Theo hãng tin TASS (Nga), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 29/6 cho biết Iran và Qatar đã đạt được thỏa thuận giải phóng 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa tại Qatar.

"Căn cứ theo các thỏa thuận đã đạt được, 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản của Iran đang được giữ tại Qatar sẽ được giải phóng và chuyển về nước. Công tác cần thiết để hoàn tất việc thu hồi phần tài sản còn lại cũng đang được tiếp tục", cơ quan báo chí của Tổng thống Iran dẫn lời ông Pezeshkian.

Trước đó, ngày 20/6, tạp chí Wall Street đưa tin Mỹ và Qatar đang phối hợp xây dựng một cơ chế cho phép Iran sử dụng một phần tài sản bị phong tỏa để mua hàng hóa nhân đạo.

Theo tờ báo này, trong giai đoạn đầu, Tehran có thể được tiếp cận khoản tiền 6 tỷ USD đang được giữ tại Qatar.

Khoản 6 tỷ USD nói trên là một phần trong tổng số khoảng 12 tỷ USD tài sản của Iran đang bị giữ tại Qatar, hiện trở thành “quân bài” quan trọng trong các cuộc thương lượng Mỹ - Iran nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực và khôi phục tiến trình đàm phán hạt nhân.

Theo truyền thông Mỹ, Washington và Doha đang xây dựng cơ chế cho phép Tehran tiếp cận trước 6 tỷ USD để mua hàng hóa nhân đạo như lương thực và thuốc men, trong khi các khoản giải ngân tiếp theo có thể phụ thuộc vào tiến triển đàm phán.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đang tìm cách duy trì một thỏa thuận tạm thời sau giai đoạn leo thang quân sự tại Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, tiến trình đàm phán vẫn rất mong manh do bất đồng về quyền sử dụng số tiền được giải phóng, chương trình hạt nhân của Iran và cơ chế bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz.

Giới chức Iran khẳng định mục tiêu cuối cùng của họ là thu hồi toàn bộ khoảng 12 tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa tại Qatar, trong khi Mỹ cho rằng việc giải ngân sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn và vẫn chịu cơ chế giám sát

Thông báo của Tổng thống Masoud Pezeshkian được xem là tín hiệu cho thấy Tehran muốn chứng minh với dư luận trong nước rằng các cuộc đàm phán đã mang lại lợi ích cụ thể.

Dù vậy, đến nay Mỹ và Qatar chưa xác nhận việc chuyển giao tiền, trong khi các vụ tấn công mới tại Vùng Vịnh tiếp tục đặt dấu hỏi về sự ổn định của tiến trình thương lượng.

Việc giải phóng 6 tỷ USD nếu xảy ra sẽ phần nào giảm bớt áp lực đối với nền kinh tế Iran, vốn đang chịu tác động nặng nề từ nhiều năm trừng phạt quốc tế và xung đột gần đây.

Sau thỏa thuận khung với Mỹ hồi giữa tháng 6, Iran được nới lỏng một phần hạn chế đối với xuất khẩu dầu và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn ngoại tệ ở nước ngoài. Ngân hàng Trung ương Iran đã thông báo sẽ bơm khoảng 2 tỷ USD vào nền kinh tế để hỗ trợ sản xuất, nhập khẩu hàng thiết yếu và kiềm chế lạm phát.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc tiếp cận các tài sản bị phong tỏa chỉ là bước khởi đầu. Nền kinh tế Iran vẫn đối mặt với nhiều khó khăn do hệ thống trừng phạt kéo dài, cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng bởi xung đột và lạm phát ở mức rất cao. Theo các chuyên gia, quá trình dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt và khôi phục niềm tin của nhà đầu tư quốc tế có thể mất nhiều năm, ngay cả khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran đạt thêm tiến triển.