Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, người phát ngôn quân sự của Houthi Yahya Sarea cho biết các đòn đánh “trực tiếp và chính xác” đã khiến tàu đổ bộ bốc cháy, một số tàu hộ tống bị chìm và những tàu khác bắt lửa. Thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập. Ông Sarea cho biết Houthi đang theo dõi chặt chẽ các hoạt động quân sự của Saudi Arabia trong chiến dịch hiện nay. Cũng theo người phát ngôn trên, lực lượng Houthi đã sử dụng nhiều thiết bị bay không người lái tấn công một kho vũ khí của Saudi Arabia tại doanh trại Sahn al-Jin, thuộc tỉnh Marib ở Đông Bắc Yemen, gây ra hỏa hoạn.

Trong những tuần gần đây, Houthi tăng mạnh các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào những khu vực do chính phủ kiểm soát trên khắp Yemen, cũng như các mục tiêu tại Saudi Arabia. Thành phố cảng Mocha do Chính phủ Yemen kiểm soát đã trở thành một điểm nóng trong đợt leo thang mới nhất. Kể từ ngày 9/8, các cuộc tấn công liên tiếp của Houthi tại đây đã khiến hàng chục người thương vong, gây hư hại cơ sở hạ tầng cảng và làm hoạt động hàng hải đình trệ. Mocha nằm gần eo biển Bab al-Mandab có ý nghĩa chiến lược, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.

Yemen chìm trong xung đột từ cuối năm 2014, khi Houthi kiểm soát phần lớn miền Bắc, trong đó có thủ đô Sanaa. 1 năm sau, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp nhằm hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Thỏa thuận ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian có hiệu lực từ tháng 4/2022 và hết hạn sau 6 tháng mà không được chính thức gia hạn. Tuy nhiên, một lệnh ngừng bắn trên thực tế tương đối mong manh về cơ bản vẫn được duy trì cho tới đợt leo thang gần đây.

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công Oman nếu nước này cản trở Washington đạt thỏa thuận với Iran về eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi Tehran “đầu hàng”.

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh trong ngày 17/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận nước này và Oman đã đạt được thỏa thuận về bản đồ hàng hải cho giao thông ở eo biển Hormuz. Iran và Oman đã đàm phán nhiều tuần về cơ chế hàng hải tương lai tại eo biển Hormuz và đang xây dựng một tuyên bố chung, trong khi Mỹ cũng tiến hành các cuộc thương lượng riêng. Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định tuyến hàng hải chiến lược này nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ, còn Iran tuyên bố eo biển Hormuz “vẫn sẽ thuộc về Iran”. Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển một phần đáng kể nguồn cung năng lượng toàn cầu, vẫn bị hạn chế lưu thông kể từ khi xung đột Mỹ-Israel với Iran bùng phát.

Ngoài ra, Tổng thống Trump cho biết Washington duy trì kênh liên lạc riêng với các quan chức Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), song khẳng định không vội đạt thỏa thuận. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn IRNA, người phát ngôn Esmaeil Baqaei cùng ngày đã bác bỏ thông tin Mỹ tiếp xúc với giới lãnh đạo IRGC tại Erbil, miền Bắc Iraq, cho rằng đây là thông tin nhằm gây chia rẽ nội bộ Iran. Ông khẳng định các cơ quan Iran thống nhất trong vấn đề chiến tranh và hòa bình, đồng thời mọi quyết định đàm phán đều được đưa ra trên cơ sở tham vấn các bên liên quan.

Bộ Ngoại giao Iran cũng quy trách nhiệm cho các hoạt động quân sự của Mỹ về tình trạng ô nhiễm tại eo biển Hormuz sau một số vụ tràn dầu, đồng thời kêu gọi Washington bồi thường khoản thiệt hại. Tuần trước, một vệt dầu loang đã trôi tới đảo Qeshm, ảnh hưởng đến các bãi biển và một khu rừng ngập mặn nhạy cảm. Iran dẫn bằng chứng ban đầu cho rằng nguồn gây tràn dầu là một tàu hàng nước ngoài và sau đó thông báo vệt dầu đã được xử lý hoàn toàn.

Liên quan các nỗ lực của các nước khu vực, hôm 16/8, Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani tái khẳng định Doha ủng hộ các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực và bảo đảm quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

Theo các tuyên bố của Bộ Ngoại giao Qatar, ông Al Thani đưa ra phát biểu trên trong 3 cuộc điện đàm riêng rẽ với Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Jordan Ayman Safadi và người đứng đầu ngành ngoại giao Syria Asaad al-Shaibani.

Trong các cuộc điện đàm, Thủ tướng Qatar kêu gọi tất cả các bên cam kết đối thoại và giải quyết bất đồng bằng biện pháp ngoại giao, tuân thủ bản ghi nhớ Mỹ - Iran, bảo đảm quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz, cũng như duy trì an ninh và ổn định khu vực.