Ngày 25/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cùng đoàn công tác đã đi kiểm tra thực tế công tác phòng, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại một số địa phương của tỉnh.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc với các địa phương về công tác phòng, chống khai thác IUU.
Báo cáo tới đoàn công tác, đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi thông tin, tính đến ngày 22/5, toàn tỉnh hiện có 4.960 tàu cá; trong đó 100% tàu cá đã đăng ký và được cập nhật lên VNFishbase; không có tàu nào không đủ điều kiện để đăng ký.
Về cấp giấy phép khai thác thủy sản, có 4.793/4.793 tàu cá đang hoạt động, chiếm tỷ lệ 100%; tàu cá không đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép là 67 tàu, chiếm tỷ lệ 1,38% so với tổng số tàu đã đăng ký.
Toàn tỉnh hiện còn 67 tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU (không đủ điều kiện cấp giấy phép khai thác thủy sản); trong đó có nhóm 40 tàu cá đang neo đậu ngoài tỉnh (38 tàu nắm chắc vị trí và 2 tàu chưa xác định vị trí) và nhóm 27 tàu cá đang neo đậu trong tỉnh. Nhìn chung, công tác quản lý tàu cá đảm bảo theo yêu cầu.
Các địa phương đã giao cán bộ đảng viên quản lý theo dõi vị trí neo đậu và phối hợp thông báo với các lực lượng kiên quyết không để cho tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác trên biển, xử lý nghiêm khi phát hiện vi phạm. Tuy nhiên, một số nơi vẫn chưa kiện toàn Ban chỉ đạo IUU, thành lập Tổ giúp việc về IUU, chưa ban hành kế hoạch về chống khai thác IUU để chỉ đạo, tổ chức thực hiện...
Theo UBND phường Trà Câu, toàn phường hiện có 489 tàu cá; trong đó, 53 tàu có chiều dài dưới 6 mét được cấp giấy xác nhận quản lý tàu cá và 436 tàu từ 6 mét trở lên đã đăng ký. Đáng chú ý, 100% tàu cá trên địa bàn đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Hiện còn 4 tàu cá hết hạn đăng kiểm, địa phương đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn theo dõi, hướng dẫn chủ tàu khẩn trương thực hiện đăng kiểm theo quy định.
Đối với tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), hiện có 1 tàu mang số hiệu QNg 94138-TS đang neo đậu tại cảng Mỹ Á. Tàu đã được niêm phong, không cho đưa ngư lưới cụ lên tàu, đồng thời gắn biển nhận dạng “Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động” và bố trí cán bộ thường xuyên theo dõi, giám sát.
Phó Chủ tịch UBND phường Trà Câu Nguyễn Thế Vĩnh cho biết, thời gian qua, thực hiện Quyết định 479 và Kế hoạch 127 của UBND tỉnh về triển khai các khuyến nghị của Đoàn Thanh tra EC lần thứ 5 liên quan công tác chống khai thác IUU, địa phương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt; đồng thời tăng cường tuyên truyền các quy định pháp luật đến ngư dân, chủ tàu và các cơ sở thu mua thủy sản.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định về đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thủy sản; lắp đặt, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình; ghi, nộp nhật ký khai thác; không vi phạm khai thác ở vùng biển nước ngoài và chấp hành nghiêm các quy định trong hoạt động khai thác thủy sản. Cùng với đó, địa phương cũng phổ biến các chế tài xử lý vi phạm nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành của ngư dân trong công tác chống khai thác IUU.
Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, công tác quản lý đội tàu cá trên địa bàn ngày càng chặt chẽ hơn. Các tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU đều được theo dõi, giám sát nghiêm ngặt, thực hiện niêm phong đúng quy định, không để phát sinh vi phạm. Riêng trong tháng 5/2026, trên địa bàn phường không phát hiện tàu cá vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển (áo trắng) trao đổi với ngư dân phường Sa Huỳnh về công tác phòng, chống IUU.
Qua rà soát đến ngày 22/5, toàn phường Sa Huỳnh hiện có 1.210 tàu cá; trong đó có 182 tàu dưới 6 mét, 106 tàu từ 6 mét đến dưới 12 mét, 96 tàu từ 12 mét đến dưới 15 mét, 822 tàu từ 15 mét đến dưới 24 mét và 4 tàu trên 24 mét.
Hiện địa phương còn 26 tàu cá thuộc diện nguy cơ cao vi phạm IUU đang được các lực lượng chức năng theo dõi, quản lý chặt chẽ (Phòng thi hành án khu vực 6 theo dõi 17 tàu cá; phường Sa Huỳnh theo dõi 9 tàu cá). Có 64 tàu cá đã hết hạn Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá...
Ông Lê Duy Bảo, Phó chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh cho hay, bên cạnh công tác rà soát, quản lý đội tàu, UBND phường Sa Huỳnh còn phối hợp với Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh Quảng Ngãi, Đồn Biên phòng Sa Huỳnh, Công an phường cùng các đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền pháp luật thủy sản bằng nhiều hình thức như:
Tuyên truyền trực tiếp tại các cuộc họp dân, kiểm tra thực tế vị trí tàu cá và vận động các chủ tàu có nguy cơ cao chấp hành nghiêm quy định về khai thác hải sản. Ngoài ra, địa phương tiến hành niêm yết công khai danh sách tàu cá nguy cơ cao, danh sách tàu hết hạn đăng kiểm; phối hợp đóng biển niêm phong các tàu cá neo đậu trên địa bàn và đôn đốc các chủ tàu khẩn trương hoàn thiện thủ tục đăng kiểm theo quy định.
