Khi trí tuệ nhân tạo (AI) nhanh chóng định hình lại nền kinh tế và xã hội, sự chú ý toàn cầu đang chuyển từ những đột phá công nghệ sang cách thức phát triển AI một cách có trách nhiệm và toàn diện. Hội nghị AI Thế giới (WAIC) 2026 diễn ra tại Thượng Hải trong các ngày 17-20/7 được xem là một nền tảng quan trọng để tập hợp các quốc gia nhằm giải quyết các thách thức chung, tăng cường hợp tác và đảm bảo rằng ngày càng nhiều nước có thể tham gia định hình tương lai của AI.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại lễ khai mạc Hội nghị AI Thế giới 2026 và Hội nghị cấp cao về quản trị AI ở Thượng Hải ngày 17/7/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát
Ông Mark Jay Nitzberg, Giám đốc điều hành Trung tâm AI tương thích với con người của Đại học UC Berkeley và là diễn giả khách mời tại diễn đàn chính của hội nghị, cho rằng Trung Quốc đang đóng một vai trò rất quan trọng không chỉ là tham gia mà còn là người chủ trì, tập hợp các quốc gia và người dân để thúc đẩy AI an toàn và có đạo đức, đồng thời thiết lập một tiền lệ bằng cách áp dụng một số quy định an toàn khá sớm.
Trong khi đó, ông John Edward Hopcroft, người đoạt giải Turing (giải thưởng được ví như “Giải Nobel của ngành Tin học”), dự báo AI sẽ liên tục thay đổi, đòi hỏi một chiến lược thích ứng với những thay đổi đó. Khi mọi công nghệ đều có ưu điểm và nhược điểm, điều cần thiết là phải quản trị AI toàn cầu. Các chính phủ phải điều chỉnh để có thể sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.
Theo ông Kang Ho-gu, Giám đốc Viện Kinh tế/Xã hội Trung-Hàn, trong khi mang lại nhiều tác động tích cực, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng gây ra những lo ngại. AI có thể phục vụ nhân loại và đóng góp cho lợi ích chung nếu được sử dụng đúng cách và có trách nhiệm.
Tuy nhiên, công nghệ này cũng có thể gây ra rủi ro cho xã hội loài người nếu bị sử dụng sai mục đích hoặc lạm dụng. Trong bối cảnh đó, WAIC diễn ra vào thời điểm quan trọng, trở thành một nền tảng quý giá cho các bên liên quan từ khắp nơi trên thế giới để thảo luận về các cơ hội, thách thức và hướng đi tương lai của AI.
Ông Xue Lan, Trưởng khoa của trường Cao đẳng Schwarzman thuộc Đại học Thanh Hoa, đã chỉ ra một số rủi ro liên quan đến AI như việc sử dụng sai mục đích, các lỗi kỹ thuật tiềm tàng hoặc mất kiểm soát, cũng như các thách thức xã hội như mất việc làm và bất bình đẳng thu nhập ngày càng gia tăng.
Nhấn mạnh sự chênh lệch toàn cầu về AI như một thách thức then chốt, việc Trung Quốc tập trung vào xây dựng năng lực và phát triển toàn diện giải quyết được mối quan ngại của nhiều nước đang phát triển. Những nỗ lực của Trung Quốc không chỉ nhằm mục đích chia sẻ công nghệ và ứng dụng, mà còn giúp các quốc gia xây dựng năng lực riêng để họ có thể phát triển và ứng dụng AI dựa trên nhu cầu và điều kiện của chính mình.
Ông Balew Demissie, cố vấn cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Ethiopia cho rằng, hội nghị này rất quan trọng vì AI không còn chỉ là vấn đề công nghệ mà còn đặt ra một thách thức quản trị toàn cầu đòi hỏi sự hợp tác quốc tế về đạo đức, an toàn, tính toàn diện và tiếp cận công bằng. WAIC đóng vai trò là một nền tảng quan trọng cho sự tham gia, học hỏi và xây dựng quan hệ đối tác và một cơ hội để các nước đang phát triển vượt ra khỏi vai trò là người tiêu dùng công nghệ và trở thành những người tham gia tích cực vào đổi mới AI thông qua xây dựng năng lực, chia sẻ kiến thức và quan hệ đối tác.
Ông Cavince Adhere, một học giả về quan hệ quốc tế người Kenya, nhận định rằng châu Phi, với dân số trẻ và tốc độ ứng dụng công nghệ số nhanh chóng, đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Nếu không tích cực tham gia vào cuộc cách mạng AI, châu lục này có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách AI toàn cầu. Trong bối cảnh đó, WAIC đánh dấu một cơ hội quan trọng để thúc đẩy sự phát triển AI cân bằng hơn trên toàn thế giới.
Ông Pravate Tantisajjatham, Chủ tịch Hiệp hội Chuỗi khối Thái Lan, cũng cho biết hội nghị đã mang lại cho nước này một nền tảng quý giá để học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tăng cường năng lực phát triển công nghệ AI và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. WAIC thể hiện vai trò của Trung Quốc như một cường quốc công nghệ lớn trong việc hỗ trợ sự phát triển của các quốc gia khác, thúc đẩy sự cởi mở và hợp tác thay vì cô lập công nghệ, và giúp các nước đang phát triển không bị tụt hậu.