Keirin, bộ môn đua xe đạp tốc độ lòng chảo có nguồn gốc từ Nhật Bản, đang ngày càng khẳng định vị trí đặc biệt của mình trong làng thể thao quốc tế.
Tại Viện Nghiên cứu Keirin, cứ 4 vận động viên được bố trí một phòng ở. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Từ cuộc đua đầu tiên được tổ chức tại Kokura, thành phố Kitakyushu, tỉnh Fukuoka vào năm 1948, Keirin đã phát triển từ một môn thể thao nội địa thành một nội dung thi đấu chính thức của Olympic kể từ Thế vận hội Sydney năm 2000. Hành trình ấy không chỉ phản ánh sức hấp dẫn của tốc độ và chiến thuật trên đường đua, mà còn cho thấy nỗ lực bền bỉ của Nhật Bản trong việc đưa một môn thể thao mang bản sắc riêng vươn ra thế giới.
Khác với nhiều nội dung xe đạp tốc độ khác, Keirin hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa thể lực, kỹ thuật, khả năng quan sát và chiến thuật trong từng khoảnh khắc. Các tay đua không chỉ cần sức bứt phá mạnh mẽ ở những vòng cuối, mà còn phải biết chọn vị trí, đọc chuyển động của đối thủ và quyết định thời điểm tăng tốc. Chính yếu tố chiến thuật này khiến Keirin trở thành một cuộc đấu trí căng thẳng trên đường đua, nơi chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể làm thay đổi toàn bộ kết quả.
Các vận động viên mới gia nhập bộ môn Keirin tự mình lắp ráp xe đạp và điều chỉnh xe đạp phù hợp với cơ thể. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Tại Nhật Bản, Keirin được tổ chức quanh năm tại nhiều trường đua trên khắp cả nước và hiện là một trong những môn thể thao chuyên nghiệp có quy mô lớn. Tính đến tháng 4/2026, Nhật Bản có khoảng 2.200 vận động viên nam và 210 vận động viên nữ tham gia thi đấu chuyên nghiệp. Quy mô này cho thấy Keirin không chỉ là một nội dung thể thao truyền thống, mà còn là một hệ thống đào tạo, thi đấu và phát triển vận động viên được tổ chức bài bản.
Một trong những trung tâm quan trọng nhất của hệ thống này là Viện Keirin Nhật Bản (JIK) tại Izu, tỉnh Shizuoka. Mỗi năm có khoảng 90 ứng viên, gồm 70 nam và 20 nữ, nhập học tại JIK vào tháng 5. Trong 10 tháng, các ứng viên này được đào tạo về học thuật, thực hành và các hoạt động đặc biệt như quản lý tinh thần. Quá trình huấn luyện tại đây không chỉ nhằm rèn luyện kỹ năng thi đấu, mà còn giúp các ứng viên hình thành ý thức kỷ luật, tinh thần tập thể và trách nhiệm xã hội cần có của một vận động viên chuyên nghiệp. Những nền tảng đào tạo ấy đã góp phần vào nỗ lực quốc tế hóa Keirin.
Các vận động viên Keirin luyện tập xuất phát tại sân lòng chảo ngoài trời. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Nhật Bản không chỉ duy trì hệ thống thi đấu trong nước, mà còn tích cực tạo điều kiện để các vận động viên quốc tế tiếp cận và trải nghiệm phong cách Keirin Nhật Bản. Các cuộc đua có sự tham gia của vận động viên quốc tế bắt đầu từ năm tài khóa 1982 với tên gọi International Keirin. Sau một thời gian gián đoạn do đại dịch COVID-19, sự kiện này trở lại với tên gọi Keirin World Series, đánh dấu bước tiếp nối trong quá trình đưa Keirin đến gần hơn với cộng đồng xe đạp thế giới.
Trước thềm Keirin World Series 2026, nhiều vận động viên hàng đầu thế giới đã đến Nhật Bản tập luyện, trong đó có các nhà vô địch Olympic và vô địch thế giới. Sự góp mặt của những vận động viên này cho thấy Keirin Nhật Bản đang trở thành điểm gặp gỡ giữa truyền thống thể thao bản địa và đỉnh cao thi đấu quốc tế.
Keirin đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài trước khi được công nhận là một nội dung chính thức tại Olympic. Để một môn thể thao ra đời tại Nhật Bản có thể bước vào hệ thống thi đấu Olympic, điều quan trọng là phải xây dựng luật thi đấu rõ ràng, môi trường đào tạo chuyên nghiệp và sức hấp dẫn đủ lớn đối với vận động viên quốc tế. Việc Keirin xuất hiện tại Thế vận hội Sydney năm 2000 vì vậy không chỉ là thành tựu của riêng môn xe đạp, mà còn là kết quả của nhiều năm quảng bá, chuẩn hóa và mở rộng giao lưu quốc tế.
Một vận động viên Keirin đang luyện tốc độ tại sân lòng chảo ngoài trời. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Một nữ vận động viên Keirin quốc tế đang tập luyện tại vòng đua lòng chảo trong nhà tại Viện Nghiên cứu Keirin. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Bên ngoài sân vận động đua xe đạp Izu, nơi đã diễn ra tranh tài bộ môn đua xe đạp lòng chảo tại Đại hội Olympics Tokyo 2020. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Các vận động viên đang luyện tập bộ môn Keirin, có xe dẫn đường. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Sân vận động đua xe đạp trong nhà Izu là đường đua xe đạp trong nhà bằng gỗ dài 250m đầu tiên ở Nhật Bản và có sức chứa 1800 chỗ ngồi. Ảnh: Nguyễn Tuyến – Pv TTXVN tại Nhật Bản
Từ Kokura năm 1948 đến Sydney năm 2000, rồi tiếp tục đến Keirin World Series 2026, hành trình của Keirin là câu chuyện về cách Nhật Bản nuôi dưỡng, chuyên nghiệp hóa và quốc tế hóa một môn thể thao của riêng mình. Với hệ thống đào tạo nghiêm túc, sự tham gia của các vận động viên hàng đầu thế giới và vị thế ngày càng rõ nét tại Olympic, Keirin đang tiếp tục mở rộng sức ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới Nhật Bản. Trên đường đua, mỗi cú bứt tốc chỉ kéo dài trong vài giây, nhưng phía sau đó là hơn bảy thập kỷ nỗ lực để biến tốc độ, kỷ luật và chiến thuật thành một di sản thể thao mang tầm quốc tế.