Một điều có thể thấy rõ là sự thống nhất rất cao của Trung ương đối với những vấn đề lớn của Đảng và đất nước. Sự thống nhất ấy không dừng ở nhận thức mà thể hiện ở quyết tâm thiết lập những nền tảng vận hành thực chất cho cả nhiệm kỳ để bứt phá và phát triển bền vững.

Hội nghị Trung ương 2 diễn ra tại Hà Nội từ ngày 23 đến ngày 25/3 trong một thời điểm hết sức đặc biệt. Đất nước vừa tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Tâm thế chung là phấn khởi, tin tưởng nhưng cũng nhiều kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, điều mà Trung ương đặt ra không chỉ là làm gì, mà còn là làm như thế nào, kết quả ra sao. Và câu trả lời nhất quán, được định hình rõ ở Hội nghị lần này là phải xây dựng cho được cơ chế vận hành thực chất. Điều ấy có thể thấy ngay từ phiên khai mạc, Hội nghị Trung ương 2 đã được đặt đúng tầm: Hội nghị “có trách nhiệm biến tinh thần, khát vọng, quyết tâm và phương hướng lớn của Đại hội XIV thành cơ chế vận hành, thành khuôn khổ tổ chức, thành nguyên tắc hành động, thành năng lực cầm quyền thực chất của Đảng trong toàn bộ nhiệm kỳ”.

Điểm đáng chú ý là Hội nghị lần này giải quyết công việc rất nhiều, rất rộng, rất khó, đều là những việc phải làm, cần làm ngay, không thể chậm trễ. Công việc nhiều như vậy nhưng nội dung lại tập trung vào những “hành lang pháp lý”, những “quy tắc vận hành”, những “nguyên tắc kỷ luật” và các “chuẩn mực hành động”. Tinh thần là mọi chủ trương, đường lối, quyết định không được dừng ở văn bản mà trở thành hành động cụ thể, kết quả cụ thể, thay đổi cụ thể.

Chính vì vậy, Trung ương đặt ra 4 yêu cầu lớn, thực chất đều xoay quanh gốc của vấn đề là: Làm sao cho bộ máy vận hành đúng, trúng, nhanh, thực chất và hiệu quả hơn. Yêu cầu trước hết là đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ. Nền móng ấy nằm ở chương trình làm việc toàn khóa, quy chế làm việc, quy định thi hành Điều lệ Đảng, các quy định về kiểm tra, giám sát, kỷ luật… Đây chính là “kết cấu” của tổ chức, là “mạch dẫn” của quyền lực, là “công cụ” để bảo đảm dân chủ đi đôi với kỷ luật, kỷ cương. Nếu những yếu tố này được thiết kế tốt, bộ máy sẽ vận hành nhịp nhàng. Nếu làm chưa tốt thì mọi mục tiêu sẽ khó đạt.

Đặt trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi thế giới đang biến động nhanh, khó lường. Ở trong nước, cơ hội bứt phá là rõ ràng. Nhưng đi cùng là áp lực rất lớn, đòi hỏi chúng ta phải đổi mới mô hình tăng trưởng, phải nâng cao chất lượng cán bộ. Chúng ta cũng phải tổ chức lại không gian phát triển và phải vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiệu quả, sáng tạo, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày một tốt hơn, hoàn thiện hơn.

Thứ hai là đổi mới phương thức lãnh đạo. Đổi mới ở đây không phải là thay đổi mục tiêu mà là làm cho sự lãnh đạo của Đảng ta “ngày càng đúng hơn, trúng hơn, khoa học hơn, hiệu quả hơn”. Sự đổi mới thể hiện ở nhiều mặt. Lãnh đạo bằng tầm nhìn chiến lược tốt hơn, bằng thể chế đồng bộ hơn, bằng kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn, bằng nêu gương mạnh mẽ hơn. Đổi mới ở đây còn là bằng sự lựa chọn cán bộ chuẩn xác hơn.

Điều đặc biệt nữa, trong đổi mới phương thức lãnh đạo, Đảng ta còn xác định phải phản ứng chính sách nhanh hơn. Trong một thế giới biến động, khi tốc độ trở thành yếu tố quyết định thì một chính sách chậm có thể làm mất cơ hội. Một phản ứng chậm có thể làm tăng rủi ro. Do đó, muốn phản ứng nhanh, phải có cơ chế phù hợp. Phải phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn, phải đôn đốc thực hiện sát hơn và tổng kết thực tiễn kịp thời hơn.

