Lễ khai hội Chùa Hương năm nay được tổ chức vào ngày 22/2/2026 (mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026) đến ngày 25/3/2026. Lễ hội năm nay được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, hướng tới mục tiêu xây dựng Khu di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương trở thành Khu du lịch quốc gia và tiến tới hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030.

Hòa quyện giữa chiều sâu văn hóa tâm linh và nhịp điệu công nghệ

Lễ hội Chùa Hương là một trong những lễ hội lớn nhất Việt Nam được tổ tại xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội. Mỗi năm lễ hội Chùa Hương thường khai hội vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch và kéo dài đến hạ tuần tháng 3 âm lịch. 

Năm 2026, lễ hội chùa Hương không chỉ được tổ chức như một sự kiện truyền thống thường niên mà còn mang diện mạo mới với định hướng phát triển bền vững, chuyên nghiệp và hiện đại. Chủ đề xuyên suốt “An toàn - Thân thiện - Chất lượng” thể hiện rõ quyết tâm của địa phương trong việc nâng tầm giá trị di sản, lấy du khách làm trung tâm và xây dựng Chùa Hương trở thành điểm đến du lịch hoạt động quanh năm, hòa quyện giữa chiều sâu văn hóa tâm linh và nhịp điệu công nghệ của thời đại.

Lễ khai hội chùa Hương được tổ chức ngày 22/2 (mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), với không gian lễ hội bao trùm toàn bộ khu Di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương, gồm 4 tuyến tham quan chính với 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật.

Sau lễ hội truyền thống, các hoạt động du lịch văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, thể thao và nghệ thuật tiếp tục được tổ chức nhằm kéo dài mùa du lịch, hướng tới hoạt động du lịch quanh năm.

Phần lễ được tổ chức trang trọng, tuân thủ nghi thức truyền thống của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, thể hiện khát vọng cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đời sống Nhân dân bình an, hạnh phúc. Các nghi lễ chính diễn ra tại chùa Thiên Trù, động Hương Tích và hệ thống đền, chùa trong 20 điểm quần thể di tích, bảo đảm giữ gìn sự tôn nghiêm, trật tự và không gian linh thiêng của di sản.

Phần hội được tổ chức có chọn lọc, chú trọng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân gian và sinh hoạt cộng đồng mang tính giáo dục, phù hợp với không gian di tích; đồng thời nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.

Một điểm đổi mới đáng chú ý của mùa lễ hội năm 2026 là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành. Xã Hương Sơn phối hợp với các đơn vị viễn thông xây dựng hạ tầng mạng, lắp đặt hệ thống camera AI tại các điểm trọng yếu, nâng cao hiệu quả điều hành lễ hội, bảo đảm an ninh, an toàn và tính minh bạch. Các hoạt động hành chính, điều hành, báo cáo được thực hiện trên hệ thống quản lý văn bản điện tử; thông tin về lễ hội được truyền tải đa phương tiện trên các kênh báo chí, phát thanh – truyền hình và nền tảng số. Công tác quản lý vé tham quan, vé đò thuyền được thực hiện bằng mã QR, kết hợp bán vé điện tử, kiểm soát vé bằng QR Code; đồng thời vận hành đường dây nóng 19001207 và tổ phản ứng nhanh để tiếp nhận, xử lý kịp thời các phản ánh của du khách.

Dù có sự can thiệp mạnh mẽ của công nghệ và hạ tầng hiện đại, linh hồn của lễ hội Chùa Hương vẫn được giữ gìn qua hình ảnh những con đò xanh thong thả xuôi ngược trên dòng suối Yến. Năm nay, nét đẹp này càng được tô đậm khi Ban tổ chức đặc biệt quan tâm đến trải nghiệm của khách đi đò. Những người lái đò không chỉ là những "người dẫn đường" mà còn là những đại sứ văn hóa, được tập huấn kỹ lưỡng về kỹ năng giao tiếp và ý thức bảo vệ môi trường thủy nội địa.

Điểm sáng đáng chú ý của năm nay là những chính sách hỗ trợ thiết thực, trực tiếp bảo vệ quyền lợi du khách. Lần đầu tiên, Ban tổ chức triển khai miễn phí trông giữ xe tại các bãi xe tập trung do Ban quản lý điều hành (áp dụng cho xe ô tô từ 10 chỗ trở lên và xe dịch vụ). Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho các đoàn khách lớn mà còn xóa bỏ triệt để vấn nạn "chặt chém" tại các bãi gửi xe tự phát dọc đường vào khu di tích.

Sau mùa lễ hội, chùa Hương tiếp tục được định hướng phát triển thành điểm đến du lịch quanh năm.Từ tháng 5 đến tháng 12/2026, địa phương đẩy mạnh du lịch văn hóa tâm linh, du lịch trải nghiệm trên 4 tuyến: Hương-Thiên, Tuyết Sơn, Long Vân và Thanh Sơn.

Địa phương sẽ tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cấp thành phố, quốc gia và quốc tế, nhất là dịp Phật Đản, mùa hoa sen, hoa súng, hoa mơ nhằm thu hút du khách trong nước và quốc tế. Các sản phẩm đặc sản như mơ Hương Tích, rau sắng Chùa Hương, củ mài Hoài Sơn sẽ được mở rộng diện tích, xây dựng thương hiệu. Các hoạt động như hội chợ sản phẩm địa phương, khu check-in, đi bộ về nguồn đất Phật, ngồi thiền, giải thể thao, cuộc thi ảnh… sẽ được tổ chức thường xuyên để tạo sức hút quanh năm.

