Theo trang National Interest, tương lai công nghiệp của Đức có thể đang phụ thuộc vào một người phụ nữ mà phần lớn người Mỹ chưa từng nghe tới: Katherina Reiche - Bộ trưởng Kinh tế và Năng lượng Đức. Theo một phong cách điềm tĩnh nhưng đầy quyết đoán của mình, bà đang dần trở thành “Quý bà thép” thầm lặng của Berlin.

Bà không phải kiểu chính trị gia thường xuyên gây chú ý trên truyền thông hay dùng những bài phát biểu đầy tính đạo đức như nhiều chính khách châu Âu hiện đại. Thay vào đó, bà nói về nhu cầu công nghiệp, chuỗi cung ứng, sản xuất quốc phòng, hạ tầng điện và ổn định lưới năng lượng.

Trong nước Đức hiện nay, điều đó gần như mang tính cách mạng.

Thủ tướng Friedrich Merz được cho là đã rất đúng đắn khi đưa bà vào nội các. Trong bối cảnh Đức đối mặt với tăng trưởng trì trệ, áp lực công nghiệp và bất ổn năng lượng, ông không chọn một chính trị gia giỏi truyền thông mạng xã hội, mà chọn một người theo chủ nghĩa hiện thực công nghiệp và năng lượng, có kinh nghiệm thực tế trong kinh doanh.

Sinh ra ở Đông Đức cũ, Reiche thuộc thế hệ chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi thực tế kinh tế – địa chính trị thay vì lý tưởng hậu Chiến tranh Lạnh. Trước khi trở lại chính trường, bà từng lãnh đạo Westenergie – một trong những tập đoàn tiện ích lớn nhất Đức – và giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Các công ty tiện ích địa phương.

Kinh nghiệm đó giúp bà hiểu rằng năng lượng không phải một khái niệm khí hậu trừu tượng. Với một nền kinh tế công nghiệp, năng lượng là nền tảng của sản xuất, năng lực cạnh tranh, tăng trưởng và sức mạnh quốc gia.

Đức nhìn lại chính sách năng lượng sau cú sốc Ukraine

Tại hội nghị CERAWeek ở Houston (Mỹ) gần đây, bà Reiche công khai chỉ trích một số quan điểm khí hậu cứng nhắc ở châu Âu. Bà cảnh báo việc chỉ dựa vào điện gió và điện mặt trời là “ngây thơ”, đồng thời phê phán các mục tiêu khí hậu “quá cứng nhắc”.

Những phát biểu này khiến bà trở thành mục tiêu công kích của phe cánh tả và các nhà hoạt động khí hậu cực đoan ở Đức. Nhưng chúng cũng phản ánh một thực tế mà giới chính trị Đức nhiều năm né tránh: các nền kinh tế công nghiệp cần nguồn điện ổn định, hạ tầng cứng và chuỗi cung ứng hoạt động hiệu quả.

Trong nhiều năm, Berlin theo đuổi chính sách năng lượng như một khát vọng đạo đức hơn là chiến lược thực tế: đóng cửa điện hạt nhân, mở rộng năng lượng tái tạo và loại bỏ nhiên liệu hóa thạch. Mô hình này chỉ vận hành được khi khí đốt giá rẻ của Nga vẫn chảy sang châu Âu.

Rồi chiến sự Ukraine nổ ra. Cuộc xung đột đã phá vỡ giả định rằng địa chính trị có thể bị đặt sau lợi ích kinh tế. Cỗ máy công nghiệp châu Âu bất ngờ nhận ra mình phụ thuộc nguy hiểm vào một đối thủ chiến lược về nguồn năng lượng nuôi sống các nhà máy.

Hiện nay, bà Reiche đứng ở trung tâm quá trình tái cấu trúc công nghiệp và năng lượng của Đức. Berlin đang xây dựng các cảng LNG, tìm kiếm chuỗi cung ứng khí đốt và hydrogen mới, tăng tốc đầu tư lưới điện, đồng thời tiếp tục mở rộng năng lượng tái tạo.

Nước Đức đang học lại một bài học cũ: sức mạnh công nghiệp đòi hỏi năng lượng ổn định và hạ tầng bền vững.

Tái vũ trang và phục hưng công nghiệp Đức

Đối với Bộ trưởng Reiche, câu chuyện không chỉ dừng ở năng lượng. Bà cho rằng an ninh năng lượng, năng lực công nghiệp, sản xuất quốc phòng và tăng trưởng kinh tế là những vấn đề gắn chặt với nhau.

Một quốc gia mạnh cần đủ cả bốn yếu tố đó.

Sau nhiều thập niên cắt giảm đầu tư quân sự, Đức hiện tung ra hàng trăm tỷ euro cho quốc phòng và đang trên đường trở thành một trong những quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới.

Reiche nhận ra sớm hơn nhiều người ở Berlin rằng tái vũ trang cũng có thể trở thành động lực phục hưng công nghiệp quốc gia. Dưới sự lãnh đạo của bà, chính phủ hỗ trợ các startup công nghệ quốc phòng mới nổi, đồng thời khuyến khích các nhà sản xuất truyền thống và nhà cung cấp ngành ô tô chuyển sang sản xuất quân sự.

Bộ của bà thậm chí còn xây dựng nền tảng kết nối các doanh nghiệp sản xuất truyền thống của Đức với các công ty quốc phòng, giúp chuyển một phần nền kinh tế công nghiệp sang chuỗi cung ứng quân sự.

Chiến lược này phản ánh niềm tin của bà Reiche rằng Đức phải tái thiết năng lực sản xuất trong nước và neo giữ ngành chế tạo trong chuỗi cung ứng của các đồng minh, nhằm giảm phụ thuộc vào những rủi ro địa chính trị và cạnh tranh giá rẻ từ châu Á.

Chính trị của kết quả thay vì biểu tượng

Trong thời đại chính trị bị chi phối bởi hình ảnh và trình diễn, bà Katherina Reiche nổi lên như một mẫu chính trị gia hiếm hoi: quan tâm đến kết quả hơn là biểu tượng.

Bà ít chú trọng xây dựng thương hiệu ý thức hệ, mà tập trung vào câu hỏi liệu Đức còn đủ sức mạnh công nghiệp, hạ tầng sản xuất và nền tảng kinh tế để duy trì vị thế cường quốc hay không.

“Quý bà thép” thầm lặng của Đức đang buộc nền kinh tế lớn nhất châu Âu đối diện với thực tế mà giới chính trị nước này từng cố tránh né suốt nhiều năm: sức mạnh công nghiệp, an ninh năng lượng và quyền lực quốc gia là những yếu tố không thể tách rời.

Và thật khó tưởng tượng rằng cố Thủ tướng Margaret Thatcher sẽ không dành sự ngưỡng mộ cho bà.