Theo Wall Street Journal ngày 18/2, trong bối cảnh các mối đe dọa quân sự từ Mỹ ngày càng gia tăng, Iran đang tiến hành một chiến dịch chuẩn bị cho một cuộc chiến toàn diện tiềm tàng. Từ việc tái cấu trúc hệ thống chỉ huy, phô trương sức mạnh hải quân tại các tuyến đường huyết mạch đến việc gia cố các công sự hạt nhân sâu dưới lòng đất, Tehran đang gửi đi thông điệp sẵn sàng cho một cuộc xung đột trực diện nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại.

“Iran đang đối mặt với mối đe dọa quân sự tồi tệ nhất kể từ năm 1988”, khi cuộc chiến kéo dài 8 năm với Iraq kết thúc, theo Farzan Sabet, nhà phân tích về Iran và an ninh Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Geneva ở Thụy Sĩ. “Iran đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công bằng cách đặt lực lượng an ninh và lãnh đạo chính trị trong tình trạng báo động cao để ngăn chặn việc bị gián đoạn chuỗi chỉ huy và bảo vệ các cơ sở hạt nhân của mình”, chuyên gia Sabet nhấn mạnh.

Các quan chức Iran đã đưa ra một số nhượng bộ để theo đuổi một thỏa thuận hạt nhân, nhưng Phó Tổng thống JD Vance hôm 18/2 cho biết các đề nghị này vẫn chưa đáp ứng được lằn ranh đỏ do Mỹ đặt ra, vốn muốn Iran bị tước bỏ khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân. Mặc dù Ngoại trưởng Iran công khai nói rằng các cuộc đàm phán đã có tiến triển, nhưng chính phủ hiện lo ngại rằng khoảng cách giữa những gì Tehran sẵn sàng đề nghị và những gì Washington sẵn sàng chấp nhận nguy cơ là không thể thu hẹp, một quan chức Iran cho biết.

Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, lưu ý mặc dù Iran không muốn chiến tranh, nhưng nước này đã sẵn sàng nếu chiến tranh nổ ra. “Chúng tôi đã xem xét những điểm yếu của mình và khắc phục chúng”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn.

Trước nguy cơ về một cuộc tấn công có thể làm tê liệt chuỗi chỉ huy, đầu tháng này, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã kích hoạt lại chiến lược "phòng thủ kết hợp" (mosaic defense), cho phép các chỉ huy tự chủ ra lệnh cho các đơn vị của mình. Chiến lược này được thiết kế để giúp Iran kiên cường hơn trước các cuộc tấn công từ nước ngoài.

Triển khai quân sự

Iran đang phô trương sức mạnh quân sự hết mức có thể, gửi đi thông điệp rằng lực lượng vũ trang của họ có khả năng làm gián đoạn hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu và tấn công các lợi ích của Mỹ trên khắp Trung Đông.

Các đơn vị hải quân thuộc lực lượng IRGC đã được triển khai đến eo biển Hormuz trong tuần này. Tuyến đường thủy chiến lược trên nối liền Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương rộng lớn hơn và khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới đi qua đây.

Các đoạn phim từ truyền thông nhà nước Iran cho thấy các dàn tên lửa hành trình được ngụy trang trên xe tải dọc bờ biển và lắp đặt trên các tàu tốc độ cao. Chỉ huy hải quân IRGC Alireza Tangsiri tuyên bố tuyến đường thủy này đang được đặt dưới sự giám sát 24/7.

Theo truyền thông nhà nước Iran và Nga, một tàu chiến Nga đã đến eo biển Hormuz và cập cảng thị trấn Bandar Abbas của Iran để chuẩn bị cho cuộc tập trận quân sự dự kiến ​​diễn ra vào ngày 19/2.

Cuộc tập trận đang diễn ra không xa tàu sân bay USS Abraham Lincoln, hiện đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Oman.

Cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel hồi tháng 6 năm ngoái đã phơi bày một số hạn chế quân sự của Iran và những điểm yếu của các lực lượng dân quân thân Tehran trong khu vực như Hezbollah ở Liban. Nhưng điều đó cũng mang lại cho Iran cơ hội để thử nghiệm và hoàn thiện chiến thuật chiến tranh của mình, cải thiện tỷ lệ bắn trúng của các tên lửa tầm xa khi cuộc chiến tiếp diễn.

Tehran ước tính sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có khả năng tấn công tới tận Israel. Nước này cũng có kho dự trữ đáng kể các tên lửa tầm ngắn có khả năng vươn tới các căn cứ của Mỹ ở Vịnh Ba Tư và các tàu chiến ở eo biển Hormuz, cùng với kho dự trữ lớn các tên lửa hành trình chống hạm và ngư lôi.

Theo truyền thông nhà nước, Iran đã thử nghiệm hệ thống phòng không của mình trong một loạt cuộc tập trận gần đây tập trung vào việc ứng phó với các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái và tên lửa có thể xảy ra tại các địa điểm nhạy cảm, bao gồm cả các địa điểm hạt nhân.

Ali Nasiri, quan chức quản lý khủng hoảng, cho biết với truyền thông nhà nước Iran vào cuối tháng 1 vừa qua rằng chính quyền thành phố Tehran đã xác định các ga tàu điện ngầm, bãi đậu xe và các địa điểm khác có thể được sử dụng làm hầm trú bom. 

Tăng cường an ninh cho các địa điểm hạt nhân

Theo hình ảnh vệ tinh được Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington D.C., công bố và phân tích, Iran cũng đang tiến hành các công việc tại các địa điểm hạt nhân của mình để tăng cường khả năng bảo vệ chúng khỏi các cuộc tấn công.

Các hình ảnh vệ tinh cho thấy Tehran đã và đang củng cố các lối vào đường hầm tại khu vực Isfahan - nơi Iran được cho là đã cất giữ phần lớn uranium được làm giàu cao và bị hư hại nặng nề trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi tháng 6 năm ngoái - và tại một hệ thống đường hầm ngầm sâu dưới lòng đất ở khu vực được gọi là Núi Pickaxe.

Các đường hầm Pickaxe, mà các quan chức phương Tây cho rằng Iran đã xây dựng trong nhiều năm, đã không bị Mỹ hay Israel nhắm mục tiêu vào mùa hè năm ngoái. Các quan chức phương Tây và Israel tin rằng Iran đang phát triển các đường hầm này để thực hiện các hoạt động hạt nhân bí mật, bao gồm cả việc làm giàu uranium. Hình ảnh tại Pickaxe cho thấy sự di chuyển của các phương tiện bao gồm xe tải chở vật liệu, xe trộn xi măng và cần cẩu tại công trường để đổ bê tông, đá và đất nhằm gia cố các lối vào đường hầm.

Viện nghiên cứu trên cho biết trong một báo cáo rằng công trình này được thiết kế để "làm giảm thiểu bất kỳ cuộc không kích tiềm tàng nào và cũng gây khó khăn cho việc tiếp cận trên mặt đất trong một cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm vào bên trong". Tại khu quân sự Parchin, một lớp vỏ bê tông mới cũng đã được dựng lên để bao phủ các tòa nhà từng bị hư hại, nhằm bảo mật các hoạt động nghiên cứu bên trong.

Dù các nhà lãnh đạo Iran vẫn tuyên bố theo đuổi một thỏa thuận hạt nhân, nhưng sự chuẩn bị quân sự quyết liệt này phản ánh niềm tin của họ rằng an ninh quốc gia đang bị đe dọa. Khoảng cách giữa những gì Tehran sẵn sàng nhượng bộ và "lằn ranh đỏ" của Washington đang tạo ra một tình thế đối đầu căng thẳng tại Trung Đông.