Theo phân tích từ Viện Kinh tế sinh học thuộc Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Italy (CNR-Ibe) dựa trên dữ liệu ERA5-Land của Trung tâm Dự báo thời tiết tầm trung châu Âu (ECMWF), nhiệt độ trung bình ở độ cao 2m tại Italy trong mùa Hè năm nay là 24,3 độ C, vượt qua mức cao kỷ lục trước đó 23,6 độ C từng được ghi nhận hồi năm 2003. Cụ thể, đỉnh điểm của đợt nắng nóng rơi vào tháng 8 với nhiệt độ trung bình trên cả nước đạt 25,6 độ C, tăng vọt 5,2 độ C so với trung bình giai đoạn 1951-1980 và vượt 3,5 độ C so với giai đoạn chuẩn khí hậu 1991-2020. Mức nhiệt này hoàn toàn vượt xa các mức cao kỷ lục của tháng 8 từng được ghi nhận trước đó là 24,6 độ C vào năm 2024 và 24 độ C hồi năm 2017.

Đợt sóng nhiệt cực đoan này tiếp nối thời tiết mùa Xuân vốn đã đạt mức nhiệt kỷ lục 12,1 độ C. Nhà nghiên cứu Lorenzo Arcidiaco nhấn mạnh rằng lần đầu tiên trong lịch sử đo đạc, cả tháng 7 và tháng 8 đều liên tiếp lập kỷ lục nóng nhất theo từng tháng, báo hiệu 2026 nhiều khả năng sẽ trở thành năm nóng nhất từ trước đến nay.

Xét trên quy mô địa lý, tình trạng dị thường nhiệt diễn ra diện rộng trên khắp bán đảo Italy, đe dọa nghiêm trọng đến nông nghiệp và hệ sinh thái nước này. Khoảng 70% diện tích lãnh thổ Italy ghi nhận nhiệt độ tăng hơn 1 độ C so với bình thường, trong khi 40% diện tích có mức chênh lệch vượt quá 2 độ C, tập trung tại đồng bằng phía Tây Bắc và dải núi Apennines. Các trung tâm đô thị lớn như Rome, Florence và Turin đều trải qua những đợt sóng nhiệt kéo dài liên tục. Tại vùng Alpine, đợt nóng cực đoan đã khiến sông băng Marmolada ở dãy Dolomite trải qua tình trạng tan chảy và mất khối lượng băng kỷ lục.

Tại vùng Lombardy, Cơ quan bảo vệ môi trường vùng xác nhận đây là mùa Hè khắc nghiệt nhất trong 75 năm qua khi nhiệt độ trung bình tăng 3,1 độ C so với mức chuẩn giai đoạn 1991-2020. Thủ phủ kinh tế Milan đã trải qua mức nhiệt trên 30 độ C trong suốt 75 ngày Hè, với hai đợt nắng nóng diện rộng kéo dài từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 8. Đỉnh nhiệt tại Milan đạt 37,8 độ C, trong khi các khu vực đồng bằng phía Nam như Lodi, Cremona, Mantua và Brescia đều vượt mốc 39 độ C.

Dù tổng lượng mưa duy trì ở mức trung bình, nhưng sự phân bố lượng mưa lại mang tính bất thường cực đoan. Theo đó, mưa chỉ xuất hiện cục bộ dưới dạng dông lốc và mưa đá nghiêm trọng, gây thiếu hơn 50% lượng nước tưới tiêu trong giai đoạn tháng 7 và tháng 8. Dự báo từ ngày 9/9, một đợt không khí lạnh tràn xuống miền Bắc Italy sẽ khiến nhiệt độ giảm đột ngột từ 8-10 độ C, giúp hạ nhiệt cho khu vực sau chuỗi ngày nắng nóng lịch sử.

Tại Tây Ban Nha, Cơ quan khí tượng quốc gia (AEMET) ngày 9/9 cho biết nước này cũng vừa trải qua mùa Hè nóng nhất kể từ khi các dữ liệu được ghi nhận vào năm 1961, với số ngày nắng nóng kỷ lục lên tới 61 ngày kéo dài qua các tháng 6-7-8. Theo AEMET, nhiệt độ trung bình trong ba tháng này đạt 24,5 độ C, cao hơn 0,3 độ C so với kỷ lục trước đó vào năm 2025 và cao hơn 2,4 độ C so với giai đoạn chuẩn khí hậu 1991-2020.

AEMET cho biết cả 10 mùa Hè nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Ban Nha đều diễn ra trong thế kỷ 21. Số ngày nắng nóng trong mùa Hè năm nay đã xô đổ kỷ lục 41 ngày trước đó vào năm 2022. Nắng nóng bất thường không chỉ xảy ra vào mùa Hè mà còn xuất hiện vào cuối tháng 5 và đầu tháng 9. Ngày 2/9 vừa qua, đô thị El Granado ở miền Tây Nam đã ghi nhận 45,7 độ C, chạm mức nhiệt kỷ lục của tháng 9 và là mức nhiệt cao nhất tại Tây Ban Nha kể từ đầu năm đến nay.

Nắng nóng cực đoan cũng liên quan đến hàng chục nghìn ca tử vong bất thường trên khắp châu Âu, làm đảo lộn đời sống sinh hoạt của hàng triệu người ở nhiều khu vực chưa kịp thích nghi, đồng thời làm gián đoạn nền kinh tế do hạn hán và mực nước sông giảm thấp. Tại Tây Ban Nha, Viện Sức khỏe Carlos III ước tính có hơn 5.000 ca tử vong liên quan đến nắng nóng từ tháng 6-8, mức cao nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu thống kê vào năm 2015.

Nhiệt độ cao kỷ lục cũng là nguyên nhân gây ra các đợt cháy rừng, thiêu trụi nhiều diện tích đất đai. Cuối tháng 7, một trận cháy rừng chỉ cách Madrid vài chục km về phía Tây đã buộc hàng chục nghìn người phải sơ tán, được xem là vụ cháy rừng lớn nhất trong những năm gần đây của Tây Ban Nha. Theo Hệ thống Thông tin cháy rừng châu Âu (EFFIS), tính đến ngày 2/9, gần 296.000 ha đất tại Tây Ban Nha đã bị thiêu trụi.