Trả lời phỏng vấn của phóng viên Thông tấn xã Việt Nam trước thềm Tết Nguyên đán 2026, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam, cho biết trong hơn ba thập kỷ hợp tác, các dự án hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản do JICA triển khai luôn bám sát các ưu tiên phát triển của Việt Nam, góp phần tiến tới các mục tiêu khí hậu, phát triển bền vững và chuyển đổi số.

Nhằm hỗ trợ tiến trình chuyển đổi xanh của Việt Nam, hai bên tập trung hợp tác cả về hỗ trợ chính sách cũng như các dự án cụ thể theo lĩnh vực, từ giám sát mục tiêu khí hậu, phát triển kinh tế tuần hoàn đến nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, giao thông tại Đồng bằng sông Cửu Long, quy hoạch phòng chống lũ khu vực miền Trung và cải thiện môi trường nước đô thị. Nổi bật là dự án xây đập Sabo chống lũ quét tại Sơn La khánh thành tháng 4/2025 và nhà máy xử lý nước thải Yên Xá (Hà Nội) khánh thành tháng 8/2025, góp phần quan trọng vào bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực năng lượng, dự án điện gió trên bờ có công suất 144 MW tại tỉnh Quảng Trị đã hoàn thành thông qua cơ chế đầu tư và tài trợ cho khu vực tư nhân (PSIF), góp phần chuyển dịch sang nguồn năng lượng sạch hơn.

Chuyển đổi số cũng là nội dung nổi bật trong hợp tác song phương. Các dự án hỗ trợ phát triển công nghệ phân tích môi trường tại chỗ đối với chất lượng nước và không khí, mở rộng hợp tác đào tạo và nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) giữa các trường đại học Việt Nam và các cơ sở giáo dục Nhật Bản, lĩnh vực đang được toàn cầu quan tâm.

Năm 2025 cũng đánh dấu 30 năm hợp tác song phương trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật và thể chế. Trong thời gian qua, các dự án hợp tác kỹ thuật đã hỗ trợ xây dựng nhiều văn bản pháp luật quan trọng, trong đó có Bộ luật Dân sự, đồng thời nâng cao năng lực trong lĩnh vực pháp lý và tư pháp. Theo ông Kobayashi, những nỗ lực này góp phần củng cố khuôn khổ pháp lý của Việt Nam và làm sâu sắc hơn hợp tác song phương về pháp luật và tư pháp.

Trong thời gian tới, trưởng đại diện JICA nhận định, để cải cách pháp luật hiệu quả và bền vững cần tăng cường thực thi pháp luật, đẩy mạnh minh bạch và sự tham gia thực chất của các bên liên quan, từ cơ quan nhà nước đến khu vực tư nhân và xã hội dân sự, cân bằng giữa việc tuân thủ cam kết quốc tế và khả năng áp dụng trong thực tiễn, xây dựng cơ chế cải cách bền vững dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hai bên cũng dự kiến mở rộng sang các lĩnh vực chuyên sâu như sở hữu trí tuệ, phá sản và luật cạnh tranh, phù hợp với Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, yếu tố con người và cơ sở hạ tầng luôn đóng vai trò then chốt. Nhận thức được điều này, Việt Nam và JICA cũng ưu tiên giáo dục, đào tạo và phát triển hạ tầng hiện đại nhằm giúp Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài. Trong giáo dục đại học, các chương trình hợp tác lâu năm, bao gồm hợp tác đào tạo công nghệ thông tin với Đại học Bách khoa Hà Nội, đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ kỹ sư có năng lực cạnh tranh quốc tế, hơn 1.000 cán bộ hiện đang làm việc tại Nhật Bản, góp phần tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia.

Hợp tác nghiên cứu AI giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Tokyo thu hút sự tham gia mạnh mẽ với hơn 1.600 sinh viên Việt Nam đăng ký các khóa học AI trực tuyến - con số lớn nhất từ một trường đại học trên thế giới. Trong khi đó, các chương trình đào tạo mới về công nghệ bán dẫn tại Đại học Việt - Nhật và đào tạo kỹ năng quản lý theo phong cách Nhật Bản cho lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục nhận được quan tâm lớn, cho thấy tiềm năng của lực lượng lao động trẻ Việt Nam.

Trong phát triển hạ tầng, hợp tác song phương nhấn mạnh khái niệm "hạ tầng chất lượng cao", tập trung vào hiệu quả kinh tế, an toàn, khả năng chống chịu thiên tai, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực. Theo ông Kobayashi, đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách hạ tầng và trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, phù hợp định hướng phát triển khu vực tư nhân theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị. Các dự án tiêu biểu như cảng nước sâu Lạch Huyện, cảng Cái Mép - Thị Vải, sân bay quốc tế Nội Bài và cầu Nhật Tân đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội và kết nối của Việt Nam.

Một dấu mốc mang tính biểu tượng là ngày 22/12/2025 - tròn một năm tuyến Metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên, tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của Việt Nam, vận hành thương mại, mở ra chương mới cho phát triển giao thông công cộng tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong bối cảnh thách thức phát triển ngày càng phức tạp, ông Kobayashi cho biết quan hệ hợp tác giữa hai bên đang chuyển từ chuyển giao một chiều về tri thức và công nghệ sang "đồng sáng tạo" giải pháp. JICA sẽ tiếp tục phối hợp với nhiều đối tác tại Việt Nam và Nhật Bản để huy động nguồn lực kỹ thuật và tài chính cho hợp tác bền vững và bao trùm hơn, phù hợp với các ưu tiên phát triển và mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045 của Việt Nam.