Theo ông Bảo, công tác thực thi pháp luật cũng được tăng cường khi UBND phường phối hợp với Đồn Biên phòng Sa Huỳnh xác minh, làm việc với các trường hợp chậm chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; lập biên bản đôn đốc đối với các chủ tàu, thuyền trưởng cố tình chây ì, không thực hiện nghĩa vụ theo quy định.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn do phần lớn tàu cá nguy cơ cao hoạt động dài ngày ngoài địa phương hoặc tại các tỉnh phía Bắc nên khó tiếp cận để tuyên truyền, kiểm soát. Một số ngư dân vẫn cố tình ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), vượt ranh giới cho phép để khai thác hải sản trái phép; thậm chí móc nối với tàu dịch vụ hậu cần trên biển nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng. Thêm vào đó, nhiều tàu cá đã chìm, giải bản, bán phế liệu hoặc bị ngân hàng thu hồi nhưng chưa hoàn tất thủ tục xóa đăng ký vẫn nằm trong danh sách tàu nguy cơ cao, gây áp lực lớn cho công tác quản lý.
“Trước thực trạng này, UBND phường Sa Huỳnh kiến nghị Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh sớm rà soát, xóa đăng ký đối với các tàu không còn hoạt động; tăng cường phối hợp liên tỉnh để quản lý, giám sát các tàu cá hoạt động lưu động, kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ hồ sơ, thủ tục theo quy định. Địa phương cũng đề nghị cấp trên quan tâm hỗ trợ kinh phí nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC)”- ông Lê Duy Bảo nói.
Tại phường Đức Phổ, số tàu nguy cơ cao vi phạm IUU là 2 tàu, gồm: Tàu Qng 48910-TS, hiện đã bàn giao tài sản cho người mua tài sản thông qua đấu giá, đang neo đậu tại sông Trường, phường Đức Phổ; tàu Qng 94682-TS hiện đang neo đậu tại triền đà ông Thi - Mỹ Á...
Qua làm việc với các địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển yêu cầu, các địa phương, đơn vị liên quan triển khai quyết liệt công tác chống khai thác IUU theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Địa phương nào để xảy ra tồn tại, vi phạm thì địa phương đó phải chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh và các cấp có thẩm quyền. Các cảng cá trên địa bàn tỉnh phải được thường xuyên kiểm tra, đánh giá rõ hiệu quả hoạt động; trường hợp quản lý kém hiệu quả, không đáp ứng yêu cầu thì xem xét giao lại cho địa phương quản lý tập trung một đầu mối và chịu trách nhiệm toàn diện.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển (thứ hai từ trái sang) kiểm tra công tác phòng, chống IUU tại cảng cá Mỹ Á, phường Trà Câu.
Ông Đỗ Tâm Hiển đề nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi chủ trì, phối hợp với các địa phương triển khai quyết định giải bản tàu cá, sớm loại bỏ các tàu nguy cơ cao, tàu không đủ điều kiện hoạt động nhưng vẫn neo đậu, nằm bờ; đồng thời rà soát, kiểm tra hệ thống cảng cá, hạ tầng nghề cá để tích hợp quản lý đồng bộ. Riêng việc đầu tư nạo vét cảng cá Mỹ Á phải bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, nghiên cứu phương án đấu giá, xác định trữ lượng, lập thiết kế kỹ thuật và lựa chọn đơn vị đủ năng lực thực hiện.
Đối với nghề khai thác cá kiếm, cá ngừ vây vàng, Ban Quản lý các cảng cá phải thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ việc truy xuất nguồn gốc, đặc biệt kiểm soát nghiêm chất lượng thủy sản sau khai thác nhằm đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU.
Lãnh đạo UBND tỉnh cũng yêu cầu cơ quan Thi hành án khẩn trương xử lý các tàu cá bị kê biên liên quan đến ngân hàng và các vụ việc đã có kết luận xét xử, bảo đảm thời gian nhanh nhất để phục vụ hiệu quả công tác chống khai thác IUU. Quá trình thi hành án phải thông báo bằng văn bản cho lực lượng Biên phòng và chính quyền địa phương để quản lý chặt chẽ việc mua bán, sang nhượng tàu cá, tránh tình trạng không xác định được chủ tàu hoặc nơi hoạt động sau khi bán.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Quảng Ngãi có nhiệm vụ chỉ đạo các ngân hàng liên quan khẩn trương xử lý các tàu cá vay vốn đang neo đậu ngoài tỉnh, không rõ vị trí hoạt động; đồng thời báo cáo UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, xử lý kịp thời.
“Ban Quản lý cảng cá, chính quyền địa phương cũng phải chủ động xác định vùng neo đậu cho tàu cá; trong đó khu vực Sa Huỳnh cần nghiên cứu phương án xử lý các tàu hư hỏng, xuống cấp, không còn sử dụng gây ô nhiễm môi trường trong vùng cảng. Song song đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực thủy sản, từ đăng kiểm tàu cá, giám sát hoạt động khai thác trên biển đến truy xuất nguồn gốc thủy sản nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và ngăn chặn khai thác IUU”- Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển nói.