Theo phóng viên TTXVN Trung Đông - Bắc Phi, Iran đã chủ động đề xuất lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày với Mỹ, nhằm tạo điều kiện giải quyết căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz, trong bối cảnh các cuộc không kích của Washington tiếp diễn và nguy cơ xung đột leo thang vẫn hiện hữu.
Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát
Tờ The Jerusalem Post của Israel ngày 21/7 dẫn các nguồn thạo tin cho biết đề xuất của Tehran đã được các nước trung gian gồm Qatar, Ai Cập, Oman và Pakistan chuyển tới phía Mỹ. Các bên trung gian cũng đang thảo luận một số phương án bổ sung, trong đó có việc thiết lập một "hành lang trung lập" giữa vùng biển do Oman và Iran kiểm soát để bảo đảm tàu thương mại có thể lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết Mỹ mong muốn một lệnh ngừng bắn có thời hạn dài hơn, đồng thời yêu cầu hai bên đạt được những thỏa thuận bước đầu về bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz trước khi bất kỳ lệnh ngừng bắn nào có hiệu lực. Một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đã bác bỏ đề xuất của Iran, cho rằng kế hoạch này "phi lý" và chưa đáp ứng các yêu cầu của Washington.
Một quan chức Mỹ nhấn mạnh Tổng thống Trump vẫn kiên quyết buộc Iran "phải trả giá" vì các hành động mà Washington cho là vi phạm bản ghi nhớ giữa hai nước cũng như các vụ tấn công khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Quan chức này khẳng định các hoạt động quân sự của Mỹ sẽ tiếp tục cho đến khi Tổng thống Trump quyết định thay đổi cách tiếp cận, dù các cuộc tiếp xúc giữa hai bên vẫn đang được duy trì.
Liên quan đến Israel, tối 20/7, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã triệu tập cuộc họp tham vấn an ninh kéo dài hơn 5 giờ. Sau cuộc họp, Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich cho biết Israel không có lợi ích khi tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhận định việc duy trì nguyên trạng hiện nay là lựa chọn phù hợp nhất đối với nước này.
Trong một diễn biến khác, hàng loạt hãng hàng không quốc tế tiếp tục đình chỉ các chuyến bay đến Trung Đông khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động hàng không và vận tải trong khu vực. Diễn biến này đã làm gián đoạn quá trình phục hồi của ngành hàng không Trung Đông sau khi nhiều đường bay từng được nối lại trong thời gian gần đây.
Hãng hàng không Air France thông báo tiếp tục lùi thời điểm khôi phục các chuyến bay đến Riyadh tới ngày 24/7, Dubai vào ngày 27/7 và Beirut là vào ngày 2/8. Việc nối lại khai thác sẽ phụ thuộc vào đánh giá tình hình an ninh thực tế.
Trong khi đó, hãng hàng không Singapore Airlines kéo dài thời gian đình chỉ các chuyến bay đến Dubai đến ngày 24/10, thay vì dự kiến nối lại từ ngày 2/8. Hãng hàng không giá rẻ Scoot, công ty con của Singapore Airlines, tiếp tục dừng khai thác đường bay Singapore–Jeddah đến ngày 8/8.
Về phần mình, hãng hàng không British Airways cũng quyết định lùi thời điểm nối lại các chuyến bay đến Dubai, đồng thời cắt giảm tần suất khai thác một số đường bay trong khu vực, trong đó các chuyến bay đến Doha sẽ giảm từ hai chuyến xuống còn một chuyến mỗi ngày kể từ ngày 1/8, còn các chuyến bay đến Riyadh giảm từ hai xuống một chuyến mỗi ngày từ ngày 8/8. Riêng đường bay đến Jeddah đã bị dừng khai thác vô thời hạn.
Nhiều hãng hàng không khác cũng áp dụng các biện pháp tương tự, như KLM, Lufthansa, Swiss, Cathay Pacific, Finnair, Air Canada và Air Astana.
Việc nhiều hãng hàng không lớn tiếp tục điều chỉnh lịch khai thác cho thấy các doanh nghiệp vận tải hàng không vẫn đánh giá rủi ro an ninh tại Trung Đông ở mức cao. Ngoài ảnh hưởng đến hoạt động đi lại của hành khách, việc phải tránh một số không phận và kéo dài thời gian đình chỉ các đường bay được dự báo sẽ làm tăng chi phí khai thác, ảnh hưởng đến vận tải hàng hóa, du lịch và chuỗi cung ứng tại khu vực Vùng Vịnh trong thời gian tới.
Trong khi đó, xung đột leo thang giữa Mỹ và Iran cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng không dân dụng tại Israel, khiến sân bay quốc tế Ben Gurion có thể phải hủy khoảng 30 chuyến bay chở khách mỗi ngày từ đầu tháng 8, ngay cả khi Iran không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Israel.
Một cuộc họp khẩn đã được tổ chức ngày 20/7 tại sân bay Ben Gurion với sự tham dự của Bộ trưởng Giao thông Miri Regev, lãnh đạo Bộ Giao thông, Cơ quan Quản lý sân bay Israel cùng các chuyên gia liên quan để đánh giá tác động của việc quân đội Mỹ tăng cường triển khai máy bay tiếp dầu tại Israel.
Tại cuộc họp, các bên nhận định nếu Mỹ điều thêm 7 máy bay tiếp dầu đến sân bay Ben Gurion, nâng tổng số lên 40 chiếc, sân bay sẽ buộc phải hủy khoảng 30 chuyến bay thương mại mỗi ngày kể từ ngày 1/8. Ước tính khoảng 5.000 hành khách sẽ bị ảnh hưởng mỗi ngày trong giai đoạn cao điểm du lịch mùa Hè.
Không chỉ sân bay Ben Gurion, các sân bay khác của Israel cũng đang chịu áp lực do sự hiện diện ngày càng lớn của máy bay tiếp dầu Mỹ. Hiện sân bay Ramon gần thành phố Eilat đang tiếp nhận 28 máy bay Mỹ, trong khi hơn 10 máy bay tiếp dầu khác được triển khai tại các căn cứ của Không quân Israel trên cả nước.
Tuần trước, Bộ Giao thông Israel cho biết Mỹ và Israel đã thống nhất giảm số lượng máy bay tiếp dầu đồn trú tại sân bay Ben Gurion xuống còn 20 chiếc trước ngày 21/7, số còn lại sẽ được chuyển đến các căn cứ quân sự do Bộ Quốc phòng Israel chỉ định. Theo bộ này, kế hoạch nhằm bảo đảm các hoạt động quân sự cần thiết của Mỹ nhưng vẫn duy trì hoạt động hàng không dân dụng và hạn chế tối đa việc hủy chuyến trong mùa du lịch.
Tuy nhiên, Bộ Giao thông Israel hiện không còn kỳ vọng Mỹ sẽ điều chuyển số máy bay tiếp dầu khỏi sân bay Ben Gurion, mà đang chuẩn bị phương án ứng phó với khả năng số lượng máy bay quân sự tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Điều này làm dấy lên lo ngại hoạt động hàng không dân dụng tại cửa ngõ hàng không lớn nhất Israel sẽ tiếp tục bị gián đoạn nếu căng thẳng giữa Mỹ và Iran kéo dài.