Trong khi xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, Jordan – đồng minh thân cận của Washington với khoảng 4.000 binh sĩ Mỹ đồn trú – đang trở thành mục tiêu ngày càng thường xuyên của các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái từ Tehran. Điều này không chỉ đặt quốc gia Arab vào thế khó mà còn làm dấy lên tranh luận hiếm thấy về liên minh an ninh với Mỹ.

Theo truyền thông quốc tế, ngày 20/7, còi báo động không kích vang lên khắp thủ đô Amman khi Iran phóng bốn tên lửa về phía Jordan. Quân đội nước này cho biết toàn bộ tên lửa đã bị đánh chặn hoặc rơi xuống khu vực không có người ở.

Đây chỉ là một trong nhiều vụ tấn công nhằm vào Jordan trong những tuần gần đây, khiến quốc gia này, cùng với Kuwait, trở thành một trong những mục tiêu chính của Iran giữa làn sóng đối đầu mới ở Trung Đông.

Hứng đòn thay đồng minh

Kể từ ngày 8/7, thời điểm Iran nối lại các cuộc đụng độ với Mỹ sau lệnh ngừng bắn ngắn ngủi, Tehran đã phóng ít nhất 60 tên lửa và UAV nhằm vào Jordan – gần bằng một nửa tổng số vụ tấn công trong ba tháng trước đó.

Mục tiêu chủ yếu của Iran là các căn cứ có binh sĩ Mỹ đồn trú. Dù chưa có dân thường Jordan thiệt mạng trong các cuộc tập kích, đất nước này vẫn phải hứng chịu còi báo động, các chuyến bay bị hủy và nguy cơ bất ổn an ninh, trong khi ngành du lịch – đóng góp khoảng 18% GDP – chịu ảnh hưởng đáng kể.

Điều trớ trêu là từ tháng 6 đến nay, Israel, quốc gia phát động chiến dịch quân sự chống Iran với sự phối hợp chặt chẽ của Mỹ, lại ít bị tấn công hơn Jordan.

Tranh cãi về liên minh với Mỹ

Theo chuyên gia Thomas Juneau thuộc Viện nghiên cứu Chatham House (Anh), Jordan gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc duy trì quan hệ an ninh với Washington.

"Cấu trúc an ninh của Jordan được xây dựng trên nền tảng quan hệ với Mỹ từ nhiều thập kỷ. Giới lãnh đạo nước này luôn cho rằng lợi ích của liên minh vẫn lớn hơn những rủi ro mà họ phải đối mặt", ông nhận định.

Mỹ hiện là đồng minh và nhà tài trợ lớn nhất của Jordan, cung cấp 1,65 tỷ USD viện trợ kinh tế và quân sự trong năm ngoái. Hai nước cũng đã ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng cho phép binh sĩ Mỹ hoạt động tại các căn cứ quân sự của Jordan.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Iran đã làm bùng lên làn sóng chỉ trích hiếm hoi trong nội bộ Jordan.

Khoảng 300 cựu nghị sĩ, nhà hoạt động và lãnh đạo bộ lạc đã ký thư ngỏ kêu gọi rút toàn bộ lực lượng nước ngoài khỏi lãnh thổ Jordan, cho rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ làm gia tăng nguy cơ đất nước bị lôi kéo vào một cuộc chiến mà họ không tham gia.

"Jordan không phải là một bên trong cuộc chiến này và người dân không nên phải gánh chịu hậu quả", bức thư nêu rõ.

Trong bối cảnh tự do ngôn luận tại Jordan còn nhiều hạn chế, việc xuất hiện một thư ngỏ công khai như vậy được xem là điều hiếm gặp.

Đằng sau việc Iran tăng cường tập kích Jordan

Theo cựu tướng tình báo Jordan, Saud Al-Sharafat, việc Iran tăng cường tập kích nhằm vào Jordan mang ý nghĩa chính trị nhiều hơn quân sự.

Mục tiêu của Tehran là khiến các đồng minh khu vực của Mỹ phải trả giá, đồng thời khoét sâu chia rẽ trong nội bộ Jordan bằng cách tạo ra nhận thức rằng chính phủ đang hành động vì lợi ích của Washington và Israel.

Trong nhiều năm qua, Iran vẫn cáo buộc Jordan là "công cụ của phương Tây" và chỉ trích việc Amman ký hiệp ước hòa bình với Israel từ năm 1994 cũng như hỗ trợ đánh chặn các tên lửa nhằm vào Israel kể từ cuộc đối đầu trực tiếp Israel - Iran năm 2024.

Không chỉ Jordan, nhiều quốc gia Trung Đông cũng đang phải cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro của việc gắn bó với Mỹ.

Tuy nhiên, Jordan được đánh giá là dễ tổn thương hơn cả. Quốc gia hơn 11 triệu dân này gần như không có tài nguyên thiên nhiên, phải nhập khẩu 95% nhu cầu dầu mỏ, đồng thời nằm giữa hàng loạt điểm nóng như Syria, Iraq, Israel và Bờ Tây.