Phát biểu bên lề Diễn đàn Ngoại giao Antalya ngày 17/4, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nhấn mạnh Tehran không chấp nhận các thỏa thuận mang tính tạm thời. Theo ông, bất kỳ giải pháp nào cũng phải bao trùm toàn bộ các điểm nóng “từ Liban đến Biển Đỏ”, và đây là “lằn ranh đỏ” trong lập trường của Iran.

Liên quan tới eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, ông Khatibzadeh cho biết về nguyên tắc, khu vực này luôn được duy trì trạng thái mở nhằm bảo đảm lưu thông hàng hải, dù nằm trong vùng lãnh hải của Iran. Tuy nhiên, ông đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel là những bên làm gia tăng bất ổn, ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại toàn cầu.

Trên thực tế, căng thẳng leo thang thời gian qua đã khiến hoạt động qua eo biển Hormuz bị gián đoạn đáng kể. Dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler cho thấy 3 tàu chở dầu của Iran - Deep Sea, Sonia I và Diona - với tổng cộng khoảng 5 triệu thùng dầu thô đã trở thành những chuyến tàu đầu tiên rời Vịnh Persian và đi qua eo biển này kể từ khi Mỹ áp đặt các biện pháp phong tỏa nhằm hạn chế xuất khẩu dầu của Tehran.

Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh việc Iran tuyên bố mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz đối với tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn tại Liban.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, thông tin trên được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi xác nhận việc lưu thông sẽ được duy trì thông suốt trong giai đoạn này. Tuy nhiên, Washington cũng nhấn mạnh các biện pháp phong tỏa hải quân nhằm vào Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi các thỏa thuận song phương được hoàn tất.

Không chỉ dừng ở các động thái song phương, nỗ lực ngoại giao đa phương cũng đang được thúc đẩy. Ngày 17/4 tại Moskva, Hội đồng Ngoại trưởng các nước thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG) đã thông qua Tuyên bố về tình hình Vịnh Persian, tái khẳng định cam kết duy trì hòa bình và an ninh quốc tế theo Hiến chương Liên hợp quốc. Tuyên bố nhấn mạnh việc sử dụng vũ lực là "không thể chấp nhận được", đồng thời kêu gọi giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở đối thoại và tôn trọng lẫn nhau.

Theo phóng viên TTXVN tại Moskva, Hội đồng Ngoại trưởng các nước SNG bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình quân sự - chính trị căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là những thiệt hại đối với dân thường, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang và sớm nối lại các nỗ lực chính trị, ngoại giao. Các ngoại trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Iran cũng như các quốc gia Arab vùng Vịnh.

Căng thẳng gia tăng cũng buộc ngành vận tải biển toàn cầu phải tìm cách thích ứng. Tại London, các công ty bảo hiểm hàng hải đã triển khai gói bảo hiểm chiến tranh trị giá 1 tỷ USD nhằm hỗ trợ tàu thương mại tiếp tục hoạt động qua eo biển Hormuz. Công ty Beazley dẫn đầu một “liên danh bảo hiểm chiến tranh hàng hải”, cung cấp thêm năng lực bảo hiểm trong bối cảnh rủi ro gia tăng nhanh chóng. Theo Tổng Giám đốc Adrian Cox, sáng kiến này nhằm góp phần duy trì dòng chảy thương mại toàn cầu giữa lúc bất ổn lan rộng.

Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2 vừa qua sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh. Theo Trung tâm Thương mại Hàng hải Anh, khoảng 30 tàu đã bị tấn công hoặc trở thành mục tiêu trong khu vực. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định nguyên nhân chính khiến lưu lượng sụt giảm không nằm ở yếu tố bảo hiểm, mà chủ yếu xuất phát từ lo ngại về an toàn cho thủy thủ đoàn trong môi trường rủi ro cao.