Dù chưa khai hội, song Chùa Hương đã thu hút rất đông khách trẩy hội đầu năm. Theo thống kê của Ban Tổ chức, trong 3 ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ 2026, chùa Hương đã đón hơn 60.000 lượt khách tham quan, trẩy hội. Riêng ngày 18/2/2026 (mùng 2 Tết), lượng khách đến chùa Hương ước đạt gần 20.000 lượt, cho thấy sức hút lớn của lễ hội ngay từ những ngày đầu năm. 

Với mật độ con người cộng với trường độ không gian và thời gian vô cùng rộng lớn, khiến cho nơi đây xứng danh là “lễ hội vui nhất trời Nam”.

“Lễ hội vui nhất trời Nam”

Chùa Hương (Hương Sơn) là một quần thể di tích và danh lam thắng cảnh nổi tiếng thuộc ở xã Hương Sơn, Hà Nội, gồm 21 ngôi chùa, động thờ Phật, đền thờ Thần theo tín ngưỡng nông nghiệp bản địa và gắn liền với Phật giáo Đạo tràng, nơi tu hành đắc đạo của Bồ Tát Quán Thế Âm (thường gọi là Bà Chúa Ba). Quần thể Hương Sơn được xây dựng từ đời Lê Thánh Tông (1442-1497), đã trải qua 11 đời Tổ sư.

Chùa Hương không chỉ nổi tiếng với động Hương Tích, Hinh Bồng, chùa Thiên Trù, Thanh Sơn, Tuyết Sơn… xen lẫn với rừng núi, hoa lá cỏ cây mà còn được tôn vinh bởi Hương Sơn nằm trong cái nôi văn hóa đặc sắc, với các phong tục, nếp sống sinh hoạt đặc trưng của làng quê Việt Nam.

Chùa Hương còn là một nơi có bề dầy lịch sử: lịch sử hoạt động của nghĩa quân chống Pháp; lịch sử cách mạng và kháng chiến; một địa điểm khảo cổ học; một vùng quê có truyền thống cần cù, dũng cảm; một vùng rừng núi ở giữa là đồng bằng, với nhiều đặc sản quý...

Điểm đến đầu tiên của hành trình trẩy hội chùa Hương là đền Trình hay còn gọi là Ngũ Nhạc Linh Từ, một ngôi đền nhỏ nằm dưới chân núi bên bìa phải của dòng suối Yến, cách bến đò khoảng 500 m. Tiếp đến là Chùa Thiên Trù. Chùa có kết cấu hài hòa từ tam bảo, tiền đường đến nhà thờ tổ, nhà thờ mẫu… Đứng giữa sân chùa có thể cảm nhận được sự tráng lệ, kỳ vĩ của cảnh chùa, núi non.

Từ chùa Thiên Trù rẽ phải là hành trình đến động Hương Tích. Lối lên động quanh co, được phủ trắng bởi hoa đại. Nhìn từ bên ngoài, động như một hàm rồng khổng lồ, thênh thang và sâu hun hút. Ngay chính giữa động là hòn thạch nhũ lớn có tên là Đụn Gạo. Tưởng như người xưa đã đem những thứ, như: lợn mẹ, lợn con, đụn rơm, đụn gạo, quả bòng trái bưởi, cây bạc, cây vàng, khánh đá, cà sa nhũ Phật… vào hang động để thưởng ngoạn và cất giữ muôn đời cho con cháu. Lại có dòng sữa mẹ ngày đêm tí tách rơi nhỏ giọt, làm cho không khí trong hang lúc nào cũng mát lạnh. Không khí mát lạnh cùng với những nhũ đá “long lanh như gấm dệt” làm cho Hương Sơn xứng tầm với tên gọi “kỳ quan” của tạo hóa.

Chùa Giải Oan cũng là một trong những địa điểm đáng chú ý trong quần thể Hương Sơn. Chùa được dựng ở lưng chừng núi Long Tuyền. Trước chùa có suối chín nguồn gọi là suối Giải Oan. Trong chùa có một cái giếng, nước giếng trong vắt, quanh năm không bao giờ cạn. Tương truyền đây chính là nơi đức Bồ Tát Quan Âm Diệu Thiện đã dùng để tắm, tẩy sạch bụi trần trước khi vào cõi Phật nên người đời gọi giếng này là giếng Giải Oan.

Chùa Hương còn nổi tiếng với các di tích Phật giáo. Tháp Chân Tịnh là một công trình kiến trúc Phật giáo trong khuôn viên chùa. Tháp có cấu trúc 3 tầng mái cao 8,5m, lắp ghép hoàn toàn bằng đá xanh, với 53 tảng đá lớn nhỏ (có tảng đá nặng tới 2,5 tấn) được khai thác, sơ chế từ núi Nhồi, tỉnh Thanh Hóa. Việc xây dựng tháp hoàn toàn theo phương pháp cổ: các viên đá lớn nhỏ đều có mộng, cá khi lắp ráp vào là chồng khít lên nhau, không dùng vôi vữa…

Quần thể danh thắng Chùa Hương đã được xếp hạng là Di tích quốc gia năm 1962 và Di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 12/2017. Tháng 1/2025, Di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương được công nhận khu du lịch cấp thành phố.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cách tiếp cận bài bản và định hướng phát triển dài hạn, Lễ hội du lịch Chùa Hương năm 2026 được kỳ vọng không chỉ là mùa lễ hội an toàn, văn minh, chất lượng mà còn là bước đệm quan trọng để khẳng định vị thế của Chùa Hương trên bản đồ du lịch văn hóa – tâm linh quốc gia và quốc tế.