân cùng trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Qua đó, thúc đẩy liên kết sản xuất- tiêu thụ theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời tăng thu nhập cho người trồng lúa và đóng góp vào sự phát triển kinh tế- xã hội của khu vực ĐBSCL.

Dòng vốn Agribank đồng hành cùng nông dân ĐBSCL

Để quá trình chuyển đổi sản xuất diễn ra thuận lợi, nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Trong nhiều năm qua, Agribank luôn là ngân hàng chủ lực cung ứng tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Hiện tổng dư nợ cho vay lĩnh vực “Tam nông” tại khu vực ĐBSCL chiếm trên 82% trên tổng dư nợ cho vay. Dòng vốn tín dụng từ Agribank đã và đang đóng vai trò quan trọng giúp nông dân đầu tư máy móc cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ và tham gia các chuỗi liên kết sản xuất.

Agribank cũng là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai chương trình tín dụng phục vụ Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực này. Đến nay, Agribank đã cho vay đạt gần 41.555 tỷ đồng, với hơn 37.969 khách hàng được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất thông thường, tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân, HTX và doanh nghiệp đầu tư sản xuất.

Tại nhiều địa phương trong vùng, các Chi nhánh Agribank đang tích cực triển khai các chương trình tín dụng phục vụ phát triển vùng lúa chất lượng cao, hỗ trợ nông dân và HTX mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn của Đề án.

Nguồn vốn tín dụng này không chỉ giúp nông dân đầu tư máy móc, thiết bị, mà còn hỗ trợ hình thành các chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ bền vững giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp.

Song song với đó, Agribank cũng triển khai nhiều chương trình tín dụng xanh, cho vay ưu đãi lãi suất đến 1,5% dành cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, công nghệ số - nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững. Hiện tổng quy mô các chương trình tín dụng ưu đãi của Agribank lên tới khoảng 685.000 tỷ đồng, với lãi suất cho vay thấp hơn 1-2% so với thông thường. Agribank cũng đang triển khai khoảng 28.000 tỷ đồng tín dụng xanh cho các lĩnh vực như nông nghiệp sạch, lâm nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo và xử lý môi trường.

Mới đây, tại buổi làm việc với các Chi nhánh Agribank tại khu vực Tây Nam Bộ, bà Phùng Thị Bình - Phó Tổng Giám đốc Agribank, nhấn mạnh: Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại ĐBSCL là nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu các Chi nhánh chủ động bố trí nguồn vốn, “Đi cùng nông dân”, đẩy mạnh tín dụng theo chuỗi giá trị lúa gạo, ưu tiên các mô hình canh tác sạch, bền vững. Đồng thời, các đơn vị cần bám sát quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng và cập nhật dữ liệu vùng trồng, tăng cường phối hợp với địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp để tiếp cận sớm khách hàng, triển khai hiệu quả Đề án, qua đó nâng cao hiệu quả đồng vốn, gia tăng giá trị ngành hàng và thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Hạt gạo ĐBSCL hướng tới giá trị xanh

Thực tế cho thấy, khi dòng vốn tín dụng được khơi thông đúng hướng, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và thân thiện với môi trường đã phát triển mạnh tại ĐBSCL.

Từ những cánh đồng lúa ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ…, nông dân đang từng bước thay đổi tư duy: Từ sản xuất chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng, giá trị và phát triển bền vững. Khi nông dân, HTX và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi liên kết, còn dòng vốn tín dụng được đầu tư đúng hướng, hạt gạo ĐBSCL không chỉ gia tăng giá trị mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong hành trình xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL, bên cạnh sự thay đổi tư duy sản xuất của nông dân và sự tham gia của doanh nghiệp, nguồn lực tài chính đóng vai trò như “mạch dẫn” quan trọng giúp các mô hình sản xuất mới hình thành và phát triển bền vững.

Với vai trò là ngân hàng thương mại Nhà nước chủ lực đầu tư cho lĩnh vực “Tam nông”, Agribank đang tiếp tục khơi thông dòng vốn tín dụng đến từng cánh đồng, từng HTX và từng hộ nông dân. Không chỉ cung ứng vốn, Agribank còn đồng hành cùng người nông dân trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất từ truyền thống sang canh tác hiện đại, tiết kiệm chi phí, giảm phát thải và nâng cao giá trị hạt gạo.

Tại khu vực ĐBSCL - vựa lúa lớn nhất cả nước, hệ thống các Chi nhánh Agribank đang tích cực triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi, tạo điều kiện để nông dân, HTX và doanh nghiệp đầu tư máy móc cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ và tham gia các chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ lúa gạo bền vững.

Có thể khẳng định: Khi dòng vốn tín dụng được đầu tư đúng hướng, những cánh đồng lúa xanh tại các tỉnh thuộc khu vực ĐBSCL không chỉ nâng cao năng suất mà còn từng bước hình thành những vùng sản xuất lúa chất lượng cao, thân thiện môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Trong bức tranh chuyển đổi đó, dòng vốn Agribank tiếp tục đóng vai trò “bệ đỡ” quan trọng cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL.

Hạt gạo Việt Nam đang từng bước nâng tầm giá trị. Song hành với sự chuyển mình này, dòng vốn tín dụng của Agribank vẫn bền bỉ chảy về khu vực “Tam nông”, tiếp sức, tạo động lực cho nông dân ĐBSCL kiến tạo một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững trong tương lai.