Đây chính là biểu hiện cụ thể của một cơ chế vận hành thực chất!

Ở Hội nghị Trung ương 2 lần này cũng xem xét, thảo luận rất kỹ yêu cầu về công tác kiểm tra, giám sát và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cách đặt vấn đề rất rõ. Đây không chỉ là công việc “giữ gìn nội bộ”. Đây là vấn đề sống còn của Đảng, là điều kiện tiên quyết để giữ vững niềm tin của nhân dân. Bởi lẽ, một hệ thống không được kiểm soát tốt sẽ dễ nảy sinh sai lệch. Khi đó, chủ trương đúng cũng khó được thực hiện đúng. Ngược lại, khi kiểm tra, giám sát trở thành phương thức lãnh đạo thường xuyên, quyền lực sẽ được kiểm soát chặt chẽ, còn cán bộ được rèn luyện và sàng lọc thường xuyên.

Nhưng quan trọng hơn cả là niềm tin sẽ được củng cố. Niềm tin ấy là nền tảng của phát triển.

Yêu cầu thứ tư là gắn chặt xây dựng Đảng với phát triển đất nước và nâng cao đời sống nhân dân. Mọi quy chế, mọi quyết định đều phải hướng tới một đích đến là làm cho đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, nhân dân có đời sống tốt hơn.

Và đây chính là thước đo cao nhất của vận hành thực chất!

Không phải ngẫu nhiên mà Trung ương đặt mục tiêu rất rõ: Tăng trưởng GDP trên 10% trong cả nhiệm kỳ 2026 - 2031. Nhưng tăng trưởng đó phải đi cùng chất lượng, phải bền vững. Đây là một yêu cầu cao, đòi hỏi cơ chế vận hành phải thông suốt, nguồn lực phải được khơi thông, bộ máy phải hoạt động hiệu quả.

Bế mạc Hội nghị Trung ương 2, tư duy “thực chất” lại càng được cụ thể hóa sâu hơn, rõ hơn, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển kinh tế và quản trị quốc gia. Trước hết là mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Trung ương đã nhấn mạnh không chấp nhận tăng trưởng thấp, đây là đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất.

Và Trung ương đã chỉ rõ “Bốn nguyên tắc” cốt lõi trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đó là: Tăng trưởng thực chất; Kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn; Tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; Tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Rất đáng chú ý trong các nguyên tắc cốt lõi này là nguyên tắc đầu tiên “tăng trưởng thực chất”. Tức là mỗi phần trăm tăng trưởng GDP phải chứa đựng hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn; không làm tổn hại đến nền tảng phát triển của ngày mai, không làm suy giảm nguồn lực đối với thế hệ tương lai của đất nước. Đây chính là biểu hiện cụ thể của cơ chế vận hành thực chất trong kinh tế: Không chạy theo thành tích mà hướng tới giá trị. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: Nếu chỉ coi trọng tốc độ mà xem nhẹ chất lượng thì cái giá phải trả sẽ rất đắt.

Một điểm nhấn rất quan trọng là mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trung ương xác định đây không chỉ là thay đổi tổ chức mà là “phương thức quản trị địa phương mới”. Nếu chỉ giảm tầng nấc mà không đổi cơ chế, thì sẽ không hiệu quả và đặc biệt, hiệu quả phải đo bằng sự hài lòng của người dân. Đây là thước đo cụ thể, rõ ràng nhất. Nếu người dân còn phiền hà, thì cải cách chưa thành công.

Trong công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí tiêu cực, yêu cầu cũng rất rõ. Đó là phải phải thiết kế, cải tiến thể chế đủ chặt chẽ để “không thể” tham nhũng, lãng phí, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát đủ mạnh để “không dám” và “không muốn” tham nhũng. Đồng thời, phải thiết lập và vận hành hiệu quả các cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Có thể thấy, ba ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm, dân chủ, thẳng thắn, sâu sắc, Hội nghị Trung ương 2 đã hoàn thành toàn bộ nội dung và đạt sự thống nhất rất cao. Điều đó cho thấy không chỉ có quyết tâm, mà còn có sự đồng thuận về cách làm.

Như Tổng bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 đã khẳng định: Với nền tảng đã được xác lập, với bản lĩnh, quyết tâm chính trị cao và sự đồng lòng, thống nhất của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, chúng ta tin tưởng vững chắc rằng các mục tiêu, khát vọng phát triển đất nước mà Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đã đề ra sẽ sớm trở thành hiện thực, đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới nhanh hơn, bền vững hơn và toàn diện hơn.