Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, tỉnh thực hiện nghiêm túc 4 nhóm vấn đề chống khai thác IUU gồm: quản lý tàu cá; theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá khai thác trên biển; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, xác nhận, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu cho tàu cá; tổ chức kiểm tra, giám sát doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản.

Quyết nói không với khai thác IUU

Cà Ná là xã ven biển ở phía Nam của tỉnh Khánh Hòa, người dân nơi đây sống chủ yếu bằng nghề khai thác hải sản, một số ít hộ dân sống bằng nghề diêm nghiệp… Những năm qua, nghề khai thác hải sản được UBND xã xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, nổi bật với cảng cá hạng 2 (Cảng cá Cà Ná 1 và 2) cùng với đội tàu vươn khơi hùng hậu.

Ông Phan Thành Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Cà Ná, cho biết toàn xã có tổng cộng 659 tàu thuyền từ 6m trở lên. Trong số đó, tàu có chiều dài từ 15 m trở lên chiếm số lượng 412 chiếc. Tính đến ngày 6/3/2026, tàu cá không đủ điều kiện hoạt động là 11 chiếc, hiện nay đã niêm phong khóa bánh lái, đảm bảo tuyệt đối các tàu cá này không hoạt động để đảm bảo không vi phạm.

Triển khai đợt cao điểm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo qui định (IUU) của Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, UBND xã Cà Ná đã phối hợp với Hải đoàn 32 (Bộ Tư lệnh vùng cảnh sát biển 3) tăng cường tuyên truyền pháp luật và chấp hành các quy định của IUU trong hoạt động đánh bắt thủy sản, không sử dụng chất nổ, xung điện trong đánh bắt. Trên tinh thần đó, UBND xã tiếp tục tổ chức ký kết cho tất cả các chủ tàu thuyền nhằm đảm bảo duy trì, củng cố việc thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản trên biển.

Bên cạnh đó, phối hợp với Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh; Trạm kiểm soát Biên phòng Cà Ná thường xuyên theo dõi, thông báo đến các chủ tàu, thuyền trưởng xử lý ngay thông tin tàu bị mất kết nối trên biển theo danh sách. Đồng thời, tăng cường kiểm soát tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến, tổ chức thực hiện giám sát sản lượng hải sản qua cảng trên hệ thống eCDT và được lưu trữ hồ sơ, dữ liệu đúng quy định.

Trung úy Nguyễn Hữu Mạnh, Trạm trưởng Trạm kiểm soát Biên phòng Cà Ná, cho biết đơn vị luôn phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức tuyên truyền cho ngư dân bằng nhiều hình thức. Từ đó, ý thức chấp hành về chống khai thác hải bất hợp pháp đã được nâng cao. Minh chứng rõ nét đó là thời gian qua địa phương không có tàu nào vi phạm IUU.

Đến nay 100% tàu ở xã Cà Ná đã được đăng ký, đăng kiểm và cấp giấy phép khai thác thủy sản. Việc cập nhật dữ liệu tàu cá trên phần mềm VN-Fishbase được thực hiện thường xuyên và đầy đủ. Tất cả tàu có chiều dài từ 15 m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đạt tỷ lệ 100%. Việc quản lý lắp đặt, vận hành hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) đảm bảo thông suốt. Việc thu mua thuỷ sản khai thác được các thương lái, các chủ vựa thực hiện đúng quy định IUU.

Ông Phan Thành Sơn khẳng định, thông qua tuyên truyền đậm nét từ nhà đến cảng, từ thuyền trường đến thuyền viên, từ thương lái thu mua đến các cơ sở chế biến hải sản, đối với xã Cà Ná, đến thời điểm này địa phương không có vụ việc vi phạm nghiêm trọng về các quy định của IUU; các hành vi nhỏ lẻ được tuyên truyền, nhắc nhở và không xảy ra tái phạm.  

Vì sự phát triển bền vững ngành thủy sản

Phải khẳng định rằng, từ khi có khuyến cáo của EC, sự quyết liệt trong tuyên truyền, triển khai chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo qui định IUU được ngư dân các địa phương vùng biển tỉnh Khánh Hòa nhận thức sâu sắc và thực hiện nghiêm túc, mang lại hiệu quả rõ nét.

