Theo kênh Al Jazeera, hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thông qua nghị quyết cáo buộc Iran vi phạm các nghĩa vụ theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT), đồng thời chuyển vấn đề lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (UNSC). Tehran bác bỏ, cho rằng chiến sự khiến việc thanh sát các cơ sở hạt nhân không thể diễn ra an toàn.

Nghị quyết được Mỹ cùng ba đồng minh châu Âu là Anh, Pháp và Đức ủng hộ, bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về việc Iran tiếp tục không tuân thủ các nghĩa vụ theo NPT. Đây là lần đầu trong 20 năm IAEA thông qua một nghị quyết như vậy đối với Tehran.

Theo NPT, Iran không được phát triển vũ khí hạt nhân và phải cho phép IAEA tiến hành các hoạt động giám sát nhằm xác nhận vật liệu hạt nhân được sử dụng cho mục đích hòa bình.

Tuy nhiên, IAEA đã không thể tiếp cận những cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran kể từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6/2025. Các cơ sở tại Fordow, Natanz và Isfahan đều bị Mỹ và Israel tấn công.

IAEA cho rằng việc thiếu thông tin về vật liệu hạt nhân mà Iran từng khai báo, cùng việc không thể tiếp cận các cơ sở để xác minh, đang tạo ra mối quan ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân cần được giải quyết khẩn cấp. Cơ quan này kêu gọi Tehran tham gia các cuộc đàm phán nhằm củng cố niềm tin quốc tế rằng chương trình hạt nhân của Iran hoàn toàn vì mục đích hòa bình.

Iran chỉ trích nghị quyết là “vô căn cứ” và mang động cơ chính trị. Reza Najafi, đại diện Iran tại các tổ chức quốc tế ở Vienna, cho biết Tehran không đình chỉ nghĩa vụ giám sát hạt nhân nhưng không thể bảo đảm an toàn cho các thanh sát viên khi chiến sự vẫn tiếp diễn.

“Tehran sẽ hợp tác trong phạm vi hoàn cảnh và điều kiện an toàn cho phép”, ông Najafi nói.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cáo buộc Mỹ và các đồng minh trước hết tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, làm gián đoạn hoạt động thanh sát, rồi sử dụng chính sự gián đoạn đó để gây sức ép với Tehran.

Iran nhiều lần phủ nhận theo đuổi vũ khí hạt nhân nhưng khẳng định nước này có quyền phát triển công nghệ hạt nhân dân sự theo NPT.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Tehran dỡ bỏ hoàn toàn chương trình làm giàu uranium. Washington biện minh cho chiến dịch quân sự hiện nay bằng cáo buộc Iran đang tiến gần khả năng chế tạo bom hạt nhân. Tuy nhiên, IAEA và cơ quan tình báo Mỹ chưa đưa ra bằng chứng cho thấy Tehran đang tiến hành một chương trình có hệ thống nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.

Ngay trong ngày IAEA thông qua nghị quyết, ông Trump cảnh báo Mỹ có thể tấn công Pickaxe Mountain, khu vực gồm hai tổ hợp ngầm gần cơ sở làm giàu uranium Natanz. Ông cho biết Washington phát hiện “một chút hoạt động” tại đây và cảnh báo Iran không nên “giở trò”, nếu không Mỹ sẽ đáp trả mạnh.

Tổng thống Trump cũng tiếp tục khẳng định Iran tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân, dù trước đó ông từng tuyên bố các cuộc không kích của Mỹ năm 2025 đã phá hủy hoàn toàn những cơ sở làm giàu uranium quan trọng của Tehran.

Bahram Ghiassee, chuyên gia hạt nhân tại Henry Jackson Society, cho rằng việc chuyển hồ sơ lên UNSC có thể giúp Washington trì hoãn những hành động quân sự lớn hơn cho đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Sau thời điểm này, ông dự báo tính toán chính trị và quân sự của Mỹ có thể thay đổi theo hướng cứng rắn hơn.

IAEA ước tính Iran hiện có khoảng 400 kg uranium được làm giàu ở mức cao. Nếu tiếp tục làm giàu đến cấp độ cần thiết, lượng vật liệu này về lý thuyết có thể đủ để chế tạo khoảng 10 vũ khí hạt nhân.