Ông Huỳnh Hồng Huynh (chủ tàu mang số hiệu NT 91407 TS, ở xã Cà Ná) cho biết, qua các hình thức tuyên truyền sâu đậm cộng với việc tích cực tìm hiểu các văn bản quy định về IUU, ngư dân đã nắm bắt kỹ từng nội nội dung theo quy định và thực hiện rất nghiêm túc từ việc chuẩn bị vươn khơi, gắn thiết bị giám sát hành trình tàu cá đến việc đánh bắt không xâm phạm vùng biển nước ngoài, rồi đến việc cập cảng bốc dở hải sản… đều được báo cáo chi tiết và đặc biệt là không để xảy ra vi phạm.

"Quy định về IUU là rất rõ nên không lý gì ngư dân phải bất chấp, dẫn đến vi phạm. Ngư dân nhận thức sâu sắc việc mình phải làm theo đúng quy định như tàu phải gắn thiết bị giám sát hành trình; đăng ký, đăng kiểm, sơn vạch, có mã số rõ ràng; xuất biến, nhập bến và bốc dở hàng hóa được khai báo cụ thể; đặc biệt là tàu của tôi và ngư dân nơi đây luôn chấp hành nghiêm túc, không vi phạm vùng biển nước ngoài khi đánh bắt", ông Lê Minh Hoan, chủ tàu cá hiệu NT 90657 (ở thôn Lạc Nghiệp, xã Cà Ná) chia sẻ.

Khánh Hòa hiện có 5.120 tàu cá dài từ 6m trở lên. 100% tàu cá đã được đăng ký, đánh dấu, cấp giấy phép khai thác và được cập nhật lên VNFishbase. Các tàu thuộc diện bắt buộc đều lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Đối với 219 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, địa phương tổ chức giám sát chặt chẽ, chụp và lưu giữ hình ảnh vị trí neo đậu.

Tỉnh Khánh Hòa cũng triển khai nghiêm quy chế khai thác, vận hành, sử dụng hệ thống giám sát hành trình (VMS); tổ chức trực ban 24/24 giờ để theo dõi tàu cá hoạt động trên biển, kịp thời xử lý vi phạm. Về truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, xác nhận, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu cho tàu cá và doanh nghiệp xuất khẩu được thực hiện đúng quy định. Từ năm 2024 đến nay, sản lượng khai thác được cấp giấy biên nhận là 12.265 tấn, với 3.548 giấy đã cấp. Tỉnh cũng đã trang bị 8 kiốt tự phục vụ tại các Văn phòng đại diện kiểm tra, kiểm soát nghề cá để hỗ trợ ngư dân khai báo tại cảng.

Thời gian quan, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa đã phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai thực hiện phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử, bảo đảm 100% tàu cá ra, vào cảng, sản lượng bốc dỡ qua cảng được giám sát trên hệ thống eCDT. Về tổ chức kiểm tra, giám sát doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, các ngành và lực lượng chức năng của tỉnh đã tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu thủy sản sang EU, bảo đảm thực hiện đúng quy định.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, từ năm 2024 đến nay, tỉnh chưa ghi nhận tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Tại buổi làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa mới đây, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đánh giá cao sự phối hợp của các bộ, ngành, đơn vị, lực lượng có liên quan với tỉnh Khánh Hòa trong việc thực hiện nhiệm vụ tháo gỡ “thẻ vàng” của EC. Thứ trưởng yêu cầu địa phương cần quyết liệt hơn nữa, triển khai nhiệm vụ một cách thực chất, xử lý nghiêm minh đối với các trường hợp vi phạm vì sự phát triển bền vững của ngành thủy sản.

Bên cạnh đó, tỉnh Khánh Hòa cần tập trung tập trung đối khớp số liệu, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống", có minh chứng cụ thể, rõ ràng, đáp ứng đầy đủ, chu đáo theo yêu cầu của đoàn công tác EC.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, đợt kiểm tra lần thứ 5 của EC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với việc tháo gỡ “thẻ vàng” IUU, mà còn liên quan trực tiếp đến danh dự, uy tín quốc gia. Do đó, tỉnh luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, hành động quyết liệt, quyết tâm đáp ứng yêu cầu của đoàn công tác; qua đó quyết tâm cùng cả nước gỡ bằng được “thẻ vàng” IUU